The object of research, development or design (in Russian) : Процессы формирования и проявления гендерных разрывов на рынке труда Казахстана, а также особенности участия женщин в информационно-коммуникационном (ИКТ) секторе экономики страны

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстанның еңбек нарығындағы гендерлік алшақтықтарды қалыптастыру және көрсету процестері, сондай-ақ әйелдердің ел экономикасының ақпараттық-коммуникациялық (акт) секторына қатысу ерекшеліктері

Aim of work (in Russian) : Цель проекта разработка концептуальных положений и практических рекомендаций по выбору стратегических направлений, институциональных подходов, механизмов и инициатив, направленных на сокращение гендерных разрывов на рынке труда Казахстана и расширение возможностей для женщин в ИКТ-секторе.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты Қазақстанның еңбек нарығындағы гендерлік алшақтықтарды қысқартуға және акт-секторындағы әйелдер үшін мүмкіндіктерді кеңейтуге бағытталған стратегиялық бағыттарды, институционалдық тәсілдерді, тетіктер мен бастамаларды таңдау бойынша тұжырымдамалық ережелер мен практикалық ұсынымдарды әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : В ходе выполнения научно-исследовательской работы были применены комплексные методы теоретического, библиометрического и сравнительного анализа. Использование библиометрических методов позволило систематизировать научные публикации по тематике цифровизации, гендерных разрывов и интеграции ESG-подходов, а также выявить ключевые концептуальные тенденции за последние 10–15 лет. Для изучения зарубежного опыта применялся сравнительно-аналитический подход, обеспечивший сопоставление национальных стратегий, образовательных инициатив и инструментов цифровой инклюзии в странах ОЭСР, ЕС и Восточной Азии. Системно-структурный анализ был использован для разработки классификации факторов и субфакторов, влияющих на гендерные разрывы на рынке труда, с выделением социальных, экономических, культурных, цифровых и институциональных детерминант. Логико-концептуальное моделирование позволило сформировать теоретико-методологическую основу для последующего построения стратегических направлений по расширению возможностей женщин в ИКТ-секторе. Применение указанных методов обеспечило научную обоснованность, междисциплинарность и полноту исследования.

Методы исследования (на казахском) : Ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындау барысында теориялық, библиометриялық және салыстырмалы талдаудың кешенді әдістері қолданылды. Библиометриялық әдістерді қолдану цифрландыру, гендерлік алшақтық және ESG тәсілдерін интеграциялау тақырыптары бойынша ғылыми жарияланымдарды жүйелеуге, сондай-ақ соңғы 10-15 жылдағы негізгі тұжырымдамалық үрдістерді анықтауға мүмкіндік берді. Шетелдік тәжірибені зерделеу үшін ЭЫДҰ, ЕО және Шығыс Азия елдеріндегі ұлттық стратегияларды, білім беру бастамаларын және цифрлық инклюзия құралдарын салыстыруды қамтамасыз ететін салыстырмалы-Талдамалық тәсіл қолданылды. Жүйелік-құрылымдық талдау әлеуметтік, экономикалық, мәдени, цифрлық және институционалдық детерминанттарды бөліп көрсете отырып, еңбек нарығындағы гендерлік алшақтықтарға әсер ететін факторлар мен субфакторлардың жіктелуін әзірлеу үшін пайдаланылды. Логикалық-тұжырымдамалық модельдеу акт секторындағы әйелдердің мүмкіндіктерін кеңейту бойынша стратегиялық бағыттарды кейіннен құру үшін теориялық және әдіснамалық негіз қалыптастыруға мүмкіндік берді. Осы әдістерді қолдану ғылыми негізділікті, пәнаралық және зерттеудің толықтығын қамтамасыз етті.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследования разработаны концептуальные положения, определяющие стратегические направления снижения гендерных разрывов на рынке труда и расширения возможностей женщин в ИКТ-секторе. Проведён библиометрический обзор, позволивший выявить ключевые теории цифрового разрыва, модели цифровой инклюзии и подходы к интеграции ESG-факторов в политику занятости. Систематизирован успешный зарубежный опыт, включающий программы цифровой грамотности, механизмы преодоления гендерных стереотипов и инструменты расширения участия женщин в STEM. Разработана структурированная классификация факторов и субфакторов, влияющих на доступ женщин к цифровым технологиям и их трудоустройство в ИКТ-сфере. Научная новизна состоит в создании целостной методологической базы и аналитической модели факторов, которые могут использоваться для формирования национальных стратегий цифровой инклюзии и повышения гендерного равенства.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу барысында еңбек нарығындағы гендерлік алшақтықты төмендетудің және акт секторындағы әйелдердің мүмкіндіктерін кеңейтудің стратегиялық бағыттарын айқындайтын тұжырымдамалық ережелер әзірленді. Цифрлық алшақтықтың негізгі теорияларын, цифрлық инклюзия модельдерін және ESG факторларын жұмыспен қамту саясатына интеграциялау тәсілдерін анықтауға мүмкіндік беретін библиометриялық шолу жүргізілді. Цифрлық сауаттылық бағдарламаларын, гендерлік стереотиптерді еңсеру тетіктерін және әйелдердің STEM-ге қатысуын кеңейту құралдарын қамтитын табысты шетелдік тәжірибе жүйеленді. Әйелдердің цифрлық технологияларға қол жеткізуіне және олардың АКТ саласында жұмысқа орналасуына әсер ететін факторлар мен субфакторлардың құрылымдық жіктемесі әзірленді. Ғылыми жаңалық цифрлық инклюзияның ұлттық стратегияларын қалыптастыру және гендерлік теңдікті арттыру үшін пайдаланылуы мүмкін факторлардың тұтас әдіснамалық базасы мен аналитикалық моделін құрудан тұрады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В ходе реализации проекта обеспечена полнота выполнения всех работ, предусмотренных календарным планом, включая проведение библиометрического анализа, изучение зарубежных практик и разработку системной классификации факторов гендерных разрывов. Конструктивным итогом работ стала разработка концептуальной базы, классификационных моделей и аналитических материалов, обеспечивающих дальнейшие этапы формирования стратегии по сокращению гендерных разрывов в ИКТ-секторе. Технико-экономическая эффективность проекта заключается в формировании научно обоснованных рекомендаций и методологических основ, необходимых для разработки национальных стратегических мер в сфере цифровой инклюзии и гендерного равенства.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаны іске асыру барысында библиометриялық талдау жүргізуді, шетелдік тәжірибелерді зерделеуді және гендерлік алшақтық факторларының жүйелі жіктемесін әзірлеуді қоса алғанда, күнтізбелік жоспарда көзделген барлық жұмыстардың толықтығы қамтамасыз етілді. Жұмыстың сындарлы қорытындысы акт секторындағы гендерлік алшақтықты қысқарту жөніндегі стратегияны қалыптастырудың одан әрі кезеңдерін қамтамасыз ететін тұжырымдамалық базаны, жіктеу модельдерін және талдамалық материалдарды әзірлеу болды. Жобаның техникалық-экономикалық тиімділігі цифрлық инклюзия және гендерлік теңдік саласындағы ұлттық стратегиялық шараларды әзірлеу үшін қажетті ғылыми негізделген ұсынымдар мен әдіснамалық негіздерді қалыптастырудан тұрады.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Эффективность выполненной научно-исследовательской работы проявляется в создании научно обоснованной концептуальной базы, которая обеспечивает дальнейшее стратегическое планирование мер по сокращению гендерных разрывов и развитию цифровой инклюзии в Казахстане. Разработанные классификационные модели, библиометрические обобщения и аналитические материалы формируют инструментальную основу для государственных органов, научных организаций и образовательных учреждений при разработке гендерно-чувствительных программ в ИКТ-секторе. Полученные результаты позволяют повысить качество национальных и отраслевых стратегий, обеспечивая их ориентацию на реальные социально-экономические и культурные детерминанты, препятствующие участию женщин в высокотехнологичных профессиях. Практическая значимость исследования выражается в возможности адаптации зарубежных эффективных инструментов — менторских программ, образовательных инициатив, механизмов снижения скрытых барьеров — к отечественным условиям. Экономическая эффективность отражается в рациональном использовании бюджетных средств и в формировании методологических решений, способствующих оптимизации дальнейших расходов на государственные программы поддержки женщин в цифровой экономике. В целом выполненные работы обеспечивают высокий научный и прикладной эффект, создавая основу для реализации долгосрочных стратегий в сфере гендерного равенства и технологического развития.

Efficiency (in Kazakh) : Орындалған ғылыми-зерттеу жұмысының тиімділігі гендерлік алшақтықты қысқарту және Қазақстанда цифрлық инклюзияны дамыту жөніндегі шараларды одан әрі стратегиялық жоспарлауды қамтамасыз ететін ғылыми негізделген тұжырымдамалық базаны құруда көрінеді. Әзірленген жіктеу модельдері, библиометриялық жалпылау және талдамалық материалдар АКТ секторында гендерлік-сезімтал бағдарламаларды әзірлеу кезінде мемлекеттік органдар, ғылыми ұйымдар мен білім беру мекемелері үшін аспаптық негіз қалыптастырады. Алынған нәтижелер әйелдердің жоғары технологиялық кәсіптерге қатысуына кедергі келтіретін нақты әлеуметтік-экономикалық және мәдени детерминанттарға бағдарлануын қамтамасыз ете отырып, ұлттық және салалық стратегиялардың сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы шетелдік тиімді құралдарды — тәлімгерлік бағдарламаларды, білім беру бастамаларын, жасырын кедергілерді азайту тетіктерін — отандық жағдайларға бейімдеу мүмкіндігінде көрінеді. Экономикалық тиімділік бюджет қаражатын ұтымды пайдалануда және цифрлық экономикадағы әйелдерді қолдаудың мемлекеттік бағдарламаларына одан әрі шығыстарды оңтайландыруға ықпал ететін әдіснамалық шешімдерді қалыптастыруда көрінеді. Тұтастай алғанда, орындалған жұмыстар гендерлік теңдік және технологиялық даму саласындағы ұзақ мерзімді стратегияларды іске асыру үшін негіз құра отырып, жоғары ғылыми және қолданбалы әсерді қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Основными потребителями результатов проекта могут быть центральные государственные и местные исполнительные органы, в том числе Администрация президента РК, Комитет науки МНВО РК, Министерство науки и высшего образования РК, Министерство информации и общественного развития РК, Министерство труда и социальной защиты населения РК, а также Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития РК. Результаты исследования могут быть использованы для разработки стратегий и программ, направленных на сокращение гендерных разрывов в ИКТ-секторе, продвижение гендерного равенства на рынке труда и улучшение доступа женщин к цифровым технологиям.

Field of application (in Kazakh) : Жоба нәтижелерінің негізгі тұтынушылары орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдар, оның ішінде ҚР Президенті Әкімшілігі, ҚР ҰӘҚ Ғылым комитеті, ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі, ҚР Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі, ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, сондай-ақ ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі министрлігі болуы мүмкін. Зерттеу нәтижелері акт секторындағы гендерлік алшақтықты азайтуға, еңбек нарығында гендерлік теңдікті ілгерілетуге және әйелдердің цифрлық технологияларға қол жетімділігін жақсартуға бағытталған стратегиялар мен бағдарламаларды әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін.