The object of research, development or design (in Russian) : биополимер продуцирующие микроорганизмы

The object of research, development or design (in Kazakh) : биополимер түзуші микроорганизмдер

Aim of work (in Russian) : Подбор активных биополимерпродуцирующих микроорганизмов

Aim of work (in Kazakh) : Белсенді биополимер өндіретін микроорганизмдерді таңдау

Методы исследования (на русском) : 1. Микробиологические методы: культивирование микроорганизмов и скрининг продуцентов на сахарозасодержащих средах. 2. Молекулярно-генетические методы: ПЦР-детекция генов (sacB) и идентификация штаммов по 16S рРНК. 3. Биохимические методы: количественное определение выхода левана и анализ сухого биополимера. 4. Физико-химические методы: ИК-Фурье-спектроскопия для подтверждения структуры биополимера.

Методы исследования (на казахском) : 1. Микробиологиялық әдістер: микроорганизмдерді өсіру және құрамында сахароза бар орталарда продуценттерді скринингтен өткізу. 2. Молекулалық-генетикалық әдістер: гендерді (sacB) ПТР арқылы анықтау және 16S рРНҚ арқылы штаммдарды идентификациялау. 3. Биохимиялық әдістер: леван шығымын сандық анықтау және құрғақ биополимерді талдау. 4. Физика-химиялық әдістер: биополимер құрылымын растау үшін ИҚ-Фурье спектроскопиясы.

Obtained results and novelty (in Russian) : Выполнен расширенный скрининг 89 культур на способность синтезировать биополимер леван: выявлены 12 стабильных продуцентов (M83-4C, M22-5, M142-1, M142-3, P2, P6, P14, P19, A8, A9, A12, PW2) с выраженным мукоидным фенотипом на среде с сахарозой. Установлена генетическая основа биосинтеза левана: у штаммов A8, A9, A12 и PW2 обнаружен ген sacB, подтверждающий их способность к синтезу биополимера. Идентификация активных продуцентов по 16S рРНК показала их принадлежность к роду Bacillus: B. subtilis (A8, A9, A12) и B. licheniformis PW2. Получены количественные показатели синтеза левана, впервые определённые для региональных штаммов Западного Казахстана: выход экзополисахарида варьировал от 0,21 ± 0,02 до 13,6 ± 0,2 г/л в зависимости от штамма и питательной среды. Метodom ИК-Фурье спектроскопии идентифицирована химическая структура биополимера; обнаружены полосы поглощения, подтверждающие полисахаридную природу левана (3300–3400 см⁻¹ — OH; 1600–1700 см⁻¹ — C=O; 900–1200 см⁻¹ — C–O–C). Новизна. Впервые охарактеризованы аборигенные штаммы нефтяных пластов Западного Казахстана как перспективные продуценты левана с установленными генетическими и физиологическими особенностями. Получены новые данные о продуктивности и структурных характеристиках нефтеразжижающих биополимеров, формирующие научную основу для создания микробной ассоциации для повышения нефтеотдачи.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Леван биополимерін синтездеу қабілетіне 89 дақылдың кең көлемді скринингі жүргізілді: сахарозасы бар ортада айқын мукоидты фенотипі бар 12 тұрақты продуцент (M83-4C, M22-5, M142-1, M142-3, P2, P6, P14, P19, A8, A9, A12, PW2) анықталды. Леван биосинтезінің генетикалық негізі белгіленді: sacB гені A8, A9, A12 және PW2 штамдарында анықталды, бұл олардың биополимерді синтездеу қабілетін растады. 16S рРНҚ арқылы белсенді продуценттерді анықтау олардың Bacillus туысына жататынын көрсетті: B. subtilis (A8, A9, A12) және B. licheniformis PW2. Батыс Қазақстанның аймақтық штамдары үшін алғаш рет анықталған леван синтезінің сандық көрсеткіштері алынды: экзополисахарид шығымы штамм мен қоректік ортаға байланысты 0,21 ± 0,02-ден 13,6 ± 0,2 г/л-ге дейін өзгерді. Биополимердің химиялық құрылымы ИҚ-Фурье спектроскопиясы арқылы анықталды; леванның полисахаридтік табиғатын растайтын сіңіру жолақтары анықталды (3300–3400 см⁻¹ — OH; 1600–1700 см⁻¹ — C=O; 900–1200 см⁻¹ — C–O–C). Жаңалығы. Батыс Қазақстанның мұнай кен орындарынан алынған аборигенді штамдар алғаш рет генетикалық және физиологиялық сипаттамалары белгіленген перспективті леван өндірушілері ретінде сипатталды. Мұнайды сұйылтатын биополимерлердің өнімділігі мен құрылымдық сипаттамалары туралы жаңа деректер алынды, бұл мұнай шығуын арттыру үшін микробтық ассоциация құрудың ғылыми негізін қалады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Выделены активные продуценты левана с подтверждённым генетическим потенциалом (sacB) и продуктивностью 0,21–13,6 г/л. Идентифицированы перспективные штаммы Bacillus sp., обладающие стабильным синтезом биополимера и подтверждённой ИК-спектроскопией структурой, что обеспечивает их биотехнологическую пригодность.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Генетикалық потенциалы расталған (sacB) және өнімділігі 0,21–13,6 г/л болатын леванның белсенді продуценттері бөлініп алынды. Тұрақты биополимер синтезі және ИҚ спектроскопиямен расталған құрылымы бар перспективті Bacillus sp. штамдары анықталды, бұл олардың биотехнологиялық жарамдылығын қамтамасыз етті.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Полученные данные подтверждают высокую эффективность отобранных штаммов как стабильных продуцентов биополимера с подтверждённым генетическим потенциалом и установленной структурой синтезируемого полимера.

Efficiency (in Kazakh) : Нәтижелер дәлелденген генетикалық потенциалы және синтезделген полимердің белгіленген құрылымы бар тұрақты биополимер өндірушілері ретінде таңдалған штамдардың жоғары тиімділігін растайды.

Field of application (in Russian) : Результаты могут быть использованы микробиологическими лабораториями и нефтедобывающими компаниями, обеспечивая экономический, экологический и научно-технический эффект и содействуя внедрению экологически безопасных и эффективных методов повышения нефтеотдачи.

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді микробиологиялық зертханалар мен мұнай өндіруші компаниялар экономикалық, экологиялық және ғылыми-техникалық әсерді қамтамасыз ете отырып және мұнай өндіруді арттырудың экологиялық қауіпсіз және тиімді әдістерін енгізуге ықпал ете алады.