The object of research, development or design (in Russian) : Препараты под шифрами РIP, относящиеся классу C- и N-замещенных производных пиперидинов с потенциальной противоинфекционной активностью.

The object of research, development or design (in Kazakh) : С және N-орынбасқан пиперидин туындылары тобына қатысты потенциалды инфекцияға қарсы белсенді РIP шифрлы препараттар.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта - создание синтетических путей получения новых органических структур с потенциальной противомикробной/противогрибковой активностью, выявление структурных фрагментов и их комбинаций в проявлении той или иной биоактивности методом направленного молекулярного дизайна.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – потенциалды микробқа қарсы/саңырауқұлаққа қарсы белсенділігі бар жаңа органикалық құрылымдарды алудың синтетикалық жолдарын құру, бағытталған молекулалық дизайн әдісімен белгілі бір биоактивтіліктің құрылымдық фрагменттер мен олардың комбинацияларын анықтау.

Методы исследования (на русском) : Используемая методология исследований заключается в синтетическом конструировании с широким использованием классических синтетических методов тонкого органического синтеза (ТОС) новых структур путем вовлечения в реакцию различных реакционных центров исходных объектов и введения структурных фрагментов, отвечающих за тот или иной вид биологического действия, в частности, с противомикробной/противогрибковой активностью. Методологии конструирования новых гетеропроизводных будут как в условиях классических реакций, так и с использованием зеленых подходов. Химические конструирования проводятся и будут проводиться по проверенным методикам авторов проекта или будут использоваться методы других автором.

Методы исследования (на казахском) : Қолданылатын зерттеу әдістемесі бастапқы объектілердің әртүрлі реакциялық орталықтарын реакцияға енгізу және белгілі бір биологиялық әсерге, атап айтқанда антимикробтық/антифунгальды белсенділікке жауап беретін құрылымдық фрагменттерді енгізу арқылы жаңа құрылымдарды нәзік органикалық синтездің (НОС) классикалық синтетикалық әдістерін кеңінен пайдалана отырып синтетикалық құрылымды қалыптастыруға негізделеді. Жаңа гетеротуындыларды құрылымдық қалыптастыру әдістері классикалық реакция жағдайларында да, сондай-ақ «жасыл химия» (green chemistry) тәсілдерін қолдана отырып та жүзеге асырылады. Химиялық құрылымдық қалыптастыру жобаның авторлары әзірлеген дәлелденген әдістемелер бойынша жүргізіледі және жүргізілетін болады немесе басқа авторлардың әдістері қолданылатын болады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведена химическая модификация молекул ряда N-замещенных 4-оксопиперидинов и соединений - лидеров с целью получения новых инновационных фармацевтических субстанции (лигандов). На основе N-(алкил-)-4-оксопиперидинов синтезированы новые 4,4-дизамещенные производные. Синтезированы пиперидинсодержащие сложные эфиры фторбензойных кислот и проведена разработка ряда новых фторсодержащих аминoфосфонатов. Строение синтезированных веществ установлено на основании данных ИК спектроскопии и спектроскопии ЯМР 1Н и 13С. Новизна исследований заключается в разработке научных основ молекулярного дизайна новых производных азациклического ряда, обладающих противоинфекционной активностью, в молекулярном дизайне новых, ранее неизвестных функционально замещенных производных пиперидинов и ряда новых фторсодержащих α-аминoфосфонатов с привлечением методов классической органической и изучении их противомикробной/противогрибковой активности и цитотоксичности. Проведена оценка токсичности in vitro гетероорганических производных. Показано, что из всех исследуемых гетероорганических производных наименьшей токсичностью для клеток MDCK, обладают соединения PIP-4. С помощью компьютерных программ HyperChem и PASS был проведен отбор смоделированных соединений. В ходе исследований в опытах in vitro выявлены новые соединения ряда фторбензойных эфиров N-алкилпиперидинового ряда под шифрами PIP-1, PIP-2, PIP-3 и PIP-4 с высокой антимикробной/фунгицидной активностью.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : N-орынбасқан 4-оксопиперидиндер қатарының молекулалары мен жетекші қосылыстарға химиялық модификация жүргізіліп, жаңа инновациялық фармацевтикалық субстанциялар (лиганда́р) алынды. N-(алкил-)4-оксопиперидиндер негізінде жаңа 4,4-орынбасқан туындылары синтезделді. Сондай-ақ пиперидинқұрамды фторбензой қышқылдарының күрделі эфирлері синтезделіп, жаңа фторқұрамды аминофосфонаттар қатары әзірленді. Синтезделген заттардың құрылысы ИК-спектроскопиясы, ¹H және ¹³C ЯМР спектроскопиясының деректері негізінде анықталды. Зерттеулердің жаңалығы —инфекцияға қарсы белсенділікке ие азациклді қатардың жаңа туындыларын молекулалық жобалау ғылыми негіздерін жасау, бұрын белгісіз функционалды орынбасқан пиперидин туындылары мен жаңа фторқұрамды α-аминофосфонаттарды молекулалық дизайны жаңа тәсілдерін әзірлеу, сондай-ақ олардың антимикробтық/зеңге қарсы белсенділігі мен цитоуыттылығын зерттеу болып табылады. Гетероорганикалық туындылардың in vitro уыттылығы бағаланды. Зерттелген барлық гетероорганикалық қосылыстардың ішінде MDCK жасушалары үшін уыттылығы ең төмені PIP-4 қосылысы екені анықталды. HyperChem және PASS компьютерлік бағдарламаларының көмегімен модельденген қосылыстарды іріктеу жүргізілді. Зерттеулер барысында in vitro тәжірибелерінде жоғары антимикробтық/фунгицидтік белсенділікке ие N-алкилпиперидин қатарының фторбензой эфирлерінің жаңа қосылыстары — PIP-1, PIP-2, PIP-3 және PIP-4 анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Нет

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоқ

Level of implementation (in Russian) : Нет

Level of implementation (in Kazakh) : Жоқ

Efficiency (in Russian) : Научно-исследовательские работы проекта направлены на фундаментальные исследования, посвящены поиску противомикробных/противогрибковых препаратов в ряду новых С-, O-, N-замещенных гетероциклических производных, изучению тонкой химической структуры синтезированных соединений. В текущем отчетном году ряд новых синтезированных гетеропроизводных изучены на противомикробную и фунгицидную активность. В ходе проведенных микробиологических исследований в опытах in vitro выявлены высокоэффективные соединения под шифрами PIP-1, PIP-2, PIP-3 и PIP-4, которые проявили высокую антимикробную/фунгицидную активность в отношении музейных штаммов микроорганизмов, являются перспективными для дальнейших углубленных исследований.

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмыстары жобаның іргелі зерттеулеріне бағытталған, жаңа C-, O-, N-орынбасқан гетероциклді туындылар қатарында антимикробтық/зеңге қарсы препараттарды іздеуге, синтезделген қосылыстардың нәзік химиялық құрылымын зерттеуге арналған. Есептік жылдың ішінде жаңа синтезделген бірқатар гетеротуындылардың антимикробтық және фунгицидтік белсенділігі зерттелді. Жүргізілген микробиологиялық зерттеулер барысында in vitro тәжірибелерінде музейлік микроорганизм штамдарына қарсы жоғары антимикробтық/фунгицидтік белсенділік көрсеткен PIP-1, PIP-2, PIP-3 және PIP-4 шифрлары бар жоғары эффективті қосылыстар анықталды, оларды әрі қарай терең зерттеу үшін тиімді деп айтуға болады.

Field of application (in Russian) : Проект напрален на конструирование экологически безопасных лекарственных веществ. НИР проекта относятся к фундаментальным исследованиям. Научная значимость результатов несомненна, поскольку являются вкладом в медицинскую химию. Кроме того, полученные результаты будут полезными для дальнейшего поиска более эффективных противоинфекционных лекарственных препаратов, а также для учебных курсов и спецкурсов тонкого органического синтез, позволят расширить границы знаний в области органической химии, физико-химических исследований их строения и биологической активности.

Field of application (in Kazakh) : Жоба экологиялық қауіпсіз дәрілік заттарды құрастыруға бағытталған. Жобаның ғылыми-зерттеу жұмыстары іргелі зерттеулерге жатады. Нәтижелердің ғылыми маңыздылығы күмәнсіз, өйткені олар медициналық химия саласына үлес қосады. Бұдан бөлек, алынған нәтижелер тиімдірек инфекцияға қарсы дәрілік препараттарды іздеу үшін, сондай-ақ жіңішке органикалық синтез бойынша оқу курстары мен арнайы курстарға пайдалы болады, органикалық химия, олардың құрылымын физика-химиялық зерттеу және биологиялық белсенділік салаларындағы білімнің кеңеюіне мүмкіндік береді.