The object of research, development or design (in Russian) : Методология и практика применения теории нечеткой логики и компьютерной науки, а также процессы транзакций в системе межотраслевых связей национальной экономики Республики Казахстан.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Бұлдыр логика және компьютерлік ғылым теориясын қолдану методологиясы мен тәжірибесі, сондай-ақ Қазақстан Республикасы ұлттық экономикасының салааралық байланыстар жүйесіндегі транзакциялық үрдістер болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Разработка и исследование системы и методов нечеткой логики, эконометрического анализа и сети вычислимых моделей компьютерной науки по выявлению, оценки и мониторинга дисбалансов в межотраслевых связях национальной экономики на основе данных Всемирного банка, ОЭСР и Бюро национальной статистики Республики Казахстан используемые для реализации стратегии макроэкономической политики и поддержки принятия решения социально-экономических проблем страны.

Aim of work (in Kazakh) : Макроэкономикалық саясат стратегиясын іске асыру және елдің әлеуметтік-экономикалық мәселелері бойынша шешім қабылдауды қолдау үшін пайдаланылатын Дүниежүзілік банктің, ЭЫДҰ-ның және Қазақстан Республикасының Ұлттық статистика бюросының деректеріне негізделген ұлттық экономиканың салааралық қатынастарындағы теңгерімсіздіктерді анықтау, бағалау және бақылау үшін бұлдыр логика, эконометрикалық талдау және компьютерлік ғылым модельдерінің желісі жүйесі мен әдістерін әзірлеу және зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Анализ, прогноз и диагностика на основе исторических данных Всемирного банка, ОЭСР, Бюро национальной статистики РК, модели и системы нечеткой логики, системы эконометрической модели, симуляции сети вычислимых моделей и экспертные системы для мониторинга дисбалансов межотраслевых связей экономики Казахстана.

Методы исследования (на казахском) : Дүниежүзілік банк, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) және ҚР Ұлттық статистика бюросының тарихи деректеріне негізделген талдау, болжау мен диагностика, анық емес логика модельдері мен жүйелері, эконометриялық модельдеу жүйелері, есептік модельдер желісінің симуляциялары және Қазақстан экономикасындағы саларалық байланыстар теңгерімсіздігін мониторингілеуге арналған эксперттік жүйелер.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана методология моделирования промежуточных баз данных с использованием модели и системы нечеткой логики и симуляции сети вычислимых моделей, позволяющая выявлять скрытые дисбалансы межотраслевых связей и оценивать влияние неопределенности на ключевые экономические показатели. Новизной которой является получение инструмента для выявления скрытых дисбалансов, а также методика их количественной оценки в условиях неопределённости транзакций между макроэкономическими агентами.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Салааралық байланыстардың жасырын теңгерімсіздіктерін анықтауға және белгісіздіктің негізгі экономикалық көрсеткіштерге әсерін бағалауға мүмкіндік беретін есептелетін модельдер желісінің бұлдыр логикасы мен симуляция моделі жүйесін пайдалана отырып, аралық дерекқорларды модельдеу әдістемесі әзірленді. Оның жаңалығы жасырын теңгерімсіздіктерді анықтау құралын алу, сондай-ақ макроэкономикалық агенттер арасындағы транзакциялардың белгісіздігі жағдайында оларды сандық бағалау әдістемесі болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В цельях повышения уровня научно-исследовательских работ и научно-технического потенциала исследовательской группы проекта были подготовлены и поданы 7 (семь) работ, из них 3 (три) статьи опубликованы, 2 (две) статьи находится в печати в журнале Lecture Notes in Networks and Systems (ISSN: 2367-3370) с индексацией в БД Scopus – 22% (CiteScore = 3.3) и Web of Science – Q4 (SJR = 0.166); 1 (одна) статья находится в печати в журнале OPSEARCH (ISSN: 0975-0320) с индексацией в БД Scopus – 54% (CiteScore = 1.1) и Web of Science – Q2 (SJR = 0.409) зарубежной издании Springer Nature (Нидерланды); 1 (одна) статья находится в печати в журнале в отечественном научном издании, рекомендованном КОКНВО.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобалық зерттеу тобының ғылыми зерттеулер деңгейін және ғылыми-техникалық әлеуетін арттыру мақсатында 7 (жеті) жұмыс дайындалып басылымға ұсынылды, оның ішінде 3 (үш)-і жарияланды, 2 (екі) мақала Lecture Notes in Networks and Systems (ISSN: 2367-3370) журналында Scopus дерекқорында индекстелуімен - 22% (CiteScore = 3.3) және Web of Science - Q4 (SJR = 0.166); 1 (бір) мақала OPSEARCH (ISSN: 0975-0320) журналында Scopus дерекқорында индекстелуімен - 54% (CiteScore = 1.1) және Web of Science - Q2 (SJR = 0.409) Springer Nature (Нидерланды) шетелдік; 1 (бір) мақала КОКНВО комитеті ұсынған отандық ғылыми журнал басылымында жатыр.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Ендірілім жоқ

Efficiency (in Russian) : Эффективность разработки проявляется в повышении качества макроэкономических решений и снижении рисков дисбалансов. Система поддерживает моделирование макроэкономической политики и оценку ее последствий, помогает согласовать меры с приоритетами диверсификации, равновесного и устойчивого роста.

Efficiency (in Kazakh) : Дамудың тиімділігі макроэкономикалық шешімдердің сапасын арттырудан және дисбаланс тәуекелдерін төмендетуден көрінеді. Жүйе макроэкономикалық саясатты модельдеуді және оның салдарларын бағалауды қолдайды, шараларды әртараптандыру, теңгерімді және тұрақты өсу басымдықтарымен келісуге көмектеседі.

Field of application (in Russian) : Область применения охватывает практическое использование разработанной интеллектуальной системы при формировании и реализации макроэкономической политики, направленной на устранение межотраслевых дисбалансов и обеспечение сбалансированного, устойчивого развития экономики Казахстана. Полученные рекомендации будут поддерживать решение актуальных социально-экономических задач и способствовать долгосрочному росту страны.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы әзірленген интеллектуалдық жүйені саларалық теңгерімсіздіктерді жоюға және Қазақстан экономикасының теңгерімді, тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған макроэкономикалық саясатты қалыптастыру мен іске асыруда практикалық пайдалануды қамтиды. Алынған ұсынымдар өзекті әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуге жәрдемдесіп, елдің ұзақ мерзімді өсуіне ықпал етеді.