The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследований являются сырьевые образцы кобыльего и верблюжьего молока, их белковые фракции и полученные методом ферментативного гидролиза низкомолекулярные пептидные комплексы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары ретінде бие мен түйе сүтінің шикізат үлгілері, олардың ақуыздық фракциялары, сондай-ақ ферментативтік гидролиз әдісімен алынған төмен молекулалық пептидтік кешендер қарастырылады.

Aim of work (in Russian) : Инновационная технология переработки кобыльего и верблюжьего молока для получения биоактивных низкомолекулярных пептидов, исследование их функциональных свойств и создание на их основе новых специализированных продуктов и БАД с направленными медико-биологическими свойствами.

Aim of work (in Kazakh) : Бие мен түйе сүтінен биоактивті төмен молекулалық пептидтер алу үшін инновациялық өңдеу технологиясын әзірлеу, олардың функционалдық қасиеттерін зерттеу және осы негізде бағытталған медико-биологиялық қасиеттері бар жаңа арнайы өнімдер мен биологиялық белсенді қоспалар әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : В работе использованы методы выделения низкомолекулярных пептидов из кобыльего и верблюжьего молока, технологические подходы их последующей обработки, а также аналитические методы оценки физико-химических характеристик пептидов, включающие определение молекулярной массы, аминокислотного состава и степени чистоты.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыста бие мен түйе сүтінен төмен молекулалық пептидтерді бөліп алу әдістері, оларды кейінгі өңдеудің технологиялық тәсілдері, сондай-ақ пептидтердің молекулалық массасын, аминқышқылдық құрамын және тазалық дәрежесін анықтауды қамтитын физика-химиялық сипаттамаларын бағалаудың аналитикалық әдістері пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе выполнения работ получены репрезентативные образцы кобыльего и верблюжьего молока, проведена их пробоподготовка и осуществлен ферментативный гидролиз белковых фракций с оптимизированными параметрами ферментации, обеспечившими максимальный выход биологически активных пептидов. На основе комплексного масс-спектрометрического анализа (ВЭЖХ/MS-MS) определены молекулярные массы, аминокислотная последовательность и степень чистоты выделенных пептидов, что подтвердило высокое качество их разделения и воспроизводимость результатов. Полученные пептидные комплексы подвергнуты лиофильному высушиванию, в результате чего получены стабильные сублимированные порошки, сохраняющие структурно-функциональные свойства и пригодные для дальнейших исследований. Научная новизна проводимых исследований заключается в разработке и обосновании биотехнологического подхода к получению низкомолекулярных пептидов из кобыльего и верблюжьего молока, а также в комплексной оценке их физико-химических параметров, включающих молекулярную массу, аминокислотную последовательность и степень чистоты.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу барысында биенің және түйенің репрезентативті сүт үлгілері алынып, олардың үлгілерін дайындау жұмыстар жүргізілді, сондай-ақ биологиялық белсенді пептидтердің максималды шығымын қамтамасыз еткен ферментация параметрлері оңтайландырылған жағдайда ақуыздық фракцияларға ферментативтік гидролиз жасалды. Кешенді масс-спектрометриялық (HPLC/MS-MS) талдау негізінде бөлінген пептидтердің молекулалық массалары, аминқышқылдық тізбегі және тазалық дәрежесі анықталып, олардың бөліну сапасының жоғары екенін және нәтижелердің қайта өндірілуін растады. Алынған пептидтік кешендер лиофильді кептіруге ұшыратылып, құрылымдық-функционалдық қасиеттерін сақтайтын және әрі қарайғы зерттеулерге жарамды тұрақты сублимациялық ұнтақтар алынды. Жүргізілген зерттеулердің ғылыми жаңалығы – бие және түйе сүтінен төмен молекулалық пептидтер алудың биотехнологиялық тәсілін әзірлеу және оның ғылыми негіздемесін жасау, сондай-ақ олардың молекулалық массасын, аминқышқылдық тізбегін және тазалық дәрежесін қамтитын физика-химиялық параметрлерінің кешенді бағалануы болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели проведённых исследований включают разработку оптимизированного биотехнологического процесса выделения низкомолекулярных пептидов с контролируемыми параметрами ферментации, обеспечивающего высокую воспроизводимость и технологичность получения целевых фракций. Экономическая эффективность подтверждается снижением расхода ферментных препаратов, сокращением длительности технологических операций и получением стабильного лиофилизированного продукта, пригодного для последующего применения в функциональных пищевых системах и прикладных научных разработках.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Өткізілген зерттеулердің негізгі конструктивтік және техникалық-экономикалық көрсеткіштері бақыланатын ферментация параметрлері бар, мақсатты фракцияларды алудың жоғары қайталанғыштығы мен технологиялылығын қамтамасыз ететін төмен молекулалық пептидтерді бөліп алудың оңтайландырылған биотехнологиялық үдерісін әзірлеуді қамтиды. Экономикалық тиімділігі ферменттік препараттар шығынының азаюы, технологиялық операциялар ұзақтығының қысқаруы, сондай-ақ функционалдық азық-түлік жүйелерінде және қолданбалы ғылыми әзірлемелерде әрі қарай қолдануға жарамды тұрақты лиофилизацияланған өнімнің алынуымен расталады.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Эффективность разработанного биотехнологического процесса подтверждается высокой степенью выхода низкомолекулярных пептидов заданного качества при оптимальном использовании ресурсов и сокращении трудоемкости основных технологических операций.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген биотехнологиялық үдерістің тиімділігі ресурстарды оңтайлы пайдалану және негізгі технологиялық операциялардың еңбек сыйымдылығын азайту жағдайында берілген сападағы төмен молекулалық пептидтердің жоғары шығымымен дәлелденеді.

Field of application (in Russian) : Пищевая и перерабатывающая промышленность, диетология, нутрициология

Field of application (in Kazakh) : Тағам және қайта өңдеу өнеркәсібі, диетология, нутрициология