The object of research, development or design (in Russian) : Основным объектом проекта являются оксюморонные образы в современной казахской прозе и особенности их функционирования в художественном тексте. Кроме того, объектом проектирования является цифровая модель на основе искусственного интеллекта, предназначенная для автоматического выявления оксюморонных конструкций. Эти объекты направлены на глубокий анализ литературных текстов, их семантических, риторических и стилистических свойств.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жобаның негізгі объектісі – қазіргі қазақ прозасындағы оксюморондық бейнелеулер және олардың көркем мәтіндегі қолданысы. Сонымен қатар, жасанды интеллект технологиялары негізінде оксюморондық құрылымдарды автоматты түрде анықтауға арналған цифрлық моделді әзірлеу де жобалау нысанына жатады. Бұл объектілер әдеби мәтіндерді терең талдауға, олардың семантикалық, риторикалық және стилистикалық ерекшеліктерін анықтауға бағытталған.

Aim of work (in Russian) : Введение нового метода цифрового анализа для определения образа персонажа и облика общества в литературе является насущной задачей. Для того чтобы по-новому, научно оценить противоречивый и сложный образ человека и общества, проект предусматривает внедрение информационных технологий в гуманитарную сферу и всесторонний анализ значения оксюморонных образов в литературном тексте с использованием искусственного интеллекта.

Aim of work (in Kazakh) : Әдебиеттегі кейіпкер бейнесі мен қоғам келбетін айқындауда цифрлы талдаудың жаңа әдісін енгізу кезек күттірмейтін мәселе. Адам мен қоғамның қарама-қайшы, күрделі бейнесін ғылыми тұрғыдан жаңаша бағалау үшін ақпараттық технологияларды гуманитарлық ғылым саласына енгізіп, жасанды интеллект қолдану арқылы оксюморондық бейнелердің әдеби мәтіндегі мағынасын жан-жақты талдау жобаның мақсатын айқындайды.

Методы исследования (на русском) : Анализ оксюморонного изображения в современной казахской прозе на основе искусственного интеллекта требует применения нескольких важных методов. С помощью методов обработки естественного языка (Natural Language Processing, NLP) тексты предварительно обрабатываются и разделяются на структурные элементы. Этот подход используется для автоматического выявления оксюморонных конструкций, а также для анализа семантических и синтаксических связей текста. В результате становится возможным системно определить характер персонажа внутри текста. Семантический анализ направлен на понимание роли и значения оксюморонов в тексте. В данном методе определяется, в каком контексте и каким образом используются оксюморонные конструкции, исследуется их риторическое воздействие. Методы глубинного обучения (Deep Learning) и машинного обучения (Machine Learning) применяются для обучения искусственного интеллекта распознаванию и анализу оксюморонных структур. Благодаря этим методам ИИ получает возможность обнаруживать оксюмороны в казахской прозе и проводить их более глубокий анализ. Литературоведческий метод рассматривает оксюмороны как средство выражения художественного стиля и содержания в казахской прозе. Этот подход помогает понять художественную функцию оксюморонов и проанализировать общую структуру произведения.

Методы исследования (на казахском) : Қазіргі қазақ прозасындағы оксюморондық бейнелеуді жасанды интеллект негізінде талдау бірнеше маңызды әдістерді қолдануды талап етеді. Табиғи тілдерді өңдеу (Natural Language Processing, NLP) әдісі арқылы мәтіндер алдын ала өңделіп, олардың құрылымдық элементтері бөлінеді. Бұл тәсіл оксюморондық құрылымдарды автоматты түрде анықтау және мәтіннің семантикалық және синтаксистік байланыстарын талдау үшін қолданылады. Нәтижесінде, кейіпкер мінезін мәтіннің ішінде жүйелі түрде айқындауға мүмкіндік береді. Семантикалық талдау әдісі оксюморондардың мәтіндегі рөлін және мәнін түсінуге бағытталған. Бұл тәсілде оксюморондық құрылымдар қандай контексте және қалай қолданылғанын анықтап, олардың риторикалық әсерін зерттеу жүзеге асырылады. Қарқынды үйрену (Deep Learning) және машиналық оқыту (Machine Learning) әдістері жасанды интеллектті оксюморондық құрылымдарды тану және оларды талдау үшін қолданылады. Бұл әдістер арқылы ЖИ қазақ прозасындағы оксюморондарды анықтап, оларды тереңірек талдауға мүмкіндік алады. Әдеби талдау әдісі оксюморондарды қазақ прозасындағы әдеби стиль мен мазмұнды жеткізу құралы ретінде қарастырады. Бұл әдіс оксюморондардың көркемдік қызметін түсінуге және шығарманың жалпы құрылымын талдауға көмектеседі.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследований, посвящённых оксюморону, были выявлены особенности оксюморонного изображения в казахской прозе и более глубоко изучена их роль в литературных текстах. На основе искусственного интеллекта разработаны методы автоматического выявления и анализа оксюморонов, что позволило осуществить цифровой анализ в казахской литературе. Результаты проекта будут опубликованы в виде монографии, научных статей в рецензируемых журналах и на различных познавательных сайтах, что внесёт значительный вклад в цифровизацию казахского литературоведения. Данные исследования всесторонне раскрывают место и значение оксюморонного изображения в казахской прозе, а также формируют новые методики и служат основой для будущих научных работ.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Оксюморон туралы зерттеу жұмыстарының нәтижесінде қазақ прозасындағы оксюморондық бейнелеудің ерекшеліктері анықталып, олардың әдеби мәтіндердегі рөлі тереңірек зерттелді. Жасанды интеллект негізінде оксюморондарды автоматты түрде анықтап, талдау әдістері жасалынады, бұл қазақ әдебиетінде цифрлық талдауды жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Жобаның нәтижелері монография, рецензияланатын журналдарда және түрлі танымдық сайттарда ғылыми мақала түрінде жарияланып, қазақ әдебиеттану ғылымының цифрлануына елеулі үлес қосады. Бұл зерттеулер оксюморондық бейнелеудің қазақ прозасындағы орны мен маңызын кеңінен ашып көрсетеді, сонымен қатар жаңа әдістемелерді қалыптастырып, болашақ зерттеулерге негіз болады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект «Анализ оксюморонного изображения в современной прозе на основе искусственного интеллекта» предусматривает использование цифровых технологий для автоматического выявления и анализа оксюморонных конструкций в казахской прозе. В рамках проекта формируется корпус текстов и разрабатывается специализированная модель на основе NLP и машинного обучения. Структурный, семантический и риторический анализ позволяет определить особенности функционирования оксюморонов в художественном тексте. Применение методов ИИ расширяет возможности системного исследования оксюморонов и способствует развитию цифрового литературоведения. Результаты проекта включают разработку модели для автоматического распознавания оксюморонов, проведение научных анализов и публикацию статей, что содействует формированию новых методических подходов и развитию цифровых гуманитарных исследований.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : «Қазіргі проза жанрындағы оксюморондық бейнелеуді жасанды интеллект негізінде талдау» жобасы қазақ прозасындағы оксюморондық құрылымдарды автоматты түрде анықтау және талдау үшін заманауи цифрлық тәсілдерді қолдануды қарастырады. Жоба барысында қазақ прозасының мәтіндік корпусы жасалып, NLP және машиналық оқыту әдістері негізінде оксюморондық құрылымдарды танитын арнайы модель әзірленеді. Мәтіндер құрылымдық, семантикалық және риторикалық тұрғыдан өңделіп, оксюморондардың көркемдік қызметі айқындалады. Жасанды интеллект модельдері арқылы прозадағы оксюморондарды жүйелі талдау мүмкіндігі кеңейіп, қазақ әдебиеттану ғылымында цифрлық зерттеулерді дамытуға жол ашылады. Жоба нәтижесінде оксюморондарды автоматты анықтайтын модель, ғылыми талдаулар және рецензияланатын басылымдардағы мақалалар дайындалып, әдебиеттанудың жаңа әдіснамалық бағыттарының қалыптасуына ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Если результаты исследования будут использованы в литературоведении, научно-исследтеу орталарында и высших учебных заведениях, то 5 статей, рекомендованных ККСОН РК, окажутся полезными для исследователей университетов и научных центров. Две статьи, публикуемые на отечественных и зарубежных конференциях, станут ценным источником информации для специалистов, проявляющих интерес к литературе на международном уровне. Познавательные материалы, размещённые на отечественных сайтах, будут ориентированы на широкую аудиторию читателей. Кроме того, версия ChatGPT, определяющая оксюмороны в казахской прозе, предназначена для исследователей в области цифровой литературы и искусственного интеллекта. Все результаты проекта позволяют глубже изучить национальную литературу.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу жұмысы әдебиеттану мен ғылыми-зерттеу орталарында, жоғары оқу орындарында қолданылса, ҚР ҒЖБССҚК ұсынған 5 мақала университеттер мен ғылыми орталықтардағы зерттеушілерге пайдалы. Отандық және шетелдік конференцияларда жарияланатын 2 мақала халықаралық деңгейде әдебиетке қызығушылық танытқан мамандар үшін құнды ақпарат көзі болады. Отандық сайттарда танымдық мақалалар жалпы оқырмандарға бағытталған. Сонымен қатар, қазақ прозасындағы оксюморонды анықтайтын ChatGPT нұсқасы цифрлық әдебиет пен жасанды интеллект саласындағы зерттеушілерге арналған. Барлық нәтижелер ұлттық әдебиетті тереңірек зерттеуге мүмкіндік береді.