The object of research, development or design (in Russian) : Лексико-семантическая и этимологическая структура казахских топонимов, а также процесс их представления в цифровом формате

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақ топонимдерінің лексика-семантикалық және этимологиялық құрылымы, сондай-ақ оларды цифрлық форматта ұсыну үдерісі

Aim of work (in Russian) : Определить древнейшие первоначальные формы (этионы) названий географических объектов, которые составляют значительную часть нашей лексики; установить время и языковую основу формирования топонимов на основе этимологического анализа; определить модели словообразования и на этой базе составить первый полный этимологический словарь казахских топонимов.

Aim of work (in Kazakh) : Лексикамыздың қомақты бір қоры болып табылатын жер-су аттарының ежелгі замандардағы бастапқы түрін (этимонын) анықтау; этимологиялық талдаудың нәтижесінде топонимнің қай кезде, қандай тілдің негізінде жасалғанын анықтау; cөзжасамның қандай үлгісі қолданылғанын білу арқылы, қазақ топонимдерінің тұңғыш, толық этимологиялық сөздігін құрастыруды көздейді.

Методы исследования (на русском) : На основе этимологической методики применяется сравнительно-исторический подход. Историко-сравнительный метод помогает выявлять языковые слои казахских топонимов. Сравнительный метод позволяет определить названия, заимствованные из арабского и персидского языков. Применяются также методы сравнительно-этимологического, историко-лексического и семантического сравнения, а также методы научного прогнозирования в соответствующей последовательности.

Методы исследования (на казахском) : Этимологиялық методиканың негізінде салыстырмалы-тарихи тәсіл жататыны белгілі. Тарихи-салыстырмалы әдіс қазақ топонимдерінің тілдік қабаттарын анықтауға көмектеседі. Салғастырмалы әдіс араб-парсы тілдерінен жасалған атауларды анықтауға жол ашады. Салыстырмалы-этимологиялық, тарихи-лексикалық, семантикалық салыстыру, ғылыми болжам жасау тәсілдері ретіне қарай қолданылып отырады.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе проекта были получены результаты, определившие его научную новизну. Были выявлены эффективные подходы создания этимологических словарей, собраны и проанализированы казахскоязычные топонимы, включая трансграничные. Разработана методика углублённого изучения географических названий, результаты отражены в публикациях и выступлениях. Этимологический словарь топонимов, который будет опубликован по результатам исследования, станет не только большим достижением и успехом проекта, но и его научной новизной.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоба барысында маңызды нәтижелер алынды. Этимологиялық сөздік жасаудың тиімді тәсілдері анықталды, қазақ тілді топонимдер, соның ішінде трансшекаралық атаулар да жиналып, талдаудан өтті. Жер-су атауларын терең зерттеудің әдістемесі әзірленіп, нәтижелер жарияланымдар мен баяндамаларда көрсетілді. Зерттеу нәтижесінде дайындалатын топонимдердің этимологиялық сөздігі - жобаның үлкен жетістігі мен табысы ғана емес, оның ғылыми жаңалығы.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Расшифровка значений и происхождения казахскоязычных топонимов, встречающихся на территории Казахстана и за её пределами, а также их обнародование позволяет обществу через изучение истории географических названий познакомиться с историей своей родины и страны. Раскрытие значений топонимов, созданных на родном языке, подтверждает, что казахский народ является древним автохтонным населением этой территории.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазақстан аумағындағы және одан тыс жерлерде кездесетін қазақ тілді топонимдердің мән-мағынасын, шығу төркінін, көпшілікке жария ету қоғамның жер-су аттарының тарихын білу арқылы туған жерінің, елінің тарихымен танысуына алып келеді. Ана тілінде жасалған топонимдердің мағынасын ашу қазақ халқының осы өлкенің ежелгі автохонды тұрғындары екенін дәлелдеп береді.

Level of implementation (in Russian) : В ходе исследования определяются единые методические основы этимологического анализа ойконимов и гидронимов, формируется начальная научная база для лингвистической систематизации казахстанских топонимов. Собранные материалы и разработанные образцы анализа используются для пополнения топонимической базы данных, а также сформировали содержание будущего полного этимологического словаря. Полученные результаты вводятся в научный оборот и служат основой для совершенствования методических рекомендаций в области топонимических исследований.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу барысында жер-су атауларын этимологиялық талдаудың бірыңғай әдістемелік негіздері айқындалып, қазақ топонимдерін тілдік тұрғыдан жүйелеуге арналған бастапқы ғылыми база қалыптасуда. Жиналған материалдар мен әзірленген талдау үлгілері топонимдер бойынша дерекқорды толықтыруға, сондай-ақ алдағы кезеңде жасалатын толық этимологиялық сөздіктің мазмұны құрылды. Алынған нәтижелер ғылыми айналымға енгізіліп, топонимияны зерттеу бағытындағы әдістемелік ұсынымдарды жетілдіруге негіз болады.

Efficiency (in Russian) : Создание и цифровизация этимологического словаря казахских топонимов обеспечивает сохранение лексического богатства казахского языка, повышение ономастической грамотности, развитие научно-исследовательского потенциала и возможность применения в образовательном процессе.

Efficiency (in Kazakh) : Қазақ топонимдерінің этимологиялық сөздігін жасау және оны цифрландыру арқылы қазақ тілінің лексикалық байлығын сақтау, ономастикалық сауаттылықты арттыру, ғылыми-зерттеу әлеуетін дамыту және білім беру процесінде қолдану мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Гуманитарные науки и искусство (лингвистика, ономастика, топонимика)

Field of application (in Kazakh) : Гуманитарлық және өнер ғылымдары (лингвистика, ономастика, топонимика)