The object of research, development or design (in Russian) : Лoшaди Кoжaмбepдинcкoгo внyтpипоpoднoгo и Сарыаркинского заводского типa мyгaлжapcкoй пopoды.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Мұғалжар жылқыларының Қожамберді тұқымды және Сарыарқа зауыттық түрлері

Aim of work (in Russian) : Целью исследования является генетическая оценка Кожамбердинской и Сарыаркинской типов мугалжарских лошадей на основе полиморфизма микросателлитных локусов, а также выявление связи однонуклеотидных полиморфизмов с адаптивными качествами табунных лошадей.

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеудің мақсаты – Мұғалжар жылқыларының Қожамберді және Сарыарқа типтеріне микросателлиттік локустардың полиморфизмі негізінде генетикалық баға беру, сонымен қатар табын жылқыларының бейімделу қасиеттері мен бір нуклеотидті полиморфизмдердің байланысын анықтау.

Методы исследования (на русском) : Зоотехнические, молекулярно-генетические, биоинформационные и статистические методы

Методы исследования (на казахском) : Зоотехникалық, молекулалық-генетикалық, биоинформатикалық және статистикалық әдістер

Obtained results and novelty (in Russian) : Получены новые данные о фенотипе, экстерьере и физиологических особенностях табунных лошадей Сарыаркинского и Кожамбердинского заводских типов мугалжарской породы. Впервые проведена комплексная оценка адаптивных качеств животных к условиям Центрального Казахстана в сочетании с проверкой родословных в ИАС. Установлены характерные морфологические показатели и подтверждены генеалогические сведения исследуемых линий. В ходе экспедиций в Карагандинскую и Улытаускую области сформирована крупнейшая выборка по Сарыаркинскому типу, 220 образцов ДНК. Описаны экстерьерные особенности лошадей старых линий (Маупас 119-55, Мескер 98-62). Все пробы стандартизированы и документированы, что делает выборку уникальной для дальнейших генетических исследований. Проведена экстракция ДНК из 220 образцов волосяных луковиц. Выполнено генотипирование 92 образцов по 18 STR-локусам международного стандарта ISAG. Получены индивидуальные генотипы, позволяющие оценить генетическое разнообразие, структуру популяции и подтвердить родословные данные. Это создаёт основу для последующего популяционно-генетического анализа. Сформирована лабораторная схема дальнейших процедур, включая SNP-генотипирование, полный геномный анализ более чем 80 000 SNP-маркеров и биоинформатическую обработку данных.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Сарыарқа және Қожамберді зауыттық типтеріне жататын мұғалжар тұқымды табын жылқыларының фенотипі, экстерьері және физиологиялық ерекшеліктері бойынша жаңа деректер алынды. Орталық Қазақстан жағдайларына жануарлардың бейімделу қасиеттерін кешенді бағалау ИАС жүйесіндегі шежірелік мәліметтерді тексерумен бірге алғаш рет жүргізілді. Зерттелген жылқыларға тән морфологиялық көрсеткіштер анықталып, генеалогиялық деректер расталды. Қарағанды және Ұлытау облыстарына жүргізілген экспедициялар барысында Сарыарқа типіне жататын ең ірі сынамалы топ 220 ДНҚ үлгісі қалыптастырылды. Ескі желілерге жататын жылқылардың (Маупас 119-55, Мескер 98-62) экстерьерлік ерекшеліктері сипатталды. Барлық үлгілер стандартталған және құжаттандырылған, бұл оларды келешекте генетикалық зерттеулер үшін бірегей материал ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. ДНҚ экстракциясы 220 жылқы түк фолликулалары үлгілерінен жүргізілді. ISAG халықаралық стандарты бойынша 18 STR-локусы бойынша 92 үлгіге генотиптеу орындалды. Алынған жеке генотиптер генетикалық әртүрлілікті, популяция құрылымын бағалауға және шежірелік деректерді растауға мүмкіндік береді. Бұл кейінгі популяция-генетикалық талдауларға негіз қалайды. SNP-генотиптеу, 80 000-нан астам SNP-маркерлер бойынша толық геномдық талдау және биоинформатикалық деректерді өңдеуді қамтитын әрі қарайғы зертханалық процедуралардың жоспары әзірленді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Объём выполненных полевых, лабораторных и аналитических работ соответствует плану проекта.Обеспечена выборка из 220 образцов, выполнена ДНК-экстракция и частичное генотипирование. Полученные материалы и показатели качества соответствуют требованиям для геномного анализа, обеспечивая дальнейшую реализацию проекта.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Орындалған далалық, зертханалық және аналитикалық жұмыстардың көлемі жобаның жоспарына толық сәйкес келеді. 220 үлгіден сынамалы топ қалыптастырылып, ДНҚ экстракциясы және генотиптеу жүргізілді. Алынған материалдар мен олардың сапа көрсеткіштері геномдық талдауға қойылатын талаптарға сәйкес болып, жобаның әрі қарай жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Результаты проекта позволяют точно оценивать генетическое разнообразие и адаптивные качества лошадей, обеспечивают стандартизированные материалы для геномного анализа и создают базу для разработки племенных и селекционных программ.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері жылқылардың генетикалық әртүрлілігін және бейімделу қасиеттерін бағалауға мүмкіндік береді, геномдық талдау үшін стандартталған материалдарды қамтамасыз етеді және тұқымдық және селекциялық бағдарламаларды әзірлеуге негіз болады.

Field of application (in Russian) : Результаты могут использоваться научно-исследовательскими организациями, фермерскими и племенными хозяйствами, лабораториями генетического анализа и отраслевыми центрами при оценке, селекции и сохранении породных ресурсов.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері жылқылардың генетикалық әртүрлілігі мен бейімделу қасиеттерін дәл бағалауға мүмкіндік береді, геномдық талдау үшін стандартталған материалдарды ұсынады және асылдандыру және селекция бағдарламаларын әзірлеуге негіз жасайды.