The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является малоизученный, но перспективный на нефть и газ осадочный бассейн.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны болып – аз зерттелген, бірақ мұнай мен газға перспективті шөгінді бассейндер болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Основная цель проекта состоит в разработке методологии (технологии) комплексирования радиолокационных и дистанционных геофизических данных с привлечением возможностей искусственного интеллекта при создании карт нефтеперспективного районирования.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның негізгі мақсаты мұнай перспективалы аудандастыру карталарын жасау кезінде жасанды интеллект мүмкіндіктерін тарта отырып, радиолокациялық және қашықтықтан геофизикалық деректерді кешендеу әдіснамасын (технологиясын) әзірлеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Основная идея предлагаемой методологии заключается в комплексировании данных РСА-интерферометрии и потенциальных геофизических полей с использованием методов машинного обучения для разработки точных прогнозно-поисковых моделей нефтеперспективности. Подход основан на создании признакового пространства и интегральных композитов, включающих аномальные параметры радарных, гравитационных, магнитных, тепловых и спектрозональных данных, а также результаты линеаментного анализа. Использование РСА-интерферометрии позволяет выявлять современные вертикальные микроамплитудные смещения, которые совместно с гравитационными аномалиями служат поисковыми индикаторами. Нейронные сети, включая PNN и CNN, обеспечивают многокритериальную классификацию больших геопространственных данных, повышая точность определения перспективных зон. Интеграция многоканальных геофизических карт создаёт гибридную модель, способную выявлять скрытые закономерности и формировать объективные прогнозные карты, тем самым повышая эффективность и экономическую результативность нефтепоисковых работ.

Методы исследования (на казахском) : Ұсынылып отырған методологияның негізгі идеясы - дәл болжамдық-іздестіру модельдерін әзірлеу үшін РСА-интерферометрия деректері мен потенциалды геофизикалық өрістерді машинамен оқыту әдістерін қолдана отырып кешендеу. Қолдану тәсілі белгі кеңістігін (признаковое пространство) және радарлық, гравитациялық, магниттік, жылулық және спектрозоналық деректердің аномалдық параметрлерін, сондай-ақ линеаменттік талдаудың нәтижелерін қамтитын интегралдық композиттерді құруға негізделген. РСА-интерферометрияны пайдалану қазіргі заманғы вертикальдық микроамплитудалы жылжуларды анықтауға мүмкіндік береді, олар гравитациялық аномалиялармен бірге іздеу индикаторлары ретінде қызмет етеді. PNN және CNN қоса алғанда нейрондық желілер үлкен геопространстволық деректерді көпкритериялық классификациялауды қамтамасыз етіп, перспективалы зоналарды анықтау дәлдігін арттырады. Көпканалды геофизикалық карталардың интеграциясы жасырын заңдылықтарды анықтай алатын гибридті модель қалыптастырып, объективті болжамдық карталарды жасауға мүмкіндік береді; осы арқылы мұнай-іздестіру жұмыстарының тиімділігі мен экономикалық нәтижелілігі артады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Согласно ожидаемому результату календарного плана договора, создан банк геолого-геофизических и дистанционных пространственно-совмещённых данных регионального уровня генерализации, приведённых к единому цифровому формату и формирование набора поисковых признаков углеводородов. Для исследования Южного Тургайского бассейна собраны и систематизированы спутниковые данные (Sentinel-1, Landsat-8/9, ASTER, MODIS) и цифровые модели рельефа (SRTM, ALOS PALSAR), а также оцифрованы геологические и геофизические карты. Все материалы приведены к единой системе координат и оформлены в виде параметрических геокодированных слоёв для послойного сопоставления. На основе обработки радиолокационных данных получены карты скоростей и кумулятивных смещений, а для геофизических полей рассчитаны производные (AS, 1VD, TDR, HD TDR), что позволило выделить ключевые структурные элементы и сформировать банк поисковых признаков для оценки нефтегазоносности региона. Новизна работы заключается в разработке и применении оригинальной методологии интегрального параметрического комплексирования радиолокационных и наземных геофизических данных, позволяющей существенно снизить неоднозначность интерпретации и повысить достоверность нефтеперспективного районирования.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Шарттың күнтізбелік жоспары бойынша күтілетін нәтижелерге сәйкес, өңірлік деңгейдегі генерализацияланған геолого-геофизикалық және қашықтан зондтау деректерінің кеңістіктік біріктірілген банкі жасалып, олар бірыңғай цифрлық форматқа келтірілді және көмірсутектердің іздеу белгілері қалыптастырылды. Оңтүстік Торғай ойысын зерттеу үшін спутниктік деректер (Sentinel-1, Landsat-8/9, ASTER, MODIS) мен жер бедерінің цифрлық модельдері (SRTM, ALOS PALSAR) жиналып, жүйелендірілді, сондай-ақ геологиялық және геофизикалық карталар цифрландырылды. Барлық материалдар бірыңғай координаталар жүйесіне келтіріліп, қабаттап салыстыруға арналған параметрлік геокодталған қабаттар түрінде рәсімделді. Радиолокациялық деректерді өңдеу нәтижесінде жылдамдықтар мен жинақталған жылжулар карталары алынды, ал геофизикалық өрістер үшін туынды көрсеткіштер (AS, 1VD, TDR, HD TDR) есептелді. Бұл аймақтың негізгі құрылымдық элементтерін айқындауға және оның мұнай-газ әлеуетін бағалауға арналған іздеу белгілерінің банкін қалыптастыруға мүмкіндік берді. Жұмыстың жаңашылығы радиолокациялық және жерүсті геофизикалық деректерді интегралдық параметрлік кешендеуінің бірегей методологиясын әзірлеу және қолдануда, ол интерпретацияның көпмәнділігін айтарлықтай төмендетіп, мұнайперспективалық аудандастырудың сенімділігін арттырады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка эффективных прогнозно-поисковых критериев и применение методов машинного обучения позволяет существенно снизить затраты на геологоразведочные работы за счёт оптимизации размещения поисковых скважин и сокращения бурения в низкоперспективных зонах. Повышение точности прогноза уменьшает геологические и финансовые риски, одновременно повышая вероятность открытия новых месторождений и укрепляя минерально-сырьевую базу. Экономический эффект выражается в росте налоговых поступлений, увеличении объемов добычи и стимулировании развития смежных отраслей. Научно-технический эффект проявляется в совершенствовании методов геолого-геофизического анализа, развитии компетенций в области ИИ и дистанционного зондирования, а также в создании базы для дальнейших инновационных исследований и технологий.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Тиімді болжамдық-іздестіру критерийлерін әзірлеу және машинамен оқыту әдістерін қолдану іздестіру ұңғымаларын орналастыруды оңтайландыру және төмен перспективасы бар аймақтардағы бұрғылауды қысқарту арқылы геологиялық барлау жұмыстарының шығындарын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді. Болжамның дәлдігін арттыру геологиялық және қаржылық тәуекелдерді азайтады, сонымен бірге жаңа кен орындарын ашу ықтималдығын жоғарылатып, минералдық-шикізат базасын нығайтады. Экономикалық әсері салық түсімдерінің өсуі, өндіріс көлемінің ұлғаюы және тәуелді салалардың дамуы арқылы көрініс табады. Ғылыми-техникалық әсері - геолого-геофизикалық талдаудың әдістерін жетілдіруде, жасанды интеллект пен қашықтан зондтау саласындағы құзыреттерді дамытуда және әрі қарайғы инновациялық зерттеулер мен технологиялар үшін база қалыптастыруда байқалады.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Методология комплексирования радиолокационных и дистанционных геофизических данных с последующей интерпретацией при помощи методов искусственного интеллекта позволяет существенно повысить эффективность нефтеперспективного районирования осадочных бассейнов. Объединение данных различных физико-геологических природов — радарных, магнитных, гравиметрических, спектральных и структурно-геологических — обеспечивает более полное и достоверное представление о строении осадочных комплексов, характеристиках разломных зон, литологической неоднородности и потенциальных ловушках углеводородов. Применение алгоритмов машинного обучения способствует выявлению скрытых закономерностей, снижению субъективности интерпретации и повышению точности прогноза нефтегазоносности. Такая интегрированная методика обеспечивает ускорение и удешевление этапов регионального анализа, позволяет оптимизировать направления поисковых работ и минимизировать риски при выборе перспективных участков. В результате существенно повышается качество геолого-геофизической информации, укрепляется обоснованность принимаемых решений и обеспечивается более эффективное планирование дальнейших геологоразведочных мероприятий.

Efficiency (in Kazakh) : Радиолокациялық және қашықтан алынған геофизикалық деректерді жасанды интеллект әдістері арқылы интерпретациялауымен бірге кешендеу методологиясы шөгінді бассейндердің мұнайперспективалық аудандастыру тиімділігін едәуір арттыруға мүмкіндік береді. Әр түрлі физика-геологиялық табиғаттағы деректерді - радарлық, магниттік, гравиметриялық, спектралдық және құрылымдық-геологиялық ақпараттарды - біріктіру шөгінді кешендердің құрылысы, жарылу зоналарының сипаттамалары, литологиялық әртектілік және көмірсутекке арналған әлеуетті тұзақтар туралы неғұрлым толық әрі сенімді түсінік қалыптастырады. Машинамен оқыту алгоритмдерін қолдану жасырын заңдылықтарды анықтауға, интерпретацияның субъективтілігін азайтуға және мұнай-газдылықты болжау дәлдігін арттыруға ықпал етеді. Осындай интеграцияланған әдіс аймақтық талдау кезеңдерін жеделдетуге және арзандатуға, іздестіру жұмыстарын бағыттау стратегиясын оңтайландыруға және перспективалы учаскелерді таңдаудағы тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді. Нәтижесінде геолого-геофизикалық ақпараттың сапасы едәуір жоғарылайды, қабылданатын шешімдердің негізділігі артады және кейінгі геологиялық барлау жұмыстарын неғұрлым тиімді жоспарлау қамтамасыз етіледі.

Field of application (in Russian) : Проект будет способствовать развитию методов нефтегазовой геологоразведки. Разрабатываемые методики комплексной обработки и интерпретации будут применяться для нефтеперспективного районирования осадочных бассейнов. В геологии и геофизике результаты позволят более точно выделять перспективные структуры и прогнозировать зоны накопления углеводородов. В картографии и геоинформационных системах методология обеспечит создание высокоточных тематических карт. В прикладных областях – послужит основой для оптимизации планирования поисково-разведочных работ и снижения рисков при бурении.

Field of application (in Kazakh) : Жоба мұнай-газ геологиялық барлау әдістерін дамытуға ықпал етеді. Дайындалатын кешенді өңдеу және интерпретациялау әдістемелері шөгінді бассейндерді мұнайға перспективті аймақтарға бөлу үшін қолданылады. Геология мен геофизика салаларында алынған нәтижелер перспективті құрылымдарды дәлірек анықтауға және көмірсутектердің жиналу аймақтарын болжауға мүмкіндік береді. Картография мен геоақпараттық жүйелерде бұл әдістеме жоғары дәлдіктегі тақырыптық карталарды жасауға негіз болады. Қолданбалы салаларда – іздеу-барлау жұмыстарының жоспарын оңтайландыруға және бұрғылау кезіндегі қауіпті төмендетуге мүмкіндік береді.