The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является фермерские хозяйства Республики Казахстан.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі Қазақстан Республикасының фермерлік шаруашылықтары болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является исследование и разработка экономических механизмов стимулирования развития сельскохозяйственной электронной коммерции в Казахстане, с учётом мирового опыта и специфики агропромышленного сектора страны.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты еліміздің агроөнеркәсіптік секторының әлемдік тәжірибесі мен ерекшелігін ескере отырып, Қазақстанда ауыл шаруашылығы электрондық коммерциясын дамытуды ынталандырудың экономикалық механизмін зерттеу және әзірлеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Методологическая база исследования опирается на сочетание количественных и качественных подходов, что обеспечило комплексный анализ состояния и потенциала электронной коммерции в сельском хозяйстве Казахстана. В исследовании применялись методы статистического анализа, контент-анализа научных публикаций, экспертная интерпретация нормативно-правовых документов, а также социологические методы сбора первичной информации.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеудің әдіснамалық базасы Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы электрондық коммерцияның жай-күйі мен әлеуетін кешенді талдауды қамтамасыз ететін сандық және сапалық тәсілдердің үйлесіміне сүйенеді. Зерттеуде статистикалық талдау әдістері, ғылыми жарияланымдарды контент-талдау, нормативтік-құқықтық құжаттарды сараптамалық түсіндіру, сондай-ақ бастапқы ақпаратты жинаудың әлеуметтанулық әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Полученные результаты исследования: - разработан аналитический отчет с рекомендациями по приоритетным направлениям развития электронной коммерции в сельском хозяйстве Казахстана; - разработана дорожная карта по устранению экономических барьеров, препятствующих внедрению электронной коммерции в сельском хозяйстве; Научные новизны - разработан комплексный аналитический отчет, который объединяет статистический, нормативно-правовой и эмпирический анализ электронной коммерции в сельском хозяйстве; - предложена оригинальная методологическая рамка оценки цифровой зрелости аграрного сектора, основанная на систематизации факторов по пяти направлениям (экономические, технологические, инфраструктурные, институциональные и информационные); - разработана научно обоснованная дорожная карта по устранению экономических барьеров, которая впервые структурирует финансовые, транзакционные и логистические ограничения фермерских хозяйств и предлагает последовательный механизм их преодоления в условиях цифровизации сельского хозяйства Казахстана; - сформирован новый подход к идентификации барьеров внедрения электронной коммерции, основанный на результатах опроса фермеров и работников акиматов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері: - Қазақстанның ауыл шаруашылығында электрондық коммерцияны дамытудың басым бағыттары бойынша ұсынымдармен талдамалық есеп әзірленді; - ауыл шаруашылығында электрондық коммерцияны енгізуге кедергі келтіретін экономикалық кедергілерді жою бойынша жол картасы әзірленді; Ғылыми жаңалықтар: - ауыл шаруашылығындағы электрондық коммерцияның статистикалық, нормативтік-құқықтық және эмпирикалық талдауын біріктіретін кешенді талдамалық есеп әзірленді; - бес бағыт (экономикалық, технологиялық, инфрақұрылымдық, институционалдық және ақпараттық) бойынша факторларды жүйелеуге негізделген аграрлық сектордың цифрлық жетілуін бағалаудың өзіндік әдіснамалық шеңбері ұсынылды; - экономикалық кедергілерді жою бойынша ғылыми негізделген жол картасы әзірленді, ол алғаш рет фермерлік шаруашылықтардың қаржылық, транзакциялық және логистикалық шектеулерін құрылымдайды және Қазақстанның ауыл шаруашылығын цифрландыру жағдайында оларды еңсерудің дәйекті механизмін ұсынады; - фермерлер мен әкімдік қызметкерлерінің сауалнамасының нәтижелеріне негізделген электрондық коммерцияны енгізудегі кедергілерді сәйкестендірудің жаңа тәсілі қалыптастырылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В рамках проекта разработаны технико-экономические показатели, отражающие ожидаемые эффекты от внедрения аналитического отчёта и дорожной карты по развитию электронной коммерции в сельском хозяйстве Республики Казахстан: 1) Повышение экономической эффективности фермерских хозяйств. Аналитические рекомендации и меры по устранению барьеров позволят расширить доступ производителей к онлайн-рынкам, увеличить объёмы продаж, сократить издержки на посредников и повысить маржинальность аграрной продукции; 2) Снижение транзакционных и логистических затрат. Предложенные механизмы цифровизации цепочек поставок, внедрение онлайн-платежей и оптимизация взаимодействия с маркетплейсами обеспечат сокращение времени на сбыт, уменьшение затрат на доставку и повышение прозрачности финансовых операций; 3) Рост вовлечённости фермеров в цифровую торговую экосистему. Реализация дорожной карты создаёт условия для увеличения числа сельхозпроизводителей, использующих электронную коммерцию, за счёт улучшения инфраструктурной обеспеченности, расширения цифровых навыков и повышения доступности цифровых сервисов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба шеңберінде Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығында электрондық коммерцияны дамыту жөніндегі талдамалық есеп пен жол картасын енгізуден күтілетін әсерлерді көрсететін техникалық-экономикалық көрсеткіштер әзірленді: 1) Шаруа қожалықтарының экономикалық тиімділігін арттыру. Кедергілерді жоюға бағытталған сараптамалық ұсыныстар мен шаралар өндірушілердің онлайн-нарықтарға қолжетімділігін кеңейтуге, сату көлемін ұлғайтуға, делдалдарға шығындарды қысқартуға және аграрлық өнімнің маржасын арттыруға мүмкіндік береді; 2) Транзакциялық және логистикалық шығындарды азайту. Жеткізу тізбегін цифрландырудың ұсынылған механизмдері, онлайн төлемдерді енгізу және маркетплейстермен өзара іс-қимылды оңтайландыру өткізу уақытын қысқартуды, жеткізу шығындарын азайтуды және қаржылық операциялардың ашықтығын арттыруды қамтамасыз етеді; 3) Фермерлердің цифрлық сауда экожүйесіне қатысуының артуы. Жол картасын іске асыру инфрақұрылымдық қамтамасыз етуді жақсарту, цифрлық дағдыларды кеңейту және цифрлық сервистердің қолжетімділігін арттыру есебінен электрондық коммерцияны пайдаланатын ауыл шаруашылығы өндірушілерінің санын ұлғайту үшін жағдайлар жасайды.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения теоретическая. Результаты исследования опубликована в журнале, входящий в перечень КОКНВО. Получен 1 авторское свидетельство в Национальном институте интеллектуальной собственности Республики Казахстан.

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізу дәрежесі теориялық болып табылады. Зерттеу нәтижелері ҒЖБСК тізіміне кіретін журналда жарияланған. Қазақстан Республикасының Ұлттық зияткерлік меншік институтынан 1 авторлық куәлік алынды.

Efficiency (in Russian) : Эффективность разработанных аналитического отчёта и дорожной карты проявляется в повышении цифровой готовности аграрного сектора и создании практических условий для расширения участия фермеров в электронной коммерции. Представленные материалы позволяют объективно оценить текущее состояние цифровизации, определить ключевые барьеры и предложить направления их устранения. Реализация рекомендаций способствует снижению транзакционных и логистических затрат, улучшению доступности онлайн-каналов сбыта и формированию устойчивой цифровой инфраструктуры. Это усиливает интеграцию фермеров в электронные рынки, повышает прозрачность операций и улучшает качество управленческих решений. В долгосрочной перспективе применение разработанных решений обеспечивает рост конкурентоспособности фермерских хозяйств, укрепление экономической устойчивости сельских территорий и формирование более эффективной и прозрачной цифровой торговой экосистемы в аграрном секторе Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген талдамалық есеп пен жол картасының тиімділігі аграрлық сектордың цифрлық дайындығын арттырудан және фермерлердің электрондық коммерцияға қатысуын кеңейту үшін практикалық жағдайлар жасаудан көрінеді. Ұсынылған материалдар цифрландырудың ағымдағы жай-күйін объективті бағалауға, негізгі кедергілерді анықтауға және оларды жою бағыттарын ұсынуға мүмкіндік береді. Ұсыныстарды іске асыру транзакциялық және логистикалық шығындарды азайтуға, онлайн-өткізу арналарының қолжетімділігін жақсартуға және тұрақты цифрлық инфрақұрылымды қалыптастыруға ықпал етеді. Бұл фермерлердің электрондық нарықтарға интеграциясын күшейтеді, операциялардың ашықтығын арттырады және басқару шешімдерінің сапасын жақсартады. Ұзақ мерзімді келешекте әзірленген шешімдерді қолдану фермерлік шаруашылықтардың бәсекеге қабілеттілігінің өсуін, ауылдық аумақтардың экономикалық тұрақтылығын нығайтуды және Қазақстанның аграрлық секторында неғұрлым тиімді және ашық цифрлық сауда экожүйесін қалыптастыруды қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Министерство сельского хозяйства; сельские акиматы; фермерские хозяйства; сельское население, сельская молодежь.

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы министрлігі; ауыл әкімдіктері; фермерлік шаруашылықтар; ауыл халқы, ауыл жастары