The object of research, development or design (in Russian) : C. leucocladum, R. turbinatum и A. ammodendron

The object of research, development or design (in Kazakh) : C. leucocladum, R. turbinatum және A. ammodendron

Aim of work (in Russian) : Изучить биоморфологические особенности, популяционные характеристики и параметры, генетическое разнообразие, а также внутри- и межпопуляционную дифференциацию трех малоизученных, ценных лекарственных видов растений (C. leucocladum, R. turbinatum и A. ammodendron), произрастающих в Казахстане.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстанда өсетін, толық зерттелмеген, бағалы дәрілік үш өсімдік түрінің (C. leucocladum, R. turbinatum және A. ammodendron) биоморфологиялық ерекшеліктерін, популяциялық сипаттамаларын және параметрлерін, генетикалық әртүрлілігін, ішкі және популяцияаралық дифференциясын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Аналитические и планировочные методы Полевая (далевая) исследовательская работа Биоморфологические и анатомические исследования Молекулярно-генетические исследования Фитохимические и биотехнологические исследования

Методы исследования (на казахском) : Аналитикалық және жоспарлау әдістері Далалық зерттеулер Биоморфологиялық және анатомиялық зерттеулер Молекулалық-генетикалық зерттеулер Фитохимиялық және биотехнологиялық зерттеулер

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследования были выявлены редкие и хозяйственно-ценные лекарственные растения из семейств Tamaricaceae, Grossulariaceae и Fabaceae. В частности, Tamarix ramosissima используется как противовоспалительное средство, Ribes имеет пищевое и фармакологическое значение, а Glycyrrhiza собирается как лекарственный корень для экспорта. Также Astragalus богат эндемиками и редкими видами, часть которых включена в Красную книгу. Исследован Calligonum leucocladum, выявлены три популяции (Тауқұм-Батыс, Сарыесік-Атырау, Балқаш-Север). Проведены биометрические измерения, изучены возрастной состав и плотность популяций. Фитоценотическое описание сообществ и анатомо-морфологические исследования были выполнены. Генетическое исследование показало, что полные хлоропластные геномы трёх популяций секвенированы и сравнительно проанализированы. P1 и P2 имеют стабильную структуру пластрома, а P3 – укорочение IR и увеличение SSC. Анализ SSR и кодонов позволил создать популяционные маркеры. Филогенетический анализ подтвердил внутривидовую родство и таксономическую целостность в семействе Polygonaceae. По результатам исследования подготовлены две статьи для журналов, индексируемых в Scopus, одна из которых опубликована, другая в печати. Кроме того, материалы международной конференции были опубликованы.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу барысында Tamaricaceae, Grossulariaceae және Fabaceae тұқымдастарынан дәрілік және шаруашылық маңызы бар сирек кездесетін өсімдіктер анықталды. Атап айтқанда, жыңғылдар (Tamarix ramosissima) жара және қабынуға қарсы дәстүрлі қолданылысымен танымал, Ribes туысы азықтық және фармакологиялық құндылығы бар, ал Glycyrrhiza туысы дәрілік тамыр ретінде жинақталып экспортталады. Сонымен бірге Astragalus туысы эндемик және сирек түрлерге бай, кей түрлері Қызыл кітапқа енгізілген. Calligonum leucocladum өсімдігі зерттеліп, үш популяция (Тауқұм-Батыс, Сарыесік-Атырау, Балқаш-Солтүстік) анықталды. Популяциялардың биометриялық сипаттамалары, жас құрылымы мен тығыздығы бағаланды. Сондай-ақ, өсімдік қауымдастықтарына фитоценотикалық сипаттама жасалып, анатомиялық-морфологиялық зерттеулер жүргізілді. Генетикалық зерттеу барысында үш популяцияның толық хлоропласт геномдары секвенирленіп, салыстырмалы талдау жүргізілді. P1 және P2 популяцияларында пластромның құрылымы тұрақты, ал P3 популяциясында IR аймағы қысқарып, SSC аймағы ұлғайған. SSR мотивтері мен кодон талдауы популяциялық маркерлер жасауға мүмкіндік берді. Филогенетикалық талдау ішкі туыстық қатынасты және Polygonaceae тұқымдасындағы таксономиялық тұтастықты растады. Зерттеу нәтижелері бойынша екі мақала Scopus базасына кіретін журналға ұсынылды, біреуі жарияланды, біреуі баспада. Сонымен бірге халықаралық конференция материалдары баспада жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В проекте объектом исследования является Calligonum leucocladum и его популяции. Исследование проводилось в трёх основных популяциях Алматинской области: Таукум-Запад, Сарысик-Атырау и Балхаш-Север. Из каждой популяции были взяты трансекты, и оценивались возрастная структура растений, биометрические характеристики, плотность и численность. Секвенирование хлоропластных геномов позволило определить генетическое разнообразие между популяциями, особенности локальной адаптации и внутривидовые родственные связи. Анализ SSR-мотивов и кодонов дал возможность создать популяционные маркеры. С точки зрения технико-экономических показателей результаты исследования обеспечивают научно обоснованный сбор лекарственных растений, их использование в агролесном и фармацевтическом секторах, создание новых рабочих мест и повышение экспортного потенциала. Реализация проекта способствует сохранению природных популяций редких растений, защите биоразнообразия и повышению экологической грамотности.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобада зерттелетін объектілер: Calligonum leucocladum, өсімдіктерінің популяциялары. Зерттеу Алматы облысындағы үш негізгі популяцияда жүргізілді: Тауқұм-Батыс, Сарыесік-Атырау және Балқаш-Солтүстік. Әр популяциядан трансектілер алынып, өсімдіктердің жас құрылымы, биометриялық сипаттамалары, тығыздығы мен саны бағаланды. Хлоропласт геномдарын секвенирлеу нәтижесінде популяциялар арасындағы генетикалық әртүрлілік, локальды бейімделу ерекшеліктері және ішкі туыстық қатынастар анықталды. SSR мотивтері мен кодон талдауы популяциялық маркерлер жасауға мүмкіндік берді. Техникалық-экономикалық тұрғыдан зерттеу нәтижелері дәрілік өсімдіктердің ғылыми негізделген жинақталуын, агроорман және фармацевтикалық салаларда қолданылуын, жаңа жұмыс орындарын ашуды және экспорттық әлеуетті арттыруды қамтамасыз етеді. Жобаның жүзеге асуы сирек кездесетін өсімдіктердің табиғи популяцияларын сақтау, биоалуантүрлілікті қорғау және экологиялық сауаттылықты арттыруға үлес қосады.

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Результаты проекта могут быть применены в фармацевтической, биомедицинской и общей биологической сферах, а также на предприятиях, занимающихся промышленной переработкой лекарственного растительного сырья для аптечных сетей. Кроме того, рекомендации по охране естественных популяций растений C. leucocladum, R. turbinatum и A. ammodendron и включению их в перечень особо охраняемых природных территорий могут быть использованы Комитетом по охране лесов и животного мира Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан. Дополнительно результаты проекта могут применяться в научно-исследовательской деятельности, образовательной сфере и экологическом мониторинге, а также в практических мероприятиях по сохранению редких лекарственных растений и их устойчивому использованию

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері фармацевтика, биомедицина, жалпы биология салаларында, сондай-ақ дәріханалық желі үшін дәрілік өсімдік шикізатын өнеркәсіптік дайындаумен айналысатын кәсіпорындарда қолданылады. Сондай-ақ, C. leucocladum, R. turbinatum және A. ammodendron өсімдіктерінің табиғи популяцияларын қорғау және ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға енгізу бойынша ұсынымдар Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ормандарды және жануарлар дүниесін қорғау комитетінде қолданылуы мүмкін. Қосымша тұрғыда, жобаның нәтижелері ғылыми-зерттеу, білім беру және экологиялық мониторинг салаларында, сондай-ақ сирек кездесетін дәрілік өсімдіктерді сақтау мен тұрақты пайдалану бағытында практикалық қолданысқа ие болады.