The object of research, development or design (in Russian) : Гельминты, яйца и личинки у овец, собак, а также в почве, воде и растениях в районах Байтерек, Сырымский, Карато́бинский, Акжаи́кский и Теректинский Западно-Казахстанской области где не обитают сайгаки

The object of research, development or design (in Kazakh) : Батыс Қазақстан облысының киік мекендемейтін Байтерек, Сырым, Қаратөбе, Ақжайық, Теректі аудандарында қойлардағы, иттердегі және топырақ, су және өсімдіктердегі гельминттер, жұмыртқалары, дернәсілдері

Aim of work (in Russian) : Эпизоотологический мониторинг по гельминтозам овец, качество мяса овец больных гельминтозами

Aim of work (in Kazakh) : Қой гельминтоздары бойынша эпизоотологиялық мониторинг жүргізу, гельминтоз ауруларға шалдыққан қой етінің сапасын анықтау

Методы исследования (на русском) : Копрологическое исследование: методы Фюллеборна, флотации и седиментации, определение яиц и личинок гельминтов в фекалиях. Выращивание личинок: выделение личинок желудочно-кишечных нематод. Исследование фекалий и вскрытие органов пищеварительного тракта: исследование трупов или убойного материала с целью обнаружения половозрелых гельминтов. Исследование среды обитания и пастбища: Исследование проб почвы, воды и растений для определения наличия яиц и личинок паразитов. Ветеринарно-санитарная экспертиза мяса на гельминтозы Органолептическое исследование: цвет, запах, консистенция и поверхность мяса. Исследование внутренних органов: Печени, легких, сердца, желудочно-кишечного тракта на эхинококкоз, фасциолез, дикроцелиоз. Метод полного и неполного гельминтологического вскрытия по К. И. Скрябину. Определение видов гельминтов по атласу А. А. Черепанова (2001). Для проведения ветеринарно-санитарной экспертизы используются пробы баранины и органолептические исследования в соответствии с ГОСТ 7269–2015, а также физико-химические показатели по стандартам: ГОСТ Р 51478–99 (pH мяса).

Методы исследования (на казахском) : Копрологиялық зерттеу: Фюллеборн, Флоттация және седиментация әдістері, нәжістен гельминт жұмыртқалары мен дернәсілдерін анықтау. Личинкаларды өсіру: Асқорыту-ішек нематодаларының личинкаларын бөліп алу. Нәжісті, ішек-қарын жолдарын жарып тексеру: Өлекселерді немесе сойыс материалдарын зерттеп, ересек гельминттерді табу. Мал тұрған орта мен жайылымды зерттеу Топырақ, су, өсімдік сынамаларын зерттеу Паразит жұмыртқалары мен дернәсілдерінің бар-жоғын анықтау. Етті гельминтоздарға ветеринариялық-санитарлық сараптау әдістері Органолептикалық зерттеу: еттің түсі, иісі, консистенциясы, беткі қабаты тексеріледі. Ішкі ағзаларды тексеру Бауыр, өкпе, жүрек, асқазан-ішек жолы:Эхинококкоз, Фасциолез, Дикроцелиоз К. И. Скрябин ұсынған толық және толық емес гельминтологиялық жарып сою әдісі; А. А. Черепановтың (2001) атласы негізінде гельминттердің түрлерін анықтау; Ветеринариялық-санитариялық сараптау жүргізуге қой етінің үлгілері және органолептикалық зерттеулер МЕМСТ 7269-2015, стандарттарға сәйкес физика-химиялық көрсеткіштері: МЕМСТ Р 51478-99 (еттің рН)

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты исследования показали, что уровень заражённости овец гельминтозами в степных, полупустынных и пустынных районах Западно-Казахстанской области напрямую зависит от климатических условий. Во всех районах наблюдалась сезонная динамика: зимой инвазия низкая, летом и осенью — высокая. В полупустынных и пустынных районах ИЭ достигал 80–90% и выше, а у ягнят инвазия была максимальной (ИЭ 70–100%, ИИ до 200 экземпляров). У взрослых овец формируется иммунная устойчивость. Исследование почвы, растительности и водных объектов показало влияние экологических условий на сохранение гельминтов: в пустынных и полупустынных зонах высокая концентрация яиц стронгилид и значительное загрязнение временных водоёмов. Исследования баранины подтвердили безопасность продукции, а в фекалиях собак были обнаружены яйца Toxocara spp., что указывает на связь источников инвазии не только с животноводством, но и с безнадзорными или неконтролируемыми собаками. Научная новизна: впервые комплексно оценена сезонная и региональная динамика гельминтозов овец; выявлены механизмы сохранения паразитов; в пустынной зоне Каратобе ИИ достиг 180–200, что отражает адаптацию гельминтов к экстремальным условиям; высокий инвазионный фон у ягнят даёт новые эпизоотологические данные; Toxocara spp. подтверждает зоонозную опасность; гельминтозы не влияют на качество баранины.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері Батыс Қазақстан облысының дала, шөлейт және шөл аймақтарында қойлардың гельминтозбен зақымдану деңгейі климатқа тікелей байланысты екенін көрсетті. Барлық аймақтарда маусымдық динамика байқалды: қысында инвазия төмен, жаз–күзде жоғары. Шөлейт пен шөлде ИЭ 80–90% және одан жоғары болды, ал қозыларда инвазия ең жоғары (ИЭ 70–100%, ИИ 200 дейін). Ересек қойларда иммундық төзімділік қалыптасқан. Зерттеу топырақ, өсімдік және су объектілерінің экологиялық жағдайының гельминттердің сақталуына әсерін көрсетті: шөлді және шөлейтте топырақтағы стронгилят жұмыртқалары мен уақытша су қоймаларындағы ластану деңгейі жоғары болды. Қой етінің зерттеулері өнімнің қауіпсіз екенін көрсетті, ал ит нәжістерінен Toxocara spp. табылып, инвазия көздері мал шаруашылығымен қатар иесіз немесе бақыланбайтын иттермен байланысты екенін көрсетті. Жаңалық: гельминтоздардың маусымдық және аймақтық динамикасы кешенді бағаланды, паразиттердің сақталу механизмдері анықталды, шөлді Қаратөбе аймағында ИИ 180–200 дейін жетті, қозылардағы жоғары инвазиялық фон эпизоотологиялық жаңа дерек береді, Toxocara spp. зооноздық қауіптің дәлелі, қой етінің сапасына гельминтоздар әсер етпейді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Снижение падежа скота Выявленный уровень гельминтозов: У ягнят ИЭ 70–100% В пустынной зоне ИИ до 200 экз. Это позволяет оптимизировать планирование дегельминтизационных мероприятий и снижать гибель животных. Контроль качества продукции Полное соответствие мяса требованиям ГОСТ: Безопасность мяса подтверждена Продукция безопасна для экспорта и реализации. Санитарно-гигиеническая безопасность Уровень микробиологического загрязнения не превышает нормы Инфекция Toxocara у собак — зоонозная опасность Эти данные помогают сократить расходы ветеринарной службы. Эффективность региональных пастбищ Результаты позволяют создать гельминтологическую карту пастбищ: В степной зоне — средняя опасность В полупустынной — высокая В пустынной — очень высокая Это открывает возможности для эффективного планирования: пастбищного чередования, карантина и графика дегельминтизации. Снижение экономических рисков Получены точные показатели по гельминтозам, влияющим на продуктивность: Потеря живой массы Снижение шерстной продуктивности Дополнительные расходы на лекарства Это позволяет правильно планировать профилактические мероприятия.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 1) Мал шығынын азайту Гельминтоз деңгейінің анықталуы: Қозыларда ИЭ 70–100% Шөлді аймақта ИИ 200 данаға дейін Бұл дегельминтизация шараларын жоспарлауды оңтайландырып, мал өлімін азайтуға мүмкіндік береді. 2) Өнім сапасын бақылау Еттің ГОСТ талаптарына толық сәйкестігі: Еттің қауіпсіздігі дәлелденді Экспортқа, саудаға жіберу қауіпсіз. 3) Санитарлық-гигиеналық қауіпсіздік Микробиологиялық ластану деңгейі нормадан аспайды Иттердегі Toxocara инфекциясы — зооноздық қауіп Бұл мәліметтер ветеринариялық қызметтің шығынын азайтуға көмектеседі. 4) Аймақтық жайылым тиімділігі Жайылымдардың гельминтологиялық картасын жасауға мүмкіндік береді: Далада — орташа қауіп Шөлейтте — жоғары Шөлде — өте жоғары Жайылым алмастыру, карантин, дегельминтизация кестесін тиімді жасауға жол ашады. 5) Экономикалық тәуекелдерді төмендету Мал өнімділігіне тікелей әсер ететін гельминтоздар бойынша нақты көрсеткіштердің алынуы: Салмақ жоғалту Жүн өнімділігі төмендеуі Қосымша дәрі-дәрмек шығындары Алдын алу шараларын дұрыс жоспарлауға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования были практически внедрены в животноводческую практику Западно-Казахстанской области. Полученные данные использованы в следующих направлениях: В ветеринарно-санитарной службе Уточняется сезонный график дегельминтизации овец. Разработана гельминтологическая карта пастбищ, и введён порядок смены пастбищ в соответствии с уровнем риска. Совершенствование мер по защите животных в хозяйствах Пересмотрена частота профилактических обработок ягнят (на основе ИЭ 70–100%). В полупустынных и пустынных районах (ИИ до 180–200 экз.) введён усиленный контроль и дополнительная дегельминтизация. Профилактика зоонозной опасности В связи с выявлением Toxocara spp. у собак даны рекомендации по проведению плановой дегельминтизации и контролю безнадзорных собак в населённых пунктах. Экономическое планирование Доказанные данные о потере массы, снижении продуктивности и дополнительных затратах на препараты используются при расчёте расходов хозяйств.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері Батыс Қазақстан облысының мал шаруашылығы тәжірибесіне практикалық түрде енгізілді. Алынған деректер келесі бағыттарда пайдаланылды: Ветеринариялық-санитариялық қызметте Қой гельминтоздары бойынша маусымдық дегельминтизация кестесі нақтыланады. Жайылымдардың гельминтологиялық қауіптілік картасы әзірленіп, тәуекел деңгейіне қарай жайылым ауыстыру тәртібі енгізіледі. Шаруашылықтарда малды қорғау шараларын жетілдіру Қозыларға арналған профилактикалық өңдеу жиілігі (ИЭ 70–100% негізінде) қайта қаралды. Шөлейт және шөл аймақтарында (ИИ 180–200 данаға дейін) күшейтілген бақылау және қосымша дегельминтизация енгізілді. Зооноздық қауіптің алдын алу Иттердегі Toxocara spp. таралуына байланысты елді мекендерде жоспарлы дегельминтизация және иесіз иттерді бақылау шаралар туралы ұсыныс берілді. Экономикалық жоспарлау Гельминтоздардан болатыны дәлелденген салмақ жоғалту, өнімділіктің төмендеуі және дәрілік шығындар туралы нақты деректер шаруашылықтардың шығындарын есептеуде қолданылуда.

Efficiency (in Russian) : Снижение падежа скота Сезонный график дегельминтизации и порядок смены пастбищ позволили снизить инвазию у ягнят и взрослых овец. Усиленный контроль в полупустынных и пустынных районах способствовал сокращению гибели животных. Повышение санитарно-гигиенической безопасности Профилактические меры против распространения Toxocara spp. у собак снижают зоонозную опасность. Повышение эффективности региональных пастбищ Создание гельминтологической карты позволило рационально использовать пастбища в каждом регионе. Это открыло возможность для эффективного планирования смены пастбищ, карантина и дегельминтизации. Экономическая эффективность Потеря массы, снижение продуктивности и дополнительные расходы на лекарства из-за гельминтозов планируются на основе точных данных. Профилактические меры позволяют сократить расходы хозяйств.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін енгізудің тиімділігі бірнеше бағытта байқалады: Мал шығынын азайту Маусымдық дегельминтизация кестесі мен жайылым ауыстыру тәртібі арқылы қозылар мен ересек қойлардың инвазиясы төмендетілді. Шөлейт және шөл аймақтарда бақылаудың күшейтілуі мал өлімін азайтуға мүмкіндік берді. Санитарлық-гигиеналық қауіпсіздікті арттыру Иттердегі Toxocara spp. таралуына қарсы профилактикалық шаралар зооноздық қауіптің алдын алады. Аймақтық жайылымдардың тиімділігін арттыру Гельминтологиялық карта жасау арқылы әрбір аймақта жайылымдарды рационалды пайдалану мүмкіндігі пайда болды. Жайылым алмастыру, карантин және дегельминтизация шараларын тиімді жоспарлауға жол ашылды. Экономикалық тиімділік Гельминтоздан болатын салмақ жоғалту, өнімділіктің төмендеуі және дәрілік шығындар нақты деректерге сүйене отырып жоспарланады. Алдын алу шаралары мал шаруашылығының шығындарын азайтуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : В ветеринарной сфере, науке, учебном процессе

Field of application (in Kazakh) : ветеринария саласы, ғылымда, оқу үдерісінде