The object of research, development or design (in Russian) : Технология обработки давлением низконикелевых метастабильных ТРИП сталей.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Төмен никельді метастабильді ТРИП болаттарды қысыммен өңдеу технологиясы.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является разработка научных основ получения с помощью радиально-сдвиговой прокатки высококачественных прутков из новых низконикелевых метастабильных ТРИП сталей с заданным уровнем прочностных и пластических свойств.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты беріктігі мен пластикалық қасиеттерінің белгіленген деңгейі бар жаңа төмен никельді метастабильді ТРИП болаттардан жоғары сапалы шыбықтарды радиалды ығысу арқылы алудың ғылыми негіздерін әзірлеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Методология исследований в рамках данного проекта основана на комплексном подходе, так как исследования проводились с использованием, как традиционных, так и достаточно еще новых методов научного исследования. Именно такой подход позволит нам получить точный и объективный результат, который на выходе реализации проекта позволить сделать не только выводы, но и разработать рекомендации для последующего внедрения полученных результатов в производство. На первом этапе проведения исследований был применен традиционный метод научного исследования, а именно обзор и анализ научной литературы по теме исследования, на основе которого была выстроена стратегия достижения поставленной цели и решения стоящих задач. Для проведения металлографических исследований исходных образцов была использована сначала оптическая микроскопия с помощью микроскопа OLIMPUS BX61, а для более глубоких исследований микроструктуры были использованы многочисленные методы электронной микроскопии. Механические свойства низконикелевой метастабильной ТРИП стали до деформирования были определены по ГОСТ 1497-2023. Твердость низконикелевой метастабильной ТРИП стали была определена по СТ РК ИСО 6507-1-2010.

Методы исследования (на казахском) : Осы жоба шеңберіндегі зерттеу әдістемесі кешенді тәсілге негізделген, өйткені зерттеулер дәстүрлі және жеткілікті жаңа ғылыми зерттеу әдістерін қолдана отырып жүргізілді. Дәл осы тәсіл бізге нақты және объективті нәтиже алуға мүмкіндік береді, бұл жобаны іске асыру кезінде тек қорытынды жасауға ғана емес, сонымен бірге алынған нәтижелерді өндіріске кейіннен енгізу үшін ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді. Зерттеуді жүргізудің бірінші кезеңінде ғылыми зерттеудің дәстүрлі әдісі қолданылды, атап айтқанда зерттеу тақырыбы бойынша ғылыми әдебиеттерге шолу және талдау жасалды, оның негізінде мақсатқа жету және тұрған міндеттерді шешу стратегиясы құрылды. Бастапқы үлгілерге металлографиялық зерттеулер жүргізу үшін алдымен OLIMPUS BX61 микроскопымен оптикалық микроскопия қолданылды, ал микроқұрылымды тереңірек зерттеу үшін көптеген электронды микроскопия әдістері қолданылды. Деформацияға дейінгі төмен никельді метастабильді болаттың механикалық қасиеттері ГОСТ 1497-2023 бойынша анықталды. Төмен никельді метастабильді ТРИП болаттың қаттылығы ҚР СТ ИСО 6507-1-2010 бойынша анықталды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Были получены дополнительные знания в вопросе деформационной обработки ТРИП сталей и выстроена стратегия достижения поставленной цели и решения стоящих задач. В ходе металлографических исследований были изучены особенности структуры исходных образцов новой низконикелевой метастабильной ТРИП стали, имеющей химический состав: (мас.%): C – 0,154; N – 0,167; Cr – 18,70; Mn – 2,94; Ni – 4,22; Si – 0,52; Fe – остальное. В частности было установлено, что исходная микроструктура характеризуется выраженной дендритной структурой с неоднородным распределением фаз по сечению слитка. В приповерхностных зонах формируется более мелкая дендритная подструктура (20-50 мкм), тогда как в центральных областях наблюдается укрупнение дендритных ячеек (50-100 мкм) и усиление микросегрегации. Были изучены механические свойства новой низконикелевой метастабильной ТРИП стали, полученной литьем (без деформационной обработки). Были построены кривые упрочнения, для последующего их ввода в базу данных материалов при компьютерном моделировании. Научная новизна проведенных исследований заключается в разработке технологии получения высококачественных прутков из новых низконикелевых метастабильных ТРИП сталей с помощью радиально-сдвиговой прокатки.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : ТРИП болаттарды деформациялық өңдеу мәселесінде қосымша білім алынды және алға қойылған мақсатқа жету және тұрған міндеттерді шешу стратегиясы құрылды. Металлографиялық зерттеулер барысында химиялық құрамы бар жаңа төмен никельді метастабильді ТРИП болаттың бастапқы үлгілерінің құрылымының ерекшеліктері зерттелді: (мас.%): C – 0,154; N – 0,167; Cr – 18,70; Mn – 2,94; Ni – 4,22; Si – 0,52; Fe – басқасы. Атап айтқанда, бастапқы микроқұрылым құйма қимасы бойынша фазалардың гетерогенді таралуы бар айқын дендритті құрылыммен сипатталатыны анықталды. Беткі жақын аймақтарда кішігірім дендритті құрылым (20-50 мкм) қалыптасады, ал орталық аймақтарда дендритті ұяшықтардың кеңеюі (50-100 мкм) және микросегрегацияның жоғарылауы байқалады. Құю арқылы алынған (деформациялық өңдеусіз) жаңа төмен никельді метастабильді ТРИП болаттың механикалық қасиеттері зерттелді. Оларды кейіннен компьютерлік модельдеу кезінде материалдар базасына енгізу үшін беріктік қисықтары салынды. Жүргізілген зерттеулердің ғылыми жаңалығы радиалды ығысу илектеу арқылы жаңа төмен никельді метастабильді ТРИП болаттардан жоғары сапалы шыбықтарды алу технологиясын әзірлеу болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основным конструктивным показателем предлагаемой технологии является использование для получения высококачественных прутков из новых низконикелевых метастабильных ТРИП сталей с заданным уровнем прочностных и пластических свойств радиально-сдвиговой прокатки. Экономический эффект при внедрении результатов полученных в рамках реализации данного проекта будет достигаться за счет возможности получения новых низконикелевых метастабильных ТРИП сталей с высокими функциональными свойствами, сочетающими, как высокие прочностные свойства, так и высокие показатели пластичности. Доведение разработанной в рамках данного проекта технологии до внедрения в реальный сектор экономики принесет нашей стране существенный экономический эффект, так как позволит производить в Казахстане востребованную во всем мире высококачественную продукцию с высокой добавленной стоимостью, а также снизить имеющуюся сейчас в стране зависимость наших машиностроительных предприятий от поставки такой продукции из других стран.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ұсынылған технологияның негізгі конструктивті көрсеткіші радиалды ығысу илектеудің беріктігі мен пластикалық қасиеттерінің белгіленген деңгейі бар жаңа төмен никельді метастабильді ТРИП болаттардан жоғары сапалы шыбықтарды алу үшін пайдалану болып табылады. Осы жобаны іске асыру шеңберінде алынған нәтижелерді енгізу кезінде экономикалық тиімділікке жоғары беріктік қасиеттерін де, жоғары икемділік көрсеткіштерін де біріктіретін жоғары функционалдық қасиеттері бар жаңа төмен никельді метастабильді ТРИП болаттарды алу мүмкіндігі есебінен қол жеткізілетін болады. Осы жоба шеңберінде әзірленген технологияны экономиканың нақты секторына енгізуге жеткізу біздің елімізге елеулі экономикалық тиімділік әкеледі, өйткені бұл Қазақстанда жоғары қосылған құны бар бүкіл әлемде сұранысқа ие жоғары сапалы өнімді өндіруге, сондай-ақ машина жасау кәсіпорындарымыздың басқа елдерден осындай өнімді жеткізуге қазіргі елдегі тәуелділігін төмендетуге мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Эффективность реализуемого проекта достигается за счет получения в низконикелевой метастабильной ТРИП стали градиентной ультрамедкозернистой структуры за счет деформирования ее на стане радиально-сдвиговой прокатки. Это в свою очередь обеспечит данной стали способность работать длительное время в условиях сложного нагружения.

Efficiency (in Kazakh) : Іске асырылып жатқан жобаның тиімділігіне төмен никельді метастабильді ТРИП болатты радиалды ығысу илектеу станында оны деформациялау арқылы градиентті ультра-түйіршікті құрылымды болат алу арқылы қол жеткізіледі. Бұл өз кезегінде аталған болаттың күрделі жүктеме жағдайында ұзақ уақыт жұмыс істеу қабілетін қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : получение высококачественного сортового металлопроката для различных отраслей промышленности.

Field of application (in Kazakh) : өнеркәсіптің әртүрлі салалары үшін жоғары сапалы сортты металл илегін алу.