The object of research, development or design (in Russian) : Несмотря на то, что терапии на основе miRNA обладают большим потенциалом в лечении БП, их применение в качестве терапевтических агентов сталкивается с рядом проблем, включая вопросы, связанные с механизмом действия и потенциальной токсичностью в тканях без патологий. Общими целями предлагаемого проекта являются изучение терапевтического потенциала miRNA и его механизма действия при БП.

The object of research, development or design (in Kazakh) : miRNA-негізіндегі терапиялар Паркинсон ауруын (БП) емдеуде зор әлеуетке ие болғанымен, оларды терапиялық агент ретінде қолдану бірқатар қиындықтарға тап болады. Олардың ішінде әсер ету механизмі мен патологиялық өзгерістерге ұшырамаған тіндердегі ықтимал уыттылық мәселелері бар. Ұсынылып отырған жобаның жалпы мақсаттары — Паркинсон ауруы кезінде miRNA-ның терапиялық әлеуетін және оның әсер ету механизмін зерттеу.

Aim of work (in Russian) : ЗАДАЧА 1 (WP1): Оценка влияния miRNA-терапии на патологические, моторные и когнитивные нарушения Создание модели болезни Паркинсона у мышей; Настройка системы доставки miRNA через внутрижелудочковое (ICV) введение; Комплексная in vivo оценка эффективности, безопасности и фармакодинамики терапии; Проведение поведенческих тестов у животных. ЗАДАЧА 2 (WP2): Изучение механизмов действия miRNA-терапии Перфузия, диссекция и фиксация мозга мышей; Оценка экспрессии α-синуклеина и накопления железа (иммуногистохимия, in situ гибридизация); Количественный анализ мономерных и олигомерных форм α-синуклеина в substantia nigra и путаменe; Оценка экспрессии маркеров воспаления, апоптоза и клеточной гибели в специфических тканях мозга; Определение влияния miRNA-терапии на экспрессию целевых генов; Объединение всех результатов и подготовка итогового отчета в формате научной статьи, включающего потенциал терапии, направления для клинической трансляции и рекомендации для дальнейших шагов.

Aim of work (in Kazakh) : МІНДЕТ 1 (WP1): miRNA терапиясының патологиялық, моторлық және когнитивтік бұзылыстарға әсерін бағалау Паркинсон ауруының тышқан моделін құру; miRNA-ны ішкі қарыншалық (ICV) енгізу арқылы жеткізу жүйесін баптау; Терапияның тиімділігі, қауіпсіздігі және фармакодинамикасын жан-жақты in vivo бағалау; Жануарларда мінез-құлықтық тестілеу жүргізу. МІНДЕТ 2 (WP2): miRNA-негізіндегі терапияның әсер ету механизмдерін зерттеу Тышқан миын перфузиялау, диссекциялау және тілімдерді фиксациялау; α-синуклеин экспрессиясы мен темір жиналуын бағалау (иммуногистохимия, in situ гибридизация); Қара субстанция мен путамендегі α-синуклеиннің мономерлік және олигомерлік түрлерін сандық талдау; Миға тән тіндерде қабыну, апоптоз және жасушалық өлім маркерлерін бағалау; miRNA терапиясының нысаналы гендер экспрессиясына әсерін анықтау; Барлық нәтижелерді біріктіріп, ғылыми мақала форматында қорытынды есеп дайындау, оның ішінде терапия әлеуеті, клиникалық трансляцияға бағыттар және келесі қадамдарға ұсынымдар.

Методы исследования (на русском) : Методы, использованные для достижения целей на 2025 год Стереотаксическая хирургия и имплантация транскраниальной канюли Для создания модели болезни Паркинсона у мышей после анестезии была проведена стереотаксическая операция. Голова мыши фиксировалась в рамке, температура тела поддерживалась на уровне 37°C. После местной анестезии в мозг была имплантирована односторонняя канюля и введена микроРНК (miRNA). Состояние животных контролировалось ежедневно, при снижении массы тела более чем на 25% проводилась эвтаназия. В течение примерно 7 дней после операции ожидался повышенный уровень дискомфорта. Доставка микроРНК стереотаксическим ICV-методом После периода восстановления miRNA вводилась в мозговые желудочки один раз в неделю. С помощью микродиализа и забора крови измерялись уровни miRNA (i) в паренхиме мозга и (ii) в крови. Эффективность терапии оценивалась в четырёх группах (Scramble, низкая, средняя и высокая доза), проводились поведенческие тесты и молекулярный анализ тканей. Этот подход позволил всесторонне исследовать miRNA-терапию в контролируемых, сбалансированных по полу экспериментальных условиях.

Методы исследования (на казахском) : 2025 жылғы мақсаттарға жету үшін қолданылған әдістер Стереотаксиялық хирургия және транскраниалды канюляны имплантациялау Паркинсон ауруының тышқан моделін құру үшін жансыздандырудан кейін стереотаксиялық операция жүргізілді. Тышқан басы рамкаға бекітіліп, дене температурасы 37°C деңгейінде сақталды. Жергілікті анестезиядан кейін миға біржақты канюля имплантацияланып, микроРНҚ (miRNA) енгізілді. Жануарлардың жағдайы күнделікті бақыланып, 25% дене салмағы төмендеген жағдайда эвтаназия жүргізілді. Операциядан кейінгі шамамен 7 күн бойы дискомфорт күтілді. МикроРНҚ-ны стереотаксиялық ICV арқылы жеткізу Қалпына келу кезеңінен кейін miRNA қарыншалық енгізу арқылы аптасына бір рет жеткізілді. Микродиализ және қан алу арқылы (i) мидың паренхимасындағы және (ii) қандағы miRNA деңгейі өлшенді. Терапияның тиімділігі төрт топта (Scramble, төмен, орта, жоғары доза) бағаланып, мінез-құлық тесттері және молекулалық талдау жүргізілді. Бұл тәсіл miRNA терапиясын жан-жақты, бақыланатын және жыныс бойынша теңестірілген эксперименттік жағдайда зерттеуге мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Модель болезни Паркинсона у мышей была успешно создана с использованием проверенного стереотаксического подхода, что обеспечивает контролируемую индуцированную нейродегенерацию, пригодную для тестирования терапевтических вмешательств. Модель будет включать как поведенческие, так и молекулярные показатели, предоставляя более комплексную платформу для изучения прогрессирования заболевания и эффективности лечения по сравнению со стандартной моделью, основанной на токсинах. Был оптимизирован воспроизводимый протокол доставки микроРНК in vivo, сочетающий стереотаксическую микроинъекцию и внутрижелудочковое (ICV) введение — подход, который позволит обеспечить целевую и длительную экспозицию микроРНК в мозге. Исследование также демонстрирует первые данные о том, что повторное ICV-введение микроРНК является осуществимым и может проводиться при контролируемом послеоперационном стрессе и стандартном ветеринарном сопровождении. Это одно из первых исследований в Казахстане, в котором объединены стереотаксическая нейрохирургия и терапия на основе микроРНК.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Тышқандарда Паркинсон ауруының моделі стереотаксиялық тәсілді қолдану арқылы сәтті жасалды. Бұл тәсіл терапевтік араласуларды тестілеуге жарамды, бақыланатын нейродегенерацияны индукциялауға мүмкіндік береді. Модельге мінез-құлықтық және молекулалық көрсеткіштер енгізілетін болады, бұл аурудың прогрессиясын және емдеу тиімділігін токсинге негізделген стандартты модельдермен салыстырғанда неғұрлым кең көлемде зерттеуге жағдай жасайды. In vivo микроРНҚ-ны жеткізудің қайта өндіруге болатын протоколы оңтайландырылды, ол стереотаксиялық микроинъекция мен қарыншішілік (ICV) енгізуді біріктіреді. Бұл тәсіл микроРНҚ-ның мидағы нысаналы әрі ұзақ әсерін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Зерттеу сондай-ақ микроРНҚ-ны қайталама ICV арқылы енгізудің орындылығын көрсететін алғашқы деректерді ұсынады және бұл процедураның операциядан кейінгі стрессті бақылау және стандартталған ветеринарлық бақылау жағдайында жүргізілуі мүмкін екенін көрсетеді. Бұл — Қазақстанда стереотаксиялық нейрохирургия мен микроРНҚ-ға негізделген терапияны біріктірген алғашқы зерттеулердің бірі.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект объединяет передовые хирургические и молекулярные методы, снижает экспериментальную вариабельность и использование животных, а также обеспечивает экономически эффективную и воспроизводимую платформу для трансляционных нейронаучных исследований. Это одно из первых исследований в Казахстане, в котором сочетаются стереотаксическая нейрохирургия и терапия на основе микроРНК, что укрепляет национальный потенциал в области доклинических исследований нейротерапевтических подходов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба заманауи хирургиялық және молекулалық әдістерді біріктіріп, эксперименттік өзгергіштікті және жануарларды пайдалануды азайтады, сондай-ақ трансляциялық нейроғылыми зерттеулер үшін экономикалық тиімді әрі қайта өндірілетін платформаны қамтамасыз етеді. Бұл Қазақстандағы стереотаксиялық нейрохирургия мен микроРНҚ негізіндегі терапияны біріктіретін алғашқы зерттеулердің бірі болып табылады, ол доклиникалық нейротерапиялық зерттеулер саласындағы ұлттық мүмкіндіктерді нығайтады.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Не применимо

Efficiency (in Kazakh) : Қолданылуы мүмкін емес

Field of application (in Russian) : Медицина и здравоохранение - Науки о здоровье - Здравоохранение.

Field of application (in Kazakh) : Медицина және денсаулық сақтау – Денсаулық туралы ғылымдар – Денсаулық сақтау