The object of research, development or design (in Russian) : В качестве объектов исследования использованы природные алюмосиликаты и металлургические шлаки цветной металлургии.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары ретінде табиғи алюмосиликаттар мен түсті металлургияның металлургиялық қождары пайдаланылды.

Aim of work (in Russian) : Разработать технологию цифрового производства передовых керамических материалов на основе методов порошковой металлургии из смеси полупродуктов цветной металлургии и природного сырья, оптимизируя технологические процессы на основе проведенных математических расчетов и компьютерного моделирования.

Aim of work (in Kazakh) : Жүргізілген математикалық есептеулер мен компьютерлік модельдеу негізінде технологиялық үрдістерді оңтайландыра отырып, түсті металлургия мен табиғи шикізаттың жартылай өнімдерінің қоспасынан ұнтақты металлургия әдістері негізінде озық қыш материалдарды сандық өндіру технологиясын әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Применение современных методов анализа, таких как рентгеновская дифрактометрия, дифференциальный термический (DTA) и термогравиметрический (TGA) анализы, растровая электронная и оптическая микроскопия, методы порошковой металлургии.

Методы исследования (на казахском) : Рентгендік дифрактометрия, дифференциалды термиялық (DTA) және термогравиметриялық (TGA) талдаулар, растрлық электронды және оптикалық микроскопия, ұнтақты металлургия әдістері сияқты заманауи талдау әдістерін қолдану.

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизна: - впервые предложено применить шлаки свинцового и медного производств для приготовления керамических носителей катализаторов/катализаторов очистки газов от токсичных выбросов; - предложено для приготовления керамических материалов с добавлением шлаков использовать методы порошковой металлургии; - разработана технологическая схема подготовки исходных веществ и получения керамических материалов в виде гранул, таблеток и блоков из смеси природного и техногенного сырья. Полученные результаты: - защите 1 диссертационной работы доктора PhD; - опубликована 1 статья в Engineering, Technology & Applied Science Research в рецензируемом издании, входящем в Q2, процентиль 56 в базе Scopus; - опубликована 1 статья в журнале «Наука и техника Казахстана» входящем в КОКСНВО МНВО РК; - изготовлена опытная партия новых керамических материалов с заданными свойствами (144 образца); - участие с докладом на 20th Conference on Sustainable Development of Energy, Water and Environment Systems (SDEWES) (Хорватия); - участие с докладом на 28th Conference on Process Integration, Modelling, and Optimisation for Energy Saving and Pollution Reduction (PRES’25) (Малайзия).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жаңалығы: - бірінші рет улы шығарындылардан газдарды тазарту үшін керамикалық катализаторларды/катализаторларды дайындау үшін қорғасын және мыс өндірісінің шлактарын пайдалану ұсынылды; - қожды қосу арқылы керамикалық материалдарды дайындау үшін ұнтақ металлургия әдістерін қолдану ұсынылады; - табиғи және жасанды шикізат қоспасынан түйіршіктер, таблеткалар және блоктар түріндегі бастапқы материалдарды дайындау және керамикалық материалдарды алудың технологиялық схемасы әзірленді. Алынған нәтижелер: - PhD докторының 1 диссертациялық жұмысын қорғау; - Scopus базасындағы 56 процентилі бар, Q2 -ге кіретін, рецензияланған басылымда Engineering, Technology & Applied Science Research журналында 1 мақала жарияланды; - ҚР ҒЖБМҒ ЖБССҚЕК құрамына кіретін "Қазақстанның ғылымы мен техникасы" журналында 1 мақала жарияланды; - берілген қасиеттері бар жаңа қыш материалдардың тәжірибелі партиясы жасалды (144 үлгі); - 20th Conference on Sustainable Development of Energy, Water and Environment Systems (Sdewes) (Хорватия) баяндамасымен қатысу; - 28th Conference on Process Integration, Modelling, and optimisation for Energy Saving and Pollution Reduction (PRES'25) (Малайзия) баяндамасымен қатысу.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Шлакосодержащую керамику в виде гранул изготавливали методом экструзии с помощью настольного гранулятора ГМ-100. Шихту определенного состава и влажностью 13-20 % продавливали через матрицу с образованием экструдата диаметром 2,5 мм. Форма образца – квадрат с равными ячейками и внешними размерами 35 мм. При этом толщина внешних стенок полученных образцов составляет 2 мм, а внутренних – 1 мм. Матрица имеет отверстия диаметром 3,0 мм и расстоянием между ними 4,57 мм. По результатам экономической оценки, себестоимость получаемой продукции для востребованного направления – получение катализаторов очистки газовых выбросов металлургических предприятий в условиях лабораторной загрузки составляет в среднем 7 294 ₸/кг, тогда как рыночная стоимость импортных катализаторов аналогичного назначения колеблется от 40 до 100 USD/кг, или от 20 800 до 52 000 ₸/кг по курсу 520 ₸/$. Таким образом, даже при сравнении с минимальной ценой зарубежных аналогов, снижение себестоимости составляет в 2,8–7,1 раза, а с учётом стоимости наиболее распространённых импортируемых продуктов (≈60–70 USD/кг), разница может достигать в 6–10 раз, что подтверждает высокую экономическую обоснованность технологии.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Түйіршіктер түріндегі қож құрамында керамика бар ГМ-100 жұмыс үстелі грануляторын қолдану арқылы экструзия арқылы өндірілді. Диаметрі 2,5 мм экструдатты қалыптастыру үшін белгілі бір құрамды және 13-20% ылғалдылықтағы шихтаны матрица арқылы престеді. Үлгі пішіні - ұяшықтары бірдей және сыртқы өлшемдері 35 мм болатын шаршы. Бұл жағдайда алынған үлгілердің сыртқы қабырғаларының қалыңдығы 2 мм, ал ішкі қабырғалары 1 мм. Матрицада диаметрі 3,0 мм және олардың арасындағы қашықтық 4,57 мм болатын тесіктер бар. Экономикалық бағалау нәтижелері бойынша талап етілетін бағыт үшін алынатын өнімнің өзіндік құны-зертханалық жүктеме жағдайында металлургиялық кәсіпорындардың газ шығарындыларын тазарту катализаторларын алу орта есеппен 7 294 т/кг құрайды, ал ұқсас мақсаттағы импорттық катализаторлардың нарықтық құны 40-тан 100 т/кг-ға дейін немесе 520 ₸/$ курсы бойынша 20 800-ден 52 000 т/кг-ға дейін ауытқиды. Осылайша, тіпті шетелдік аналогтардың ең төменгі бағасымен салыстырғанда, өзіндік құнның төмендеуі 2,8-7,1 есе, ал ең көп таралған импортталатын өнімдердің (≈60-70 USD/кг) құнын ескере отырып, айырмашылық 6-10 есе жетуі мүмкін, бұл технологияның жоғары экономикалық негізділігін растайды.

Level of implementation (in Russian) : Не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : Қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Предложено использовать шлаки свинцового и медного производств для приготовления блочных керамических носителей катализаторов/катализаторов очистки газов от токсичных выбросов

Efficiency (in Kazakh) : Қорғасын және мыс өндірісінің токсиндерін блокты керамикалық тасымалдағыштарды катализаторларды / газдарды улы шығарындылардан тазарту катализаторларын дайындау үшін пайдалану ұсынылды

Field of application (in Russian) : Передовое производство и цифровые технологии

Field of application (in Kazakh) : Озық өндіріс және цифрлық технологиялар