The object of research, development or design (in Russian) : Интерполимерная система гидрогелей полиакриловой кислоты (гПАК) и полиэтиленимина (гПЭИ) для селективного извлечения тория (IV) из растворов, содержащих редкоземельный металл (РЗМ) церий (III).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Құрамында сирек жер металы (СЖМ) церий (III) бар ерітінділерден торийді (IV) селективті алу үшін полиакрил қышқылы (ПАҚг) және полиэтиленимин (гПЭИ) гидрогельдерінің интерполимерлік жүйесі.

Aim of work (in Russian) : Исследование электрохимических и объемно-гидродинамических свойств сшитых полиэлектролитов в зависимости от их молекулярных характеристик при дистанционном взаимодействии в водной среде. Оценка эффективности извлечения тория (IV) из церийсодержащих растворов с использованием активированной дистанционным взаимодействием интерполимерной системы гПАК@гПЭИ.

Aim of work (in Kazakh) : Сулы ортадағы қашықтықтан өзара әрекеттесу кезіндегі молекулалық сипаттамаларына байланысты өзара байланысқан полиэлектролиттердің электрохимиялық және көлемдік-гидродинамикалық қасиеттерін зерттеу. гПАҚ@гПЭИ интерполимерлік жүйенің қашықтан өзара әрекеттесуімен белсендірілген цериясы бар ерітінділерден торийді (IV) алу тиімділігін бағалау.

Методы исследования (на русском) : Атомно-эмиссионная спектрометрия с индуктивно-связанной плазмой ICP-AES (количественное определение Th и Ce); сканирующая электронная микроскопия SEM-EDS (морфология, элементный состав); ИК-Фурье-спектроскопия FTIR (координация Th–N, сдвиг N–H 3270→3250 см⁻¹); ультрафиолетово-видимая спектроскопия UV-Vis (LMCT-переходы ~450 нм); гравиметрия (степень набухания α: гПАК=10.35 г/г, гПЭИ=3.20 г/г); pH-метрия; активация дистанционным взаимодействием; кинетика сорбции (отбор аликвот 0.5–24 ч); Langmuir-изотерма.

Методы исследования (на казахском) : Индуктивті байланысқан плазмасымен атомдық эмиссиялық спектрометрия ICP-AES (Th және Ce сандық анықтамасы); сканерлейтін электронды микроскопия SEM-EDS (морфология, элементтік құрам); ИҚ-Фурье спектроскопиясы FTIR (Th–N координациясы, N–H сдысуы 3270→3250 см⁻1); ультракүлгін көрінетін UV-Vis спектроскопиясы (LMCT-ауысулар ~450 нм); гравиметрия (α ісіну дәрежесі: гПАҚ=10.35 г/г, гПЭИ=3.20 г/г); pH-метрия; қашықтықтан өзара әрекеттесу арқылы белсендіру; сорбция кинетикасы (аликвоттарды таңдау 0.5–24 сағ); Langmuir-изотермасы.

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые применена активированная дистанционным взаимодействием интерполимерная система гПАК@гПЭИ (3:3) для селективной сорбции тория(IV) из РЗМ-содержащего раствора без агрессивных реагентов, обеспечивающее экологичную очистку и иммобилизацию радиоактивных элементов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алғаш рет радиоактивті элементтерді экологиялық тазалауды және иммобилизациялауды қамтамасыз ететін агрессивті реагенттерсіз құрамында СЖМ бар ерітіндіден торийді (IV) селективті сорбциялау үшін қашықтықтан өзара әрекеттесу арқылы белсендірілген интерполимерлі гПАҚ@гПЭИ (3:3) жүйесі қолданылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Гранулы гПАК и гПЭИ: 0.25–0.45 мм; мольные соотношения полиэлектролитов (6:0–0:6), массы 0.02–0.12 г.; степень набухания (α): гПАК =10.35 г/г, гПЭИ =3.20 г/г; без агрессивных реагентов, минимальные отходы, экологичная очистка РЗМ-содержащего стока.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : гПАҚ және гПЭИ түйіршіктері: 0.25–0.45 мм; полиэлектролиттердің молярлық қатынасы (6:0-0:6), массасы 0.02–0.12 г.; ісіну дәрежесі (α): гПАҚ =10.35 г/г, гПЭИ =3.20 г / г; агрессивті реагенттерсіз, минималды қалдықтар, құрамында СЖМ бар ағынды суларды экологиялық тазарту.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Удаление 92% тория(IV) за 24 ч взаимодействия при pH 2.65 из смеси Th/Ce (концентрация каждого 5 мг/л); сорбция тория гПЭИ - 4.416 мг/г, церия - 0.014 мг/г; селективность >300:1 (Th/Ce); дистанционная активация полиэлектролитов повышает ёмкость на 20–30 %.

Efficiency (in Kazakh) : Th/Ce қоспасынан pН 2.65-те өзара әрекеттесу кезінде 92% торийді(IV) 24 сағат ішінде жою (әрқайсысының концентрациясы 5 мг/л); гПЭИмен торий сорбциясы - 4.416 мг/г, церийді - 0.014 мг/г; селективтілік >300:1 (Th/ Ce); полиэлектролиттердің қашықтан белсендірілуі сыйымдылықты 20-30 % арттырады.

Field of application (in Russian) : Экологичная очистка церийсодержащих растворов от тория (IV) в процессах извлечения редкоземельных элементов (РЗМ); иммобилизация радиоактивных элементов в отходах уранового производства; снижение радиоактивности и вторичного загрязнения при переработке промышленных стоков; селективная сорбция тяжелых и радиоактивных металлов в гидрометаллургии; разработка устойчивых технологий для горнодобывающих предприятий.

Field of application (in Kazakh) : Сирек жер элементтерін СЖМ) алу процестерінде құрамында церий бар ерітінділерді торийден (IV) экологиялық тазарту; уран өндірісінің қалдықтарындағы радиоактивті элементтерді иммобилизациялау; өнеркәсіптік ағынды суларды өңдеу кезінде радиоактивтілікті және қайталама ластануды азайту; гидрометаллургиядағы ауыр және радиоактивті металдарды селективті сорбциялау; тау-кен кәсіпорындары үшін тұрақты технологияларды әзірлеу.