The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются организационные структуры органов повседневного управления Министерства по чрезвычайным ситуациям Республики Казахстан, в частности оперативно-дежурная смена Командного центра, а также существующие системы информационного взаимодействия между МЧС и органами военного командования при ликвидации чрезвычайных ситуаций мирного и военного времени.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі – Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің күнделікті басқару органдарының ұйымдастырушылық құрылымдары, атап айтқанда Командалық орталықтың кезекші оперативтік ауысымы, сондай-ақ бейбіт және соғыс уақытындағы төтенше жағдайларды жою кезінде ТЖМ мен әскери басқару органдары арасындағы ақпараттық өзара әрекеттесу жүйелері.

Aim of work (in Russian) : Разработка комплексной модели эффективного информационного взаимодействия и алгоритма координации действий между МЧС и органами военного командования, включающей научное обоснование рациональной организационной структуры оперативно-дежурной смены и состава аппаратно-программного комплекса, обеспечивающего устойчивое функционирование Командного центра в условиях современных вооружённых конфликтов и множественных ЧС.

Aim of work (in Kazakh) : ТЖМ мен әскери басқару органдары арасындағы ақпараттық өзара әрекеттесу тиімділігін қамтамасыз ететін кешенді модельді және іс-әрекеттерді үйлестіру алгоритмін әзірлеу, оның құрамына оперативтік-қызметтік ауысымның рационалды ұйымдастырушылық құрылымын және Командалық орталықтың тұрақты қызметін қамтамасыз ететін аппараттық-программалық кешен құрамын ғылыми тұрғыдан негіздеу кіреді.

Методы исследования (на русском) : • системный анализ; • теория графов; • методы структурного анализа сложных систем; • теория математической логики; • теоретико-возможностный подход на основе нечетких множеств при отсутствии статистических данных; • сценарно-логико-вероятностный подход оценки структурной устойчивости; • анализ нормативной правовой базы в области гражданской обороны и функционирования органов управления; • экспертные методы

Методы исследования (на казахском) : • жүйелік талдау; • граф теориясы; • күрделі жүйелерді құрылымдық талдау әдістері; • математикалық логика теориясы; • статистикалық мәліметтердің болмауы жағдайында нақты емес жиындар негізіндегі мүмкіндіктер теориялық тәсілі; • құрылымдық тұрақтылықты бағалаудың сценарийлік-логикалық-ықтималдық тәсілі; • азаматтық қорғау саласындағы нормативтік-құқықтық база мен басқару органдарының қызметін талдау; • эксперттік әдістер.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведен комплексный анализ отечественного и зарубежного опыта разработки организационно-штатных структур гражданской защиты, выявлены особенности нормативно-правового обеспечения, централизации управления, подготовки кадров и функционирования Командного центра стратегического планирования и оперативного управления МЧС РК с учетом информационных потоков, межведомственного взаимодействия и цифровых технологий. Научная новизна заключается в систематизации мировых практик, формализации структуры дежурной смены с использованием аксиоматики системного анализа, разработке новой Концептуальной модели принятия решений в кризисных ситуациях, интегрирующей неопределенность, когнитивные ограничения, динамику обстановки и алгоритмы согласования, а также в создании зарегистрированного объекта интеллектуальной собственности, публикациях и межведомственной апробации, что подтверждает уникальность и практическую значимость предложенных решений.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Азаматтық қорғаудың ұйымдық-штаттық құрылымдарын әзірлеудің отандық және шетелдік тәжірибесіне кешенді талдау жүргізілді, ақпараттық ағындарды, ведомствоаралық өзара іс-қимылды және цифрлық технологияларды ескере отырып, Нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету, басқаруды орталықтандыру, кадрларды даярлау және ҚР ТЖМ Стратегиялық жоспарлау және жедел басқару командалық орталығының жұмыс істеу ерекшеліктері анықталды. Ғылыми жаңалық-әлемдік тәжірибелерді жүйелеу, жүйелік талдаудың аксиоматикасын қолдана отырып, кезекші ауысым құрылымын ресімдеу, белгісіздікті, когнитивті шектеулерді, жағдай динамикасы мен келісу алгоритмдерін біріктіретін дағдарыстық жағдайларда шешім қабылдаудың жаңа тұжырымдамалық моделін әзірлеу, сондай-ақ тіркелген зияткерлік меншік объектісін құру, жарияланымдар мен ведомствоаралық апробация, бұл бірегейлігі мен практикалық маңыздылығын растайды ұсынылған шешімдер.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В результате выполнения запланированных мероприятий был проведён комплексный анализ отечественного и зарубежного опыта разработки организационно-штатных структур гражданской защиты, что позволило сформировать систематизированную базу нормативных и организационных решений; выявлены и научно обоснованы особенности функционирования Командного центра стратегического планирования и оперативного управления МЧС РК, включая структуру информационных потоков и факторы оперативности; выполнен системный анализ и формализация задачи формирования рациональной организационной структуры дежурной смены, построена структурная модель связей и ограничений; разработана принципиально новая концептуальная модель принятия решений в кризисных ситуациях с учётом неопределённости, когнитивной нагрузки операторов и динамики обстановки; получено свидетельство о регистрации оригинальных методических материалов в Государственном реестре РК; опубликованы статьи в журналах КОКСНВО МНВО РК, вводящие в научный оборот новые термины и модели; а также проведена межведомственная научная апробация в академиях МЧС и Национальной гвардии, подтвердившая практическую применимость разработанных подходов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоспарланған іс-шараларды орындау нәтижесінде азаматтық қорғаудың ұйымдық-штаттық құрылымдарын әзірлеудің отандық және шетелдік тәжірибесіне кешенді талдау жүргізілді, бұл нормативтік және ұйымдастырушылық шешімдердің жүйеленген базасын қалыптастыруға мүмкіндік берді; ақпараттық ағындардың құрылымы мен жеделдік факторларын қоса алғанда, ҚР ТЖМ Стратегиялық жоспарлау және жедел басқару командалық орталығының жұмыс істеу ерекшеліктері анықталды және ғылыми негізделген; кезекші ауысымның ұтымды ұйымдастырушылық құрылымын қалыптастыру міндетін жүйелі талдау және ресімдеу орындалды, байланыстар мен шектеулердің құрылымдық моделі құрылды; операторлардың белгісіздігін, когнитивтік жүктемесін және жағдай динамикасын ескере отырып, дағдарыс жағдайында шешім қабылдаудың түбегейлі жаңа тұжырымдамалық моделі әзірленді; ҚР Мемлекеттік тізілімінде бірегей әдістемелік материалдарды тіркеу туралы куәлік алынды; ғылыми айналымға жаңа терминдер мен модельдерді енгізетін ҚР ҒЖБМ ҒЖБССҒҚК журналдарында мақалалар жарияланды; сондай-ақ ТЖМ және Ұлттық ұлан академияларында ведомствоаралық ғылыми апробация жүргізіліп, әзірленген тәсілдердің практикалық қолданылуын растады.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования будут внедрены в научно-образовательный процесс Национального университета обороны Республики Казахстан, Академии гражданской защиты имени М. Габдуллина МЧС Республики Казахстан, а также рекомендованы к использованию в деятельности Министерства по чрезвычайным ситуациям. Методики апробированы на конференциях и в научных публикациях, признаны перспективными для дальнейшего применения в отраслевых системах безопасности.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері Қазақстан Республикасы Ұлттық қорғаныс университетінің, Қазақстан Республикасы ТЖМ М.Ғабдуллин атындағы азаматтық қорғау академиясының ғылыми-білім беру процесіне енгізіледі, сондай-ақ Төтенше жағдайлар министрлігінің қызметінде пайдалануға ұсынылады. Әдістемелер конференцияларда және ғылыми жарияланымдарда сыналды, салалық қауіпсіздік жүйелерінде одан әрі қолдану үшін перспективалы деп танылды.

Efficiency (in Russian) : Реализация выполненных мероприятий обеспечивает повышение качества и скорости управленческих решений в системе гражданской защиты, улучшает структурную устойчивость и функциональную сбалансированность дежурной смены Командного центра МЧС, снижает риски перегрузки операторов и вероятность ошибок при обработке информации, обеспечивает более точное и своевременное реагирование на кризисные ситуации, способствует унификации и оптимизации межведомственного взаимодействия, повышает эффективность планирования и координации действий с военными структурами, а также обеспечивает экономическую выгоду за счёт внедрения собственных научно-обоснованных решений, позволяющих отказаться от дорогостоящих зарубежных аналогов и усиливающих национальный потенциал в области управления чрезвычайными ситуациями.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген іс-шараларды іске асыру азаматтық қорғау жүйесінде басқару шешімдерінің сапасын және жылдамдығын арттырады, Командалық орталықтың кезекші ауысымының құрылымдық тұрақтылығы мен функционалдық теңгерімін жақсартады, операторлардың жүктемесін азайтып, ақпаратты өңдеуде қателік мүмкіндігін төмендетеді, дағдарыс жағдайларына дәлірек және уақытылы жауап беруді қамтамасыз етеді, ведомствоаралық өзара әрекеттесуді оңтайландырады, әскери құрылымдармен іс-әрекеттерді үйлестіру тиімділігін арттырады, сонымен қатар қымбат шетелдік аналогтарды қолданудан бас тартуға мүмкіндік беретін ғылыми негізделген шешімдерді енгізу арқылы экономикалық пайда әкеледі және ұлттық әлеуетті күшейтеді.

Field of application (in Russian) : Разработанные методики и модель могут применяться: • в органах государственного управления и гражданской защиты; • в научно-образовательных учреждениях при подготовке специалистов по направлению «Безопасность жизнедеятельности», «Гражданская защита» и «Военное дело».

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген әдістер мен модельді қолдануға болады: • мемлекеттік басқару және азаматтық қорғау органдарында; • ғылыми-білім беру мекемелерінде "өмір тіршілік қауіпсіздігі", "азаматтық қорғау" және "әскери іс"бағыттары бойынша мамандар даярлау кезінде.