The object of research, development or design (in Russian) : В качестве объектов исследования использовались хризотил-асбестовые техногенные отходы АО «Костанайские минералы»: ПМУ, ПЩС, отсев, МГП и автоотвалы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі ретінде «Қостанай минералы» АҚ өндірісінің хризотил-асбест негізіндегі ПМУ, ПЩС, отсев, МГП және автоотвалдар сынды үлгілері қолданылды.

Aim of work (in Russian) : Разработка комбинированной технологии переработки техногенных хризотил-асбестовых отходов, включающей обогащение и последующее сернокислотное выщелачивание, с целью извлечения никеля и кобальта при минимальных энергетических и реагентных затратах

Aim of work (in Kazakh) : Никель мен кобальтты ең аз энергетикалық және реагенттік шығынмен алу мақсатында хризотил-асбест қалдықтарын байыту және күкірт қышқылымен шаймалау технологиясы арқылы өңдеуге мүмкіндік беретін технологияны әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Использование методов физико-химического анализа (рентгенофлуоресцентный анализ, рентгенофазовый анализ), мокрой магнитной сепарации (неодимовый магнит N35, индукция 1170–1220 мТл), гравитационного обогащения (лабораторный концентрационный стол), а также сернокислотного выщелачивания при варьировании температуры (25–75 °C), времени (30–150 мин) и концентрации H2SO4 (1–4 М).

Методы исследования (на казахском) : Физика-химиялық талдау әдістері (рентгенофлуоресценттік, рентгенофазалық талдау), сұйық ортадағы магниттік сепарация (N35 классы неодимді магнит, индукция 1170–1220 мТл), гравитациялық байыту (зертханалық концентрациялық стол), әртүрлі температурада (25–75 °C), әртүрлі уақытта (30–150 мин) және әртүрлі H2SO4 концентрациясында (1–4 М) шаймалау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Установлена эффективность двухстадийной технологии (магнитное обогащение + сернокислотное выщелачивание) для извлечения никеля и кобальта из хризотил-асбестовых отходов. Определены оптимальные параметры процессов: при магнитной сепарации выход магнитной фракции 4–6 % с содержанием Ni до 2,17 %; при выщелачивании 67 % извлечения никеля и 48 % кобальта при 75 °C, 120 мин, 4 М H2SO4.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Хризотил-асбест қалдықтарынан никель мен кобальтты алу үшін екі сатылы технологияның (магниттік байыту + күкірт қыщқылымен шаймалау) тиімділігі дәлелденді. Процестің келесідей тиімді параметрлері анықталды: магниттік сепарация кезінде - магниттік фракцияның шығымы 4–6 % құрап, оның құрамындағы Ni мөлшері 2,17 %-ға дейін артты; шаймалау кезінде 75 °C, 120 мин, 4 М H2SO4 қолданып никельдің ерітіндіге өту дәрежесі 67 %, ал кобальттың ерітіндіге өту дәрежесі 48 % құрады

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Выход магнитной фракции – 4 - 6 %; содержание никеля в ней - до 2,17 %; степень извлечения никеля при выщелачивании - 67 %; увеличение концентрации никеля в магнитной фракции – 7-10 раз; температура выщелачивания - 75 °C; концентрация H2SO4 - 4 М; продолжительность - 120 мин. Экономический эффект достигается за счёт снижения объёма перерабатываемого материала (в процессе обогащения) и отказа от дорогостоящих окислителей

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Магниттік фракцияның шығымы – 4-6 %; оның құрамындағы никель - 2,17 %-ға дейін; шаймалау кезінде никельдің ерітіндіге өту дәрежесі 67 %; никельдің магниттік концентраттағы мөлшері - 7–10 есе артады; шаймалау процесінің температурасы - 75 °C; H2SO4 концентрациясы - 4 М; шаймалау процесінің ұзақтығы - 120 мин. Экономикалық тиімділік - байыту процесі арқылы өңделетін материал көлемін азайту және қымбат тотықтырғыштарды қолданбау арқылы қамтамасыз етіледі.

Level of implementation (in Russian) : На стадии лабораторных испытаний. Результаты могут быть применены на пилотном уровне в рамках опытно-промышленных работ на АО «Костанайские минералы» с последующим масштабированием на промышленную стадию

Level of implementation (in Kazakh) : Жүргізілген жұмыстар зертханалық сынақ кезеңінде. Нәтижелер АО «Костанайс минералдары» базасында тәжірибелік-өнеркәсіптік жұмыстар кезеңінде пилоттық деңгейде қолданылуы мүмкін, одан кейін өнеркәсіптік кезеңге ауысуға болады.

Efficiency (in Russian) : Технология обеспечивает высокую селективность по никелю (67 % извлечения) при минимальных затратах. Снижение объёма перерабатываемого материала после магнитного обогащения на 95–96 % позволяет существенно снизить капитальные и операционные расходы, повысить экологическую безопасность за счёт минимизации отходов и реагентов

Efficiency (in Kazakh) : Технология никельге қатысты жоғары селективтілікті (67 % шығым) қамтамасыз етеді. Магниттік байытудан кейін өңделетін материал көлемінің 95–96 %-ға азаюы капиталдық және операциялық шығындарды айтарлықтай төмендетіп, қалдықтар мен реагенттердің мөлшерін азайту арқылы экологиялық қауіпсіздікті арттырады

Field of application (in Russian) : В технологиях переработки техногенных отходов хризотил-асбестового производства, особенно в условиях Казахстана, где накоплены значительные объёмы таких отходов. Также применима для переработки других железосодержащих техногенных материалов с низким содержанием цветных металлов.

Field of application (in Kazakh) : Технология Қазақстанда үлкен көлемде жинақталған хризотил-асбест өндірісінің техногендік қалдықтарын өңдеуге арналған. Сонымен қатар, түсті металдардың төмен мөлшері бар басқа да темірқұрамдас техногендік материалдарды өңдеуге қолданылуы мүмкін