The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является состояние традиционного казахского земледелия в начале XIX-XX веков, его изменения и место в системе народного хозяйства казахов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – қазақтың дәстүрлі егін шаруашылығының ХІХ-ХХ ғасыр бас кезіндегі жай-күйі, өзгерістері, қазақтың тіршілікқамы жүйесіндегі алатын орны.

Aim of work (in Russian) : Основной целью проекта является изучение земледельческих традиций семиреченских казахов XIX – начала XX вв. По архивным и этнографическим данным. В частности, будут рассмотрены сельскохозяйственные традиции, методы, обычаи казахов в данном регионе и оросительная система региона. Кроме того, изучается влияние политики правительства царской России на сельскохозяйственные традиции коренных народов.

Aim of work (in Kazakh) : XIX-ХХ ғ. басындағы Жетісу қазақтарының егіншілік мәдениетін архив және этнографиялық деректер бойынша зерттеу жобаның негізгі мақсаты болып табылады. Нақты айтқанда, аталмыш өңірдегі қазақтардың егіншілік мәдениеті, әдіс-тәсілдері, әдет-ғұрыптары және өңірдің суландыру жүйесі қарастырылады. Сонымен қатар, патшалық Ресей үкіметінің саясатының жергілікті халықтардың егіншілік мәдениетіне тигізген әсері де зерттеледі.

Методы исследования (на русском) : При реализации проекта используются методы системного, сравнительно-исторического и синхронного анализа. Прежде всего, систематический метод позволяет выявить состояние изученности проблемы, элементы, связывающие их между собой. Кроме того, сравнительно-исторический метод способствует определению обоснования темы, выявлению причинно-следственных связей исторических ситуаций, повлиявших на хозяйственную систему казахов, оценке масштабов рассматриваемой темы, возникновению вопросов, которые ранее игнорировались в этнологической науке. Кроме того, с помощью метода синхронного анализа проводится сравнительное исследование с методами, обычаями и поведением земледельческой культуры народов, чей жизненный строй основан на оседлом образе жизни.

Методы исследования (на казахском) : Жобаны орындау барысында жүйелілік, салыстырмалы-тарихи, синхронды талдау әдістері қолданылады. Ең алдымен, жүйелілік әдіс мәселенің зерттелу жағдайын, оларды өзара байланыстыратын элементтерді анықтауға мүмкіндік береді. Бұдан өзге салыстырмалы-тарихи әдіс тақырыптың негіздемесін айқындауға, қазақтардың шаруашылық жүйесіне әсер еткен тарихи жағдаяттардың себеп-салдарын анықтауға, қарастырылып отырған тақырыптың ауқымын бағамдауға, этнология ғылымында бұрын-соңды назардан тыс қалған сұрақтардың туындауына ықпал етеді. Сонымен қатар, синхронды талдау әдісін қолдана отырып, тіршілік жүйесі отырықшылыққа негізделген халықтардың егіншілік мәдениетіндегі әдіс-тәсілдер, әдет-ғұрыптар және жосын-жоралғылармен салыстырмалы зерттеу жүргізіледі.

Obtained results and novelty (in Russian) : В рецензируемых зарубежных и (или) отечественных изданиях, рекомендованных КОКСОН, опубликованы 3 научные статьи: 1. Ахантаева А.Ж. Жетісу қазақтарының егіншілік мәдениеті // Отан тарихы. – 2025. – Т. 28. – №1. – 240-250 б. https://doi.org/10.51943/2788-9718_2025_28_1_240-250 2. Токтабай А.У. Исторические аспекты ирригационного земледелия в Жетысу и Южном Казахстане // Отан тарихы. – 2025. – № 28 (3). – С. 936-945. https://doi.org/10.51943/2788-9718_2025_28_3_936-945 3. Тоқтабай А.У., Досымбетов Н.А. Қазақтардың егіншілік мәдениетінің кейбір қырлары // Asian Journal "Steppe Panorama". – 2025. – №12(5). – 1530-1544 б. https://doi.org/10.51943/2710-3994_2025_12_5_934-945 В средствах массовой информации (СМИ) были опубликованы две статьи: 1. Тоқтабай А. Қазақтың тоған қазу – суландыру жүйелері туралы // Дәстүр. – №4 (101). – 2025. – 2-15 б. 2. Досымбетов Н.А. Қазақтардағы арық ақсақалы, мұрап және тоғаншы ұғымдарының мәні мен қызметі // https://abai.kz/post/207199 Статья А.У. Токтабая и Н.А. Досымбетова «Традиционное казахское земледелие в исследованиях российских ученых и путешественников XVIII–XIX вв.» принята к публикации в журнале «Былые годы» и выйдет в №4 за 2025 год. Журнал «Былые годы» индексируется в базе Scopus. Процентиль – 80. Справка о принятии статьи к публикации прилагается.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланатын шетелдік және (немесе) отандық басылымдарда 3 ғылыми мақала жарияланды. 1. Ахантаева А.Ж. Жетісу қазақтарының егіншілік мәдениеті // Отан тарихы. – 2025. – Т. 28. – №1. – 240-250 б. https://doi.org/10.51943/2788-9718_2025_28_1_240-250 2. Токтабай А.У. Исторические аспекты ирригационного земледелия в Жетысу и Южном Казахстане // Отан тарихы. – 2025. – № 28 (3). – С. 936-945. https://doi.org/10.51943/2788-9718_2025_28_3_936-945 3. Тоқтабай А.У., Досымбетов Н.А. Қазақтардың егіншілік мәдениетінің кейбір қырлары // Asian Journal "Steppe Panorama". – 2025. – №12(5). – 1530-1544 б. https://doi.org/10.51943/2710-3994_2025_12_5_934-945 Бұқаралық ақпарат құралдарында (БАҚ) 2 мақала жарық көрді: 1. Тоқтабай А. Қазақтың тоған қазу – суландыру жүйелері туралы // Дәстүр. – №4 (101). – 2025. – 2-15 б. 2. Досымбетов Н.А. Қазақтардағы арық ақсақалы, мұрап және тоғаншы ұғымдарының мәні мен қызметі // https://abai.kz/post/207199 А.У. Тоқтабай мен Н.А. Досымбетовтың «Традиционное казахское земледелие в исследованиях российских ученых и путешественников XVIII–XIX вв.» атты мақаласы «Былые годы» журналында қабылданып, 2025 жылдың №4 номеріне жарық көреді. «Былые годы» журналы Скопус базасына тіркелген. Процентиль – 80. Мақаланың журналға қабылданғаны туралы анықтама қоса жүктелді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В рамках проекта путём возрождения древних методов земледелия у казахов можно предоставить агрономам, работающим в сельском хозяйстве, и местным фермерам возможность внедрять новые идеи и инициативы в земледелие. Само по себе одно из новшеств, достигнутых в результате проекта, вполне может дать новый импульс современному земледелию. В XXI веке, когда население планеты стремительно растёт, осваиваются свободные земли, а технологии развиваются с космической скоростью, существует немало проблем, требующих решения. Среди них особо остро стоит вопрос продовольственной безопасности, необходимый для повышения уровня жизни населения с экономической точки зрения, сохранения экологически чистой природной среды и обеспечения социальной стабильности. В связи с этим результаты проекта могут внести свой вклад в развитие сельскохозяйственной науки в нашей стране, повысить интерес к земледелию среди населения посредством публикации статей в СМИ и на интернет-порталах, способствовать повышению социально-экономического уровня жизни семей. Кроме того, в рамках проекта планируется провести исследования на берегах рек и озёр Жетысу, привлекая внимание к экологической ситуации в регионе.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба аясында ертедегі қазақтың егіншілік мәдениетіндегі көне әдіс-тәсілдерді жаңғырту арқылы ауыл шаруашылығында қызмет ететін агрономдарға, жергілікті жердегі фермерлерге егін шаруашылығында тың идеялар мен жаңа бастамаларды енгізуге мүмкіндік тудыруға болады. Жобаның нәтижесінде қол жеткізілген бір жаңалықтың өзі қазіргі таңда егін шаруашылығына тың серпін беруі бек мүмкін. ХХІ ғасырда дүние жүзінде халық саны күрт артып, бос жерлер игеріліп, технология ғарыштық жылдамдықпен дамып жатқан уақытта кері кетіп жатқан бағыттар да жетерлік. Бұлардың ішінде халықтың экономикалық тұрғыда әл-ауқаты, экологиялық тұрғыда таза табиғи ортада өмір сүруі, әлеуметтік жағдайды тұрақты ұстап тұру үшін аса қажет азық-түлік қауіпсіздігі т.б. бүгінгі күннің өзекті мәселесі болып табылады. Осы орайда аталмыш жобаның нәтижелері еліміздегі ауыл шаруашылығы ғылымына БАҚ беттерінде және интернет порталдарда мақалалалар жариялау арқылы халықты егіншілікпен айналысып, әлеуметтік-экономикалық тұрғыда отбасылық тұрмыс деңгейін көтеруге ықпал етуге болады. Сондай-ақ, аталмыш жоба аясында Жетісу өңіріндегі өзен-көлдердің бойында зерттеулер жүргізу арқылы елдің назарын өңірдің экологиялық ахуалына назар аударту да көзделген.

Level of implementation (in Russian) : В рамках проекта посредством возрождения древних методов и приёмов казахской земледельческой культуры создаются возможности для внедрения новых идей и инициатив в растениеводстве для агрономов, работающих в сельском хозяйстве, и местных фермеров. Даже одно новшество, достигнутое в ходе проекта, может дать свежий импульс современному земледелию.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба аясында ертедегі қазақтың егіншілік мәдениетіндегі көне әдіс-тәсілдерді жаңғырту арқылы ауыл шаруашылығында қызмет ететін агрономдарға, жергілікті жердегі фермерлерге егін шаруашылығында тың идеялар мен жаңа бастамаларды енгізуге мүмкіндік тудыруға болады. Жобаның нәтижесінде қол жеткізілген бір жаңалықтың өзі қазіргі таңда егін шаруашылығына тың серпін беруі бек мүмкін.

Efficiency (in Russian) : Социальная значимость и результаты проекта могут служить основой для включения в учебники и учебные пособия по этнологии, социологии, культурологии и сельскому хозяйству, а также для разработки специализированных курсов. Кроме того, они могут быть использованы при проведении лекций и семинаров в системе высшего образования (бакалавриат, магистратура и докторантура).

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның әлеуметтік тиімділігі мен нәтижелерін этнология, социология, мәдениеттану, ауыл шаруашылығы саласында оқулықтар мен оқу құралдарына енгізуге, арнаулы курстар жасауға негіз бола алады. Сондай-ақ, жоғары оқу орындарындағы білім беру жүйесінде (бакалавр, магистратура және докторантура) дәрістер мен семинар сабақтарын өткізу кезінде де пайдалануға болады.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта предназначены для историков, этнологов, археологов и других специалистов в области гуманитарных наук. Кроме того, он будет интересен учёным в области сельского хозяйства, местным фермерам, агрономам и широкому кругу читателей, интересующихся земледелием. Результаты проекта в будущем будут использованы для создания учебников и учебных пособий, а также монографических работ для студентов, магистрантов, докторантов и слушателей курсов по этнографии.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері тарихшы-ғалымдарға, этнологтарға, археологтарға және өзге де гуманитарлық ғылымдар саласының мамандарына бағытталған. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы саласының ғалымдарына, жергілікті өңірдегі фермерлерге, агрономдарға, жалпы егіншілікке қызыққан көпшілік оқырманға арналады. Аталмыш жобаның нәтижелері болашақта студенттерге, магистранттарға, докторанттарға, этнография бойынша курс оқитындарға оқулықтар мен оқу құралдарын, монографиялық еңбектер жазуға пайдаланылады.