The object of research, development or design (in Russian) : В качестве объектов исследования были выбраны CeO2 – SiC керамики, полученные методом механохимического синтеза и последующего термического спекания.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары ретінде механохимиялық синтез әдісімен алынып, кейінгі термиялық қақтау арқылы дайындалған CeO2 – SiC керамикалары таңдалды.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта заключается в определении перспектив использования композитных наноструктурированных нитридных и карбонитридных керамик в качестве материалов инертных матриц дисперсного ядерного топлива, а также определение устойчивости керамик к процессам газового распухания, связанного с накоплением продуктов ядерных реакций.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – композиттік наноқұрылымды нитридті және карбонитридті керамиканы дисперсті ядролық отынның инертті матрицалық материалдары ретінде пайдалану перспективаларын анықтау, сондай-ақ керамиканың ядролық реакция өнімдерінің жинақталуымен байланысты газдық ісіну процестеріне төзімділігін анықтау.

Методы исследования (на русском) : метод механохимического синтеза, термический отжиг, рентгенофазовый анализ

Методы исследования (на казахском) : механохимиялық синтез әдісі, термиялық күйдіру, рентгенфазалық талдау

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе проведенных работ получены результаты отработки режимов механохимического перемалывания нитридных и карбонитридных керамик с целью инициализации процессов дробления зерен. Будет проведена характеризация образцов для выявления зависимостей размерных факторов от условий механического воздействия. На основе полученных данных отобраны образцы для дальнейших исследований, связанных с проведением экспериментов по высокотемпературному облучению с целью моделирования процессов газового распухания.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Орындалған жұмыстар нәтижесінде нитридті және карбонитридті керамикаларды механохимиялық ұнтақтау режимдерін пысықтау арқылы дәндердің майдалану үдерістерін инициализациялау бойынша нәтижелер алынды. Механикалық әсер ету шарттарына байланысты өлшемдік факторлардың тәуелділіктерін анықтау үшін алынған үлгілерге характеризация жүргізілетін болады. Алынған деректер негізінде газдық ісіну үдерістерін модельдеу мақсатында жоғары температуралы сәулелендіру эксперименттеріне арналған әріқарайғы зерттеулер үшін үлгілер іріктелді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Экономический эффект успешной реализации проекта заключается в развитии технологических решений в области создания материалов для дисперсного ядерного топлива, что в среднесрочной перспективе позволит увеличить производительность ядерных реакторов нового поколения, а также снизить запасы имеющегося оружейного плутония в мире.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаны табысты іске асырудың экономикалық әсері дисперсті ядролық отынға арналған материалдарды әзірлеу саласындағы технологиялық шешімдердің дамуымен айқындалады. Бұл орта мерзімді перспективада жаңа буын ядролық реакторларының өнімділігін арттыруға, сондай-ақ әлемдегі бар қарулық плутоний қорының азаюына мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : Қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Научно-технический эффект реализации проекта будет заключаться не только в предложенной технологии создания новых высокопрочных радиационно-стойких двухфазных керамик – материалов инертных матриц дисперсного ядерного топлива, но и разработанной методике оценки механизмов радиационных повреждений с применением методов неразрушающего контроля (растровой электронной микроскопии, рентгеновской дифракции, рамановской спектроскопии), которые в дальнейшем могут быть использованы для оценки структурных изменений в различных материалах подверженных облучению.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асырудың ғылыми-техникалық әсері жаңа жоғарыберікті, радиацияға төзімді екіфазалы керамикаларды – дисперсті ядролық отынның инертті матрицаларына арналған материалдарды жасау технологиясын ұсынумен ғана шектелмей, сонымен қатар радиациялық зақымдану механизмдерін бағалау әдістемесін әзірлеумен де айқындалады. Бұл әдістеме бұзбайтын бақылау тәсілдерін (растровалық электрондық микроскопия, рентгендік дифракция, Раман спектроскопиясы) қолдануға негізделген және болашақта сәулеленуге ұшырайтын әртүрлі материалдардағы құрылымдық өзгерістерді бағалау үшін пайдаланылуы мүмкін.

Field of application (in Russian) : Потенциальными потребителями полученных результатов проекта могут стать научные центры, которые активно занимаются подобными исследованиями.

Field of application (in Kazakh) : Жоба нәтижелерінің әлеуетті тұтынушылары осындай зерттеулермен белсенді айналысатын ғылыми орталықтар бола алады.