The object of research, development or design (in Russian) : Летучие и полулетучие органические соединения в образцах воздуха, воды, почвы и донных отложений

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ауа, су, топырақ және шөгінді үлгілеріндегі ұшқыш және жартылай ұшқыш органикалық қосылыстар

Aim of work (in Russian) : Проект направлен на выявление новых потенциально опасных летучих и полулетучих органических соединений в образцах объектов окружающей среды, отобранных в городе Алматы и его пригородах, с использованием твердофазной микроэкстракции в сочетании с одно- и двумерной газовой хроматографией с масс-спектрометрическим детектированием.

Aim of work (in Kazakh) : Жоба масс-спектрометриялық детекторын бір және екі өлшемді газ хроматографиясымен ұштастыра отырып, қатты фазалы микроэкстракцияны пайдалану арқылы Алматы қаласында және оның маңында іріктелген қоршаған орта объектілерінің үлгілерінде жаңа аса қауіпті ұшқыш және жартылай ұшқыш органикалық қосылыстарды анықтауға бағытталған.

Методы исследования (на русском) : Одно- и двумерная газовая хроматография с масс-спектрометрическим детектированием, твердофазная микроэкстракция, математическое и компьютерное моделирование

Методы исследования (на казахском) : Бірөлшемді және екіөлшемді газдық хроматография масс-спектрометриялық детектормен, қаттыфазалық микроэкстракция, математикалық және компьютерлік модельдеу

Obtained results and novelty (in Russian) : Установлен и успешно введён в эксплуатацию криогенный модулятор собственной разработки; смонтирована и протестирована система подачи жидкого азота; оптимизированы режимы работы модулятора и разработана программа его нагрева, что обеспечило высокую воспроизводимость и стабильность аналитических результатов. Усовершенствовано программное обеспечение в среде Python для визуализации двумерных хроматографических данных в виде контурных графиков. Разработаны проекты текстов методик идентификации летучих и полулетучих органических соединений в образцах воздуха, воды, почвы и донных отложений с использованием твердофазной микроэкстракции в сочетании с двумерной газовой хроматографией с масс-спектрометрическим детектированием. Применён подход, основанный на построении моделей множественной линейной регрессии для прогнозирования факторов чувствительности детектора с использованием физико-химических параметров. Экспериментально оценена точность методики определения приблизительных концентраций с использованием предсказанных факторов чувствительности и эффективности экстракции. Получены хроматограммы 207 образцов объектов окружающей среды, идентифицировано 239 соединений в образцах почвы и донных отложениях, более 110 соединений в пробах воды и 150 летучих и полулетучих органических соединений в пробах воздуха. Рассчитаны приблизительные концентрации выявленных соединений.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Өздігінен әзірленген криогендік модулятор орнатылып, сәтті пайдалануға енгізілді; сұйық азотты беру жүйесі құрастырылып, сынақтан өткізілді; модулятордың жұмыс режимдері оңтайландырылып, оның қыздыру бағдарламасы жасалды, бұл аналитикалық нәтижелердің жоғары қайталанғыштығы мен тұрақтылығын қамтамасыз етті. Екіөлшемді хроматографиялық деректерді контурлық графиктер түрінде визуализациялау үшін Python ортасындағы бағдарламалық қамтамасыз ету жетілдірілді. Ауа, су, топырақ және тұнба үлгілеріндегі ұшпа және жартылай ұшпа органикалық қосылыстарды сәйкестендіру әдістерінің мәтін жобалары дайындалды, бұл үшін қаттыфазалық микроэкстракция мен масс-спектрометриялық детекторы бар екіөлшемді газдық хроматографияның үйлесімі қолданылды. Физика-химиялық параметрлерді пайдалана отырып, детектордың сезімталдық факторларын болжау үшін көптік сызықтық регрессия модельдерін құруға негізделген тәсіл қолданылды. Болжаған сезімталдық факторлары мен экстракция тиімділігіне сүйене отырып, шамамен концентрацияларды анықтау әдістемесінің дәлдігі эксперименттік тұрғыда бағаланды. Қоршаған орта нысандарының 207 үлгісінің хроматограммалары алынды; топырақ пен тұнба үлгілерінен 239 қосылыс, су үлгілерінен 110-нан астам қосылыс және ауа үлгілерінен 150 ұшпа және жартылай ұшпа органикалық қосылыс анықталды. Анықталған қосылыстардың шамаланған концентрациялары есептелді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанные методики позволили с меньшими затратами проводить идентификацию летучих и полулетучих органических соединений в объектах окружающей среды, а также определение их приблизительных концентраций

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Әзірленген әдістемелер қоршаған орта нысандарындағы ұшқыш және жартылай ұшқыш органикалық қосылыстарды аз шығынмен сәйкестендіруге, сондай-ақ олардың жуық концентрацияларын анықтауға мүмкіндік берді.

Level of implementation (in Russian) : Разработанные методики применяются для анализа образцов воздуха, воды, почвы и донных отложений.

Level of implementation (in Kazakh) : Әзірленген әдістемелер ауа, су, топырақ және түптік шөгінділер үлгілерін талдау үшін қолданылады.

Efficiency (in Russian) : Для обеспечения эффективности исследований анализы проводятся с использованием автосамплера, позволяющего полностью или частично автоматизировать твердофазную микроэкстракцию.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеулердің тиімділігін қамтамасыз ету үшін талдаулар қатты фазалық микроэкстракцияны толық немесе ішінара автоматтандыруға мүмкіндік беретін автосамплерді пайдалану арқылы жүргізіледі.

Field of application (in Russian) : Разработанные методики рекомендуются для одновременных идентификации и полуколичественного определения летучих и полулетучих органических соединений в образцах окружающей среды.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген әдістемелер қоршаған орта үлгілеріндегі ұшқыш және жартылай ұшқыш органикалық қосылыстарды бір мезгілде сәйкестендіру және жартылай сандық анықтау үшін ұсынылады.