The object of research, development or design (in Russian) : В качестве объекта исследований выбраны нитридные керамики Si3N4, AlN и TiN. Выбор объектов исследования обусловлен перспективами применения нитридных керамик в качестве основы для создания инертных матриц безуранового ядерного топлива.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны ретінде Si3N4, AlN және TiN нитридті керамикалары таңдалды. Зерттеу нысандарын таңдау нитридті керамиканы урансыз ядролық отынның инертті матрицасының негізі ретінде қолдану перспективаларына байланысты.

Aim of work (in Russian) : Исследование радиационно-индуцированных изменений состава, структуры и механических свойств нитридных керамик, обусловленных облучением тяжелыми ионами криптона и ксенона.

Aim of work (in Kazakh) : Криптон және ксенон ауыр иондарының сәулеленуіне байланысты нитридті керамиканың құрамындағы, құрылымындағы және механикалық қасиеттеріндегі радиациялық индуцирленген өзгерістерді зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования: растровая электронная микроскопия, энергодисперсионный анализ, рентгеновская дифракция.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері: расторлық электронды микроскопия, энергия дисперсиялық талдау, рентгендік дифракция.

Obtained results and novelty (in Russian) : Произведен механохимический синтез образцов нитридов AlN, Si3N4 и TiN из порошков. Произведены морфологические, рентгеноструктурные исследования и исследования механических свойств образцов. Получены расчеты повреждающих доз при облучении образцов ионами Kr и Xe энергией 147 и 231 МэВ соответственно. Расчеты произведены при флюенсе 10^15 частиц/см^2.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : AlN, Si3N4 және TiN нитриді ұнтақтардан үлгілерінің механикалық синтезі жүргізілді. Үлгілердің морфологиялық, рентгендік дифракциясы және механикалық қасиеттері талданды. Сәйкесінше 147 және 231 МэВ энергиясы бар Kr және Xe иондарымен сынамаларды сәулелендіру үшін доза бағалаулары алынды. Есептеулер 10^15 бөлшектер/см^2 флюенциясында орындалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Зерттеу ұйымның ғылыми және техникалық мүмкіндіктерін арттырады, ал деректер ядролық энергетика мен ғарыш салаларында тиімдірек технологияларды әзірлеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Жобаның нәтижелері оң экономикалық әсер етеді, жаңа технологияларды әзірлеуге және ядролық және ғарыш құрылғыларының қауіпсіздігін жақсартуға ықпал етеді. Сонымен қатар, олар материалдардың беріктігін арттыру арқылы пайдалану шығындарын азайтуға және ядролық және аэроғарыш салаларына арналған компоненттер өндірісі сияқты байланысты салалардың өсуін ынталандыруға әкелуі мүмкін. Радиациялық төзімділік саласындағы білімді жақсарту ядролық энергетикаға деген қоғамдық сенімді нығайтады.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Исследования позволяют повысить научно-техническую базу организации, а также данные могут быть использованы для создания более эффективных технологий в области ядерной энергетики и космической промышленности. Результаты проекта окажут положительное влияние на экономику, способствуя развитию новых технологий и улучшению безопасности ядерных и космических устройств. Кроме того, они могут привести к снижению эксплуатационных расходов за счет повышения долговечности материалов, а также стимулировать рост смежных отраслей, таких как производство компонентов для ядерной и аэрокосмической промышленности. Повышение уровня знаний в области радиационной стойкости, позволит укрепить общественное доверие к ядерной энергетике.

Level of implementation (in Russian) : Қарастырылмаған

Level of implementation (in Kazakh) : Не предусмотрено

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта определяется получением новых данных о механизмах эволюции радиационных повреждений в нитридных керамиках при воздействии высоких доз тяжелых ионов, что обеспечит возможность комплексной оценки их устойчивости к радиационному распуханию и структурной деградации, выражающимся в снижении трещиностойкости и механической прочности материалов.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі ауыр иондармен жоғары дозада радиациялық зақымданулардың эволюциясы жөнінде жаңа мәліметтер алу арқылы анықталады, бұл материалдардың радиациялық ісінуді және құрылымдық нашарлауды, соның ішінде сынып-тұрақтылық пен беріктіктің төмендеуін бағалауға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Материалдарды дисперсті ядролық отынға арналған инертті матрицаның негізі ретінде пайдалану жоспарлануда. Мақсатты қолдану ядролық энергия болып табылады.

Field of application (in Kazakh) : Материалы планируются использовать в качестве основы инертной матрицы дисперсного ядерного топливо. Областью приминения является ядерная энергетика.