The object of research, development or design (in Russian) : Нанесенные полимер-модифицированные катализаторы, обладающие каталитическими свойствами в гидрировании непредельных спиртов в мягких условиях.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жұмсақ жағдайда қанықпаған спирттерді гидрлеу үшін каталитикалық қасиеттері бар бекітілген полимер-модифицирленген катализаторлар.

Aim of work (in Russian) : Исследовать влияние состава и условий приготовления трехкомпонентных композитных каталитических систем, содержащих металл, полимер и диоксид титана, на их поведение в процессе гидрогенизации непредельных спиртов в жидкой фазе.

Aim of work (in Kazakh) : Құрамында металл, полимер және титан диоксиді бар үш компонентті композиттік каталитикалық жүйелердің құрамы мен дайындық жағдайларының сұйық фазадағы қанықпаған спирттерді гидрогенизациялау процесінде олардың әрекетіне әсерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Исследование комплексообразования полимеров с ионами металлов проводили по определению координационных параметров - констант связывания (n) и констант устойчивости (βₐ) образующихся полимер-металлических комплексов. Концентрацию ионов металлов определяли методом фотоэлектроколориметрии. Для синтеза полимер-TiO2 композитов был использован метод адсорбции. Адсорбционные свойства TiO2 по отношению к полимерам определяли методом вискозиметрии. Характеристику полученных полимер-металлических комплексов, полимер-TiO2 композитов осуществляли с помощью ИКС и элементного ЭДС анализа.

Методы исследования (на казахском) : Полимерлердің металл иондарымен кешен түзуін зерттеу алынатын полимер-металл кешендерінің (ПМК) координациялық параметрлерін (байланыстыру константаларын (n) және тұрақтылығын (β_a)) анықтау бойынша жүргізілді. Металл иондарының концентрациясы фотоэлектроколориметрия әдісімен анықталды. Полимер-TiO2 композиттерін синтездеу үшін адсорбция әдісі қолданылды. TiO2-нің полимерлерге қатысты адсорбциялық қасиеттері вискозиметрия әдісімен анықталды. Алынған полимерметалдық кешендердің, полимер-TiO2 композиттердің сипаттамалары ИҚ-спектроскопия және элементтік ЭДС талдау әдістерімен жүзеге асырылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Полученные результаты и новизна: Определены состав и устойчивость компплексов ионов палладия и рутения с растворимыми полимерами, содержащими азот- и/или кислородсодержащие функциональные группы: пектин (Пек), хитозан (Хит), поли-4-винилпиридин (П4ВП) и полиэтиленгликоль (ПЭГ). Предполагаемые механизмы взаимодействия полимеров с ионами металлов были подтверждены методом ИК-спектроскопии. Данные ИКС полученных полимер-металлических комплексов подтверждают, что в комплексообразовании участвуют пиридиновые группы П4ВП, амино-группа хитозана и карбоксильные группы пектина. Были оценены сорбционные свойства неорганического носителя (TiO2) по отношению к полимерам и ионам металлов. Содержание палладия и рутения в полученных композитах составило около 1 %, что близко к заданным значениям. Полученные данные методами ИКС и вискозиметрии свидетельствуют о количественном закреплении полимеров (Хит, П4ВП, Пек) на поверхности диоксида титана. В дальнейших исследованиях представляется возможным варьировать количество вводимого хитозана, в присутствии которого была получена практически 100%-ая степень адсорбции полимера на TiO2. Новизна проекта заключается в исследовании степени влияния полимера и неорганического носителя (TiO2) на поведение нанесенных полимер-модифицированных металлических катализаторов в процессах селективного гидрирования непредельных спиртов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алынған нәтижелер мен жаңашылдығы: Құрамында азот және/немесе оттегінің функционалдық топтары бар еритін полимерлер: пектин (Пек), хитозан (Хит), поли-4-винилпиридин (П4ВП) және полиэтиленгликольмен (ПЭГ) палладий және рутений иондары кешендерінің құрамы мен тұрақтылығы анықталды. Полимерлердің металл иондарымен өзара әрекеттесуінің болжамды механизмдері ИҚ спектроскопия әдісі арқылы расталды. Алынған полимер-металл кешендерінің ИҚС деректері П4ВП-ның пиридин топтары, хитозанның амин топтары және пектиннің карбоксил топтары кешенді түзілуге қатысатынын растайды. Бейорганикалық тасымалдағыштың (TiO2) полимерлер мен металл иондарына қатысты сорбциялық қасиеттері бағаланды. Алынған композиттердегі палладий мен рутенийдің мөлшері шамамен 1% құрады, бұл берілген мәндерге жақын. ИҚС және вискозиметрия әдістерімен алынған мәліметтер титан диоксидінің бетіне полимерлердің (Хит, П4ВП, Пек) сандық бекітілуін көрсетеді. Әрі қарайғы зерттеулерде енгізілген хитозанның мөлшерін өзгертуге болады, оның қатысуымен TiO2-де полимердің 100% адсорбциялану дәрежесі алынды. Жобаның жаңалығы қанықпаған спирттерді селективті гидрлеу процестерінде қолданылатын полимермен түрлендірілген металл катализаторларының әрекетіне полимер мен бейорганикалық тасымалдалдағыштың (TiO2) әсер ету дәрежесін зерттеу болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Конструктивные и технико-экономические показатели разработки характеризуются образованием устойчивых комплексов палладия и рутения с хитозаном, П4ВП и пектином, что подтверждено значениями условных констант связывания 1,10-1,82 (Pd) и 1,03-1,42 (Ru) и констант устойчивости 5,72-6,97 (Pd) и 4,65-5,72 (Ru), а также возможностью количественного закрепления металл-полимерных систем на TiO₂ с достижением содержания металла около 1 %.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жасалудың конструкциялық және техникалық-экономикалық көрсеткіштері хитозан, П4ВП және пектинмен палладий және рутенийдің тұрақты кешендерін қалыптастыруымен сипатталады, бұл Pd үшін 1,10-1,82 байланысу тұрақтылық константаларымен және 5,72-6,97 тұрақтылық константаларымен, Ru үшін 1,03-1,42 байланысу тұрақтылық константаларымен және 4,65-5,72 тұрақтылық константаларымен расталады, сондай-ақ металл-полимерлік жүйелерді TiO₂ бетіне шамамен 1 % металдық құраммен сандық түрде бекіту мүмкіндігімен ерекшеленеді.

Level of implementation (in Russian) : Проект является фундаментальным. Внедрение в практику запланировано на следующих этапах.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба іргелі болып табылады. Тәжірибеге енгізу келесі кезеңдерде жоспарланады.

Efficiency (in Russian) : Наиболее устойчивые комплексы формируются при участии природного биоразлагаемого полимера - хитозана. В дальнейших исследованиях хитозан представляется эффективным для применения в качестве модификатора полимер-модифицированных катализаторов для процесса жидкофазного гидрирования непредельных спиртов.

Efficiency (in Kazakh) : Ең тұрақты кешендер табиғи биологиялық ыдырайтын полимер - хитозанның қатысуымен қалыптасады. Әрі қарайғы зерттеулерде хитозан қанықпаған спирттерді сұйық фазалы гидрлеу процесі үшін полимер-модификацияланған катализаторларды модификатор ретінде қолдану үшін тиімді болып табылады.

Field of application (in Russian) : Полученные нанесенные полимер-модифицированные катализаторы могут быть применены в тонком органическом синтезе и нефтехимии, в частности, в реакциях гидрирования непредельных спиртов.

Field of application (in Kazakh) : Алынған полимер-модифицирленген катализаторлар жұқа органикалық синтезде және мұнайхимиясында, атап айтқанда, қанықпаған спирттерді гидрлеу реакцияларында қолданылуы мүмкін.