The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследований является крупный рогатый скот мясных и молочных пород

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – етті-сүтті тұқымды ірі қара мал

Aim of work (in Russian) : использование алгоритмов машинного обучения на основе LiDAR технологий с искусственным интеллектом для оценки экстерьера крупного рогатого скота

Aim of work (in Kazakh) : ірі қара малдың сыртқы түрін бағалау үшін жасанды интеллектпен LiDAR технологияларына негізделген машиналық оқыту алгоритмдерін пайдалану

Методы исследования (на русском) : Измерение фактических показателей статей экстерьера КРС будет осуществлено в соответствии с Инструкцией по бонитировке крупного рогатого скота и использованием зоотехнических инструментов (мерной палки и циркуля). 3D изображение будет получено с применением современных камер глубины высокого разрешения на основе LiDAR технологий с искусственным интеллектом. Обработка 3D изображения будет производиться на лицензионных программных продуктах.

Методы исследования (на казахском) : Ірі қара малдың сыртқы келбетінің нақты көрсеткіштерін өлшеу ірі қара малды жіктеу және зоотехникалық құралдарды (өлшеу таяқшасы мен циркуль) пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес жүргізіледі. 3D кескін жасанды интеллектімен LiDAR технологияларына негізделген заманауи жоғары ажыратымдылықтағы тереңдік камералары арқылы алынады. 3D кескінді өңдеу лицензияланған бағдарламалық өнімдерді қолдану арқылы жүзеге асырылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведено фактическое измерение показателей экстерьера 60 голов молочных коров. Проведен сравнительный анализ 6-ти показателей экстерьера коров молочного и мясного направлений продуктивности. Получены 3Д профили 60 голов голштинской породы в ТОО «Енбек». Проведен анализ данных 3D изображений и получены физические показатели 6-ти статей экстерьера 60 голов молочных коров. Отработаны распознавание и расположение показателей экстерьера на облаке точек 3Д-модели молочных коров и быка-производителя мясных пород. Реализация проекта позволит сократить время и усилия, затрачиваемые на селекцию крупного рогатого скота, а также повысить точность и достоверность получаемых данных. Это в свою очередь приведет к повышению эффективности процесса разведения скота и улучшению качества продукции. Опубликова статья в научном издании индексируемом Scopus: Bissembayev, A., Utepov, A., Tleulenov, Z., Shamshidin, A., Seitmuranov, A., & Makhanbetova, A. (2025). Comparative evaluation of 3D visualization systems for automated assessment of cattle exterior traits: Insights from Kinect 2.0, OAK-D, and manual measurements. Journal of Animal Behaviour and Biometeorology, 13(3), 2025024. https://doi.org/10.31893/jabb.2025024.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 60 сүтті сиырдың конформация параметрлері өлшенді. Сүт және етті сиырлардың алты конформация параметрлеріне салыстырмалы талдау жүргізілді. «Еңбек» ЖШС-де 60 гольштейн сиырының 3D профильдері алынды. 3D кескін деректері талданды, ал 60 сүтті сиыр үшін алты конформация параметрінің физикалық параметрлері алынды. Сүт сиырлары мен етті бұқаның 3D моделінің нүктелік бұлтында конформация параметрлерін тану және орналастыру тәжірибеден өтті. Жоба мал шаруашылығына жұмсалатын уақыт пен күш-жігерді азайтып, алынған деректердің дәлдігі мен сенімділігін арттырады. Бұл өз кезегінде мал шаруашылығындағы тиімділікті арттыруға және өнім сапасын жақсартуға әкеледі. Scopus индекстейтін ғылыми журналда мақала жарияланды: Бисембаев, А., Өтепов, А., Тлеуленов, З., Шамшидин, А., Сейтмұранов, А., & Маханбетова, А. (2025). Ірі қара малдың сыртқы белгілерін автоматтандырылған бағалауға арналған 3D визуализация жүйелерін салыстырмалы бағалау: Kinect 2.0, OAK-D және қолмен өлшеулерден алынған түсініктер. Animal Behavior and Biometeorology журналы, 13(3), 2025024. https://doi.org/10.31893/jabb.2025024.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Отработана схема расположения камер и датчиков 3Д сканирования, которые позволили получить данные для построения 3Д модели животного и провести расчет показателей промеров статей тела и оценки экстерьера молочных пород при сканировании группы дойных коров.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 3D сканерлеу камералары мен сенсорларының макеті жасалды, бұл жануардың 3D моделін құру үшін деректер алуға, сүтті сиырлар тобын сканерлеу кезінде дене өлшемдерін есептеуге және сүтті тұқымдардың сыртқы түрін бағалауға мүмкіндік берді.

Level of implementation (in Russian) : Проект находится на продолжающемся этапе реализации

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба іске асыру кезеңінде.

Efficiency (in Russian) : Физическое измерение показателей экстерьера и расчетные данные с 3Д-модели показали высокую взаимосвязь

Efficiency (in Kazakh) : Сыртқы параметрлердің физикалық өлшемдері және 3D моделінен есептелген деректер жоғары корреляцияны көрсетті

Field of application (in Russian) : Селекционно-племенная работа с крупным рогатым скотом

Field of application (in Kazakh) : Ірі қара малмен селекциялық-асылдандыру жұмыстары