The object of research, development or design (in Russian) : Культурное наследие области Улытау

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ұлытау облысының мәдени мұрасы

Aim of work (in Russian) : Данный проект направлен на изучение культурного наследия области Ұлытау, охватывающий материальное и нематериальное, в том числе городское и сельское, музейное пространство региона для определения трех разных аспектов через призму локального, национального и мирового наследия.

Aim of work (in Kazakh) : Жоба Ұлытау облысының материалдық және материалдық емес мәдени мұрасын, соның ішінде қалалық және ауылдық, музейлік кеңістіктерін зерттеуге бағытталған. Мақсат – мұраны үш өлшемде: жергілікті, ұлттық және жаһандық тұрғыдан қарастыру.

Методы исследования (на русском) : Первый год проекта был посвящен (2025 год) изучению понятия “культурного наследия” и туризма, основанного на посещения объектов наследия. Учитывая, что в регионе отражена история связанным с индустрией или промышленностью, которая является основным источником дохода для местных жителей, то есть неотьемлимой частью местной экономики 2025 год был связан с исследованиями объектов индустриального наследия.

Методы исследования (на казахском) : Жобаның бірінші жылы (2025 жыл) «мәдени мұра» және мұра нысандарына негізделген туризм ұғымдарын зерттеуге арналды. Өңірдің тарихы өнеркәсіппен тығыз байланысты болғандықтан, бұл сала жергілікті тұрғындардың негізгі табыс көзі әрі өңір экономикасының ажырамас бөлігі болып табылады. Осыған байланысты 2025 жыл индустриялық мұра нысандарын зерттеу кезеңі болды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Подготовлен обзоры литературы по Heritage Studies и Heritage Tourism с анализом концепта «наследие», индустриального наследия и его использования в туризме, отраженные в тексте диссертации. Проведены полевые исследования музейных экспозиций и программ Улытау, произведен сбор фотографий, интервью, материалов. Изучен горнопромышленный ландшафт Блэнавон с реферативным обзором музейных программ и анализом визуальных данных. На основе полевых исследований подготовлен раздел Каталога объектов наследия Улытау по части Карсакпай, который будет дополнен объектами в п. Жезды и Жезказган. Также проведен семинар “Knowledge Production in Central Asia” участников научного проекта Бакытовой Л. и Медеуовой К. на темы Industrial Heritage of Ulytau Region: industrial settlement Karsakpay и Байконур vs Байконур в Exeter Centre for Eastern European and Eurasian Studies, University of Exeter, Великобритания.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Heritage Studies және Heritage Tourism бойынша әдебиеттерге шолу дайындалып, «мұра» ұғымы, индустриялық мұра және оны туризмде пайдалану мәселелері талданды. Ұлытау музейлерінің көрмелері мен бағдарламалары бойынша далалық зерттеулер жүргізіліп, фотосуреттер, сұхбаттар мен материалдар жиналды. Сонымен қатар, Ұлыбританиядағы Блэнавон өнеркәсіптік ландшафты зерттеліп, музейлік бағдарламаларға реферативті шолу және визуалды деректердің талдауы жасалды. Далалық зерттеулердің нәтижесінде Ұлытау мұра нысандары каталогының «Қарсақпай» бөлімі әзірленді. Алдағы уақытта ол Жезді және Жезқазған елді мекендерінің нысандарымен толықтырылады. Сондай-ақ, жобаның қатысушылары Бақытова Л. және Медеуова Қ. Ұлыбританиядағы Exeter Centre for Eastern European and Eurasian Studies, University of Exeter базасында “Knowledge Production in Central Asia” атты семинар өткізіп, онда “Industrial Heritage of Ulytau Region: Industrial Settlement Karsakpay” және “Байқоңыр vs Байқоңыр” тақырыптарында баяндамалар жасады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Результаты: 2 полевых исследования; 2 отчета полевых исследований; 2 литературных обзора; 1 семинар на тему индустриализации области Карсакпай; Каталог культурного наследия Улытау - 1. раздел «Карсакпай».

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Нәтижелер: 2 далалық зерттеу; 2 далалық зерттеу есебі; 2 әдеби шолу; Қарсақпай өңірінің индустрияландыру тақырыбына арналған 1 семинар; Ұлытау мәдени мұрасының каталогы – 1 (Қарсақпай бөлімі).

Level of implementation (in Russian) : Проект является новым в научном пространстве, поэтому степень его внедрения оценивается как средняя. В 2025 году публикации материалов в календарном плане не предусмотрены: исследовательский дизайн первого года ориентирован на сбор данных для подготовки научных статей в Scopus или Web of Science в 2–3 году проекта. В июле 2025 года проведено полевое исследование в области Улытау, собраны первичные данные с участием местных краеведов, музееведов и специалистов Центра охраны историко-культурного наследия, что обеспечило вовлечение профессионального сообщества в исследовательский процесс. Открытие Геопарка Улытау, охватывающего поле исследования проекта, подтверждает актуальность и практическую значимость работы. На следующий год запланированы совместные работы по музеефикации и туристификации собранных материалов. На базе Exeter Centre for Eastern European and Eurasian Studies (University of Exeter) проведен семинар “Knowledge Production in Central Asia”, с темой “Industrial Heritage of Ulytau Region: Industrial Settlement Karsakpay”. В рамках командировки проведено полевое исследование индустриального наследия Блэнавон. Уэльс.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның ғылыми кеңістікте жаңалық екені белгілі, сондықтан оның енгізу деңгейі орташа деп бағаланады. 2025 жылы материалдарды жариялау күнтізбелік жоспарға кірмеген: бірінші жылдағы зерттеу дизайны мәліметтер жинауға бағытталған, олар 2–3 жылда Scopus немесе Web of Science журналдарына ғылыми мақалалар дайындауға қолданылады. 2025 жылғы шілдеде Ұлытау облысында далалық зерттеу жүргізіліп, бастапқы деректер жиналды; оған жергілікті краеведтер, музей қызметкерлері және тарихи-мәдени мұраны қорғау орталығының мамандары тартылды, бұл кәсіби қауымдастықтың зерттеу процесіне қатысуын қамтамасыз етті. Жоба зерттеу алаңын қамтитын Ұлытау Геопаркінің ашылуы жұмыстың өзектілігі мен практикалық маңыздылығын растайды. Келесі жылға жиналған материалдарды музейлендіру және туристік бағытқа бейімдеу бойынша бірлескен жұмыстар жоспарланған. Exeter Centre for Eastern European and Eurasian Studies (University of Exeter) базасында «Knowledge Production in Central Asia» тақырыбында семинар өткізілді, соның ішінде «Industrial Heritage of Ulytau Region: Industrial Settlement Karsakpay» тақырыбы қаралды. Іссапар аясында Уэльс, Блэнавондағы индустриялық мұра объектілерін далалық зерттеу жүргізілді.

Efficiency (in Russian) : Научный проект продемонстрировал высокую эффективность в первом году реализации (2025 г.) благодаря сочетанию теоретической разработки и полевых исследований. Проектная группа заложила системную основу для изучения культурного ландшафта Улытау, объединив исторические, индустриальные и социокультурные компоненты. В ходе работы был проведён анализ понятий культурного и индустриального наследия в рамках современных подходов Heritage Studies и Heritage Tourism, собраны и документированы материалы полевых исследований, охватывающих объекты наследия региона. Эти результаты позволили выявить высокий потенциал Улытау для развития туризма, основанного на наследии, включая индустриальные объекты, способные внести вклад в национальную идентичность и устойчивое развитие региона. К основным итогам первого этапа относятся: подготовленные литературные обзоры, каталог наследия (раздел «Карсакпай»), а также международный семинар в University of Exeter. Полученные результаты формируют прочную теоретико-методологическую и эмпирическую базу для последующих этапов исследования, направленных на комплексное осмысление Улытау как феномена локального, национального и мирового наследия.

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми жоба 2025 жылы жүзеге асырылған бірінші жылында жоғары тиімділігін көрсетті, бұл теориялық әзірлемелер мен далалық зерттеулердің үйлесіміне негізделген. Жоба тобы Ұлытаудың мәдени ландшафтын зерттеу үшін жүйелі негіз қалдырды, тарихи, индустриалдық және социомәдени құрамдастарды біріктірді. Жұмыс барысында Heritage Studies және Heritage Tourism заманауи тәсілдері аясында мәдени және индустриалдық мұра ұғымдары талданып, өңір мұра объектілерін қамтитын далалық зерттеулер материалдары жинақталып, құжатталды. Бұл нәтижелер Ұлытаудың мұраға негізделген туризмді дамыту үшін жоғары әлеуетке ие екенін, соның ішінде индустриалдық объектілердің ұлттық сәйкестілік пен тұрақты дамуға қосатын үлесін анықтауға мүмкіндік берді. Бірінші кезеңнің негізгі нәтижелері: әдеби шолулардың дайындалуы, мұра каталогы («Қарсақпай» бөлімі) және University of Exeter-де халықаралық семинар өткізу. Алынған нәтижелер келесі зерттеу кезеңдерінде Ұлытауды жергілікті, ұлттық және әлемдік мұра феномені ретінде кешенді түрде түсіндіруге бағытталған теориялық-әдістемелік және эмпирикалық берік негіз қалыптастырады.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования будут востребованы в сфере музейных практик, изучения индустриального наследия и взаимодействия местных сообществ с культурными объектами. Научные публикации в авторитетных журналах повысят уровень исследований и их интеграцию в мировую научную повестку. Разработка каталога историко-культурного и природного наследия Улытау станет основой для его сохранения, популяризации, включения в список Всемирного наследия ЮНЕСКО и создания туристических и музейных программ.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері музей іс-тәжірибесі, индустриалды мұраны зерттеу және жергілікті қауымдастықтардың мәдени нысандармен өзара әрекеті саласында сұранысқа ие болады. Белгілі ғылыми журналдардағы жарияланымдар зерттеулер деңгейін көтеріп, олардың әлемдік ғылыми ауқымда интеграциялануына мүмкіндік береді. Ұлытау тарихи-мәдени және табиғи мұра каталогын жасау оның сақталуы, танымалдығы, ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізіміне енгізілуі және туристік, музейлік бағдарламалар құру үшін негіз болады