The object of research, development or design (in Russian) : Питьевая вода районов с дефицитом воды (Жамбыльская область)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Су тапшылығы бар аудандардың ауыз суы (Жамбыл облысы)

Aim of work (in Russian) : Исследование эколого-экономической эффективности рационального использования водных ресурсов в условиях дефицита воды в южных регионах Казахстана с целью разработки стратегий и рекомендаций для устойчивого управления водными ресурсами, способствующих совершенствованию рационального использования воды.

Aim of work (in Kazakh) : Оңтүстік Қазақстан өңірлерінде су тапшылығы жағдайында су ресурстарын ұтымды пайдаланудың эколого-экономикалық тиімділігін зерттеу, сондай-ақ су ресурстарын тұрақты басқаруды қамтамасыз ететін және суды ұтымды пайдалануды жетілдіруге бағытталған стратегиялар мен ұсынымдарды әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Статистический анализ данных за 25–30 лет; полевой отбор проб питьевой воды в районах Жамбылской области; лабораторный гидрохимический анализ проб; ГИС-анализ и дистанционное зондирование; социологические методы (анкетирование населения и интервью); экономико-статистическая обработка данных в SPSS, R Studio и Python; моделирование устойчивого управления водными ресурсами. Соблюдаются этические нормы конфиденциальности и добровольного участия респондентов.

Методы исследования (на казахском) : Міне, мәтіннің сауатты және ғылыми стильде қазақша аудармасы: **Соңғы 25–30 жылдағы деректерге статистикалық талдау; Жамбыл облысы аудандарында ауыз суға полевый үлгі алу; су сынамаларына зертханалық гидрохимиялық талдау; ГИС-талдау және қашықтықтан зондтау; социологиялық әдістер (халықты сауалнамалау және сұхбат алу); деректерді SPSS, R Studio және Python бағдарламаларында экономикалық-статистикалық өңдеу; су ресурстарын тұрақты басқарудың моделін әзірлеу. Зерттеу барысында респонденттердің құпиялылығы мен ерікті қатысуына қатысты этикалық нормалар сақталады.**

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана структура социальной анкеты, позволяющая выявлять источники водоснабжения, ключевые проблемы населения с питьевой водой, уровень ответственности водопользователей и отношение к рациональному использованию водных ресурсов. Новизна состоит в адаптации опросника под специфику регионов с дефицитом воды. Собрана и сформирована база данных, включающая гидрологические, гидрохимические и социально-экономические показатели, что обеспечивает комплексность исследования. Новизна — объединение многолетних статистических данных с данными полевых и социологических исследований. Проведён первичный анализ данных, выявлены предварительные тенденции по качеству воды, особенностям водопользования и социальным аспектам дефицита воды. Новизна проявляется в междисциплинарном подходе к оценке состояния водных ресурсов. Подготовлены и поданы научные статьи в журнал базы Web of science и журнал, рекомендованный КОКСНВО РК, отражающие методологию, предварительные результаты и направления дальнейших исследований. Новизна — системное раскрытие связей между экологическими и экономическими характеристиками водопользования в условиях дефицита воды.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Су көздерін, ауыз сумен қамтамасыз ету мәселелерін, су пайдаланушылардың жауапкершілік деңгейін және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға қатысты тұрғындардың көзқарасын анықтауға мүмкіндік беретін әлеуметтік сауалнама құрылымы әзірленді. Жаңалығы — сауалнама сұрақтарының су тапшылығы бар өңірлердің ерекшеліктеріне бейімделуі. Гидрологиялық, гидрохимиялық және әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерді қамтитын деректер базасы жиналып, қалыптастырылды. Жаңалығы — көпжылдық статистикалық деректердің полевтік және социологиялық зерттеу нәтижелерімен біріктірілуі. Алғашқы деректерге талдау жүргізіліп, су сапасының, су пайдаланудың және су тапшылығының әлеуметтік аспектілеріне қатысты бастапқы үрдістер анықталды. Жаңалығы — су ресурстарының жағдайын бағалаудағы пәнаралық көзқарастың қолданылуы. Web of Science базасына кіретін журналға және ҚР КОКСНВО ұсынған журналға ғылыми мақалалар әзірленіп, жіберілді. Онда зерттеу әдістемесі, алдын ала алынған нәтижелер және әрі қарайғы бағыттар көрсетілген. Жаңалығы — су тапшылығы жағдайында су ресурстарын пайдаланудың экологиялық және экономикалық сипаттамалары арасындағы өзара байланыстарды жүйелі түрде ашып көрсету.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : • Разработана структура социальной анкеты населения, включающая 4 блока и более 30 показателей, позволяющих выявлять источники водоснабжения, качество питьевой воды, уровень ответственности водопользователей и отношение к рациональному использованию природных ресурсов. • Сформирована интегрированная база данных объёмом более 2500 записей, включающая гидрологические, гидрохимические и социально-экономические параметры за 25–30 лет и результаты пилотного социологического опроса. • Проведён первичный анализ данных с использованием методов статистики, ГИС и экономического анализа; выявлены первые тенденции изменения качества воды и водопользования в регионах с дефицитом воды. • Подготовлены и поданы научные статьи в журнал Web of Science (Q1) и журнал, рекомендованный КОКСНВО РК, а также оформлен промежуточный отчёт по проекту.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : • Халықтың су ресурстарын пайдалануын анықтауға арналған 4 бөлімнен және 30-дан астам көрсеткіштен тұратын әлеуметтік анкета құрылымы әзірленді. • Соңғы 25–30 жылды қамтитын гидрологиялық, гидрохимиялық және әлеуметтік-экономикалық деректерді біріктірген, сондай-ақ пилоттық сауалнама нәтижелерін қамтитын 2500-ден астам жазбадан тұратын деректер базасы қалыптастырылды. • Статистикалық, ГИС және экономикалық талдау әдістері арқылы бастапқы талдау жүргізіліп, су сапасы және су пайдаланудың алғашқы үрдістері айқындалды. • Web of Science (Q1) және ҚР КОКСНВО ұсынған журналға ғылыми мақалалар дайындалып, жіберілді, жобаның аралық есебі әзірленді.

Level of implementation (in Russian) : Проект выполняется в первый год, в связи с этим результаты внедрения пока не сформированы.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба алғашқы жылы орындалуда, осыған байланысты енгізу нәтижелері әзірге қалыптаспаған.

Efficiency (in Russian) : Поскольку проект находится на первом году реализации, показатели эффективности на данном этапе не определены.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба жүзеге асырудың бірінші жылында болғандықтан, бұл кезеңде тиімділік көрсеткіштері анықталмаған.

Field of application (in Russian) : Естественные науки; Науки о земле и окружающей среде

Field of application (in Kazakh) : Жаратылыстану ғылымдары. Жер және қоршаған орта туралы ғылымдар