The object of research, development or design (in Russian) : Тезаурус писателей ХХ-ХІХ века (художественные произведения, язык писателей, авторская лексикография)

The object of research, development or design (in Kazakh) : ХХ - ХІХ ғасыр жазушыларының тезаурусы (көркем шығармалары, жазушылардың тілі, авторлық лексикография)

Aim of work (in Russian) : Составление тезауруса писателей, являющегося критерием витаальностью и динамикой развития казахского литературного языка, и создание базы незарегистрированного лексического и паремологического фонда в словаре путем изучения семантической трансформации художественного слова в лингвокогнитивном аспекте.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақ әдеби тілінің өміршеңдігі мен даму динамикасының өлшемшарты болатын жазушылар тезаурусын құрастыру және көркемсөздің семантикалық трансформациясын лингвокогнитивтік аспектіде зерттеу арқылы сөздікқорға тіркелмеген лексикалық және паремологиялық қордың базасын жасау.

Методы исследования (на русском) : Репрезентативный анализ, лингвокогнитивный анализ, моделирование, концептуальный метод, метод составления тезауруса писателя, автоматизация.

Методы исследования (на казахском) : Репрезентативті талдау, лингвокогнитивтік талдау, модельдеу, концептуалдық әдіс, жазушы тезаурусын құрастыру әдісі, автоматтандыру әдісі.

Obtained results and novelty (in Russian) : Теоретические материалы по семантической трансформации художественного слова были собраны и проанализированы. Доказано, что семантическая трансформация художественного слова осуществляется посредством следующих процессов: симплификация (упрощение) экспликация (разъяснение) амплификация (расширение/усиление) Собрано 500 единиц с трансформированным значением. Определены принципы разработки тезауруса: Принцип полноты семантических отношений; Принцип системных отношений; Принцип словарных дефиниций (в зависимости от типов словарей); Принцип значимости; Принцип функциональности. Различия между тезаурусом языка писателя и авторской лексикографией были определены с помощью 5 принципов. Исследован язык произведений Мухтара Ауэзова, Сабита Муканова, Беимбета Майлина, Жусипбека Аймауытова, Габита Мусрепова. В процессе составления тезауруса в первую очередь была разработана авторская лексикография для каждого писателя. В авторской лексикографии даны толкования окказиональных употреблений писателя. В то же время структура тезауруса полностью охватывает лексические, стилистические и концептуальные пласты языка писателя, и каждая единица системно оформлена в несколько групп. Составлены тезаурусы 22 произведений. По результатам исследования 3 статьи опубликованы в материалах международной научно-теоретической конференции. Составлен «Тезаурус языка казахских писателей начала ХХ века (Книга 1)»

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Көркемсөздің семантикалық трансформациясы жөніндегі теориялық материалдар жинақталып, талданды. Көркемсөздің семантикалық трансформациясы: 1 симплификация 2. экспликация 3.амплификация үдерістерімен жүзеге асатыны дәлелденді. Мағыналық трансфорацияланған 500 бірлік жиналды. Тезаурус әзірлеудің қағидалары анықталды: 1.Толық семантикалық қатынаста болуы; 2. Жүйелі қатынаста болуы; 3. Сөздік типтеріне қарай түсіндірме болуы; 4. Маңыздылық қағидасы. 5. Функционалдылық қағидасы. Жазушы тілінің тезаурусы мен авторлық лексикография айырмашылықтары 5 қағидамен анықталды. Мұхтар Әуезов, Сәбит Мұқанов, Бейімбет Майлин, Жүсіпбек Аймауытов, Ғабит Мүсірепов шығармаларының тілі зерттелді. Тезаурус құрастыру барысында ең алдымен әрбір жазушының авторлық лексикографиясы әзірленді. Авторлық лексикографияда жазушының окказионалды қолданыстарының түсіндірмесі берілді. Ал тезаурус құрылымында жазушы тіліндегі лексикалық, стилистикалық, концептілік қабаттар толық қамтылды әрбір бірлік жүйелі түрде бірнеше топтарға рәсімделді. 22 шығарма тезаурусы құрастырылды. Зерттеу нәтижесінде халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдарында 3 мақала жарияланды. «ХХ ғасыр басындағы қазақ жазушылары тілінің тезаурусы (1-кітап) құрастырылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : нет

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : жоқ

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Лингвостилистика, языковая культура, функциональная стилистика, когнитивная лингвистика, лексикография, лексикология, фразеология, лингвокультурология, этнолингвистика, валентная система языка.

Field of application (in Kazakh) : Лингвостилистика, тіл мәдениеті, функционалды стилистика, когнитивтік лингвистика, лексикография, лексикология, фразеология, лингвомәдениеттану, этнолингвистика, тілдің валенттілік жүйесі