The object of research, development or design (in Russian) : Массив горных пород в зоне влияния очистного пространства

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазылған кеңістіктің әсер ету аймағындағы тау жыныстары массиві

Aim of work (in Russian) : Цель данного проекта заключается в обосновании параметров эффективной и безопасной подземной технологии добычи рудных тел с учетом установленных зависимостей между смещениями и напряжениями горных пород, а также учетом границ опасного воздействия выработанного пространства и характера обрушения пород.

Aim of work (in Kazakh) : Бұл жобаның мақсаты тау жыныстарының ығысулары мен кернеулері арасындағы белгіленген тәуелділіктерді ескере отырып, кен денелерін өндірудің тиімді және қауіпсіз жерасты технологиясының параметрлерін негіздеу, сондай-ақ өндірілген кеңістіктің қауіпті әсерінің шекараларын және тау жыныстарының бұзылусипатын ескеру болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Комплекс методов исследований, включающий анализ литературных источников, связанных с оценкой состояния устойчивости массива горных пород в зоне воздействия очистного пространства; шахтные и лабораторные испытания с использованием рейтинговых классификаций для обоснования перехода от прочности отдельных образцов к прочности массива в целом; методы вероятностного анализа и математической статистики для обоснования параметров устойчивости техногенных обнажений; определение геологического индекса прочности (GSI).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістерінің кешені тау-кен кеңістігінің әсер ету аймағындағы тау жыныстары массивінің тұрақтылық жағдайын бағалауға байланысты әдеби деректерді талдауды; массивтің жалпы беріктігін анықтау үшін рейтингтік жіктемелерді қолдана отырып жүргізілетін шахталық және зертханалық сынақтарды; техногендік ашылымдардың тұрақтылық параметрлерін негіздеу мақсатындағы ықтималдық талдауы мен математикалық статистика әдістерін; сондай-ақ геологиялық беріктік индексін (GSI) анықтауды қамтиды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведены теоретические и лабораторные исследования, направленные на оценку напряженно-деформированного состояния и прочностных характеристик массива горных пород вблизи выработок, находящихся в зоне влияния очистного пространства. В процессе исследования определена степень воздействия трещиноватости горных пород, а также горно-геологических и горнотехнических условий на размеры зон обрушения. По результатам исследований опубликована 1 (одна) статья в рецензируемом отечественном издании, рекомендованном КОКНВО, получено 1 свидетельство о государственной регистрации прав интеллектуальной собственности. Новизна проекта заключается в: - объединении классических методов оценки механических свойств горных пород (модуль упругости, коэффициент Пуассона и предел прочности на сжатие) с современными методами анализа, такими как геологический индекс прочности (GSI), для обоснования параметров эффективной технологии добычи, позволяющих снизить потери и повысить полноту извлечения запасов; - установлении закономерностей изменения размеров зоны неупругих деформаций вокруг выработки в области влияния очистного пространства, в зависимости от величины действующих напряжений в массиве горных пород.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазылған кеңістіктің әсер ету аймағында орналасқан қазбалар маңындағы тау жыныстары массивінің кернеулі-деформацияланған күйін және беріктік сипаттамаларын бағалауға бағытталған теориялық және зертханалық зерттеулер жүргізілді. Зерттеу барысында тау жыныстарының тасжарықтығының, сондай-ақ тау-геологиялық және тау-кен техникалық жағдайлардың опырылу аймақтарының көлеміне әсер ету дәрежесі анықталды. Зерттеу нәтижелері бойынша ҒЖБССҚК ұсынған қазақстандық рецензияланатын басылымда 1 (бір) мақала жарияланды, сондай-ақ зияткерлік меншік құқықтарын мемлекеттік тіркеу туралы 1 (бір) куәлік алынды. Жобаның жаңашылдығы келесіге негізделеді: - тау жыныстарының механикалық қасиеттерін бағалаудың классикалық әдістерін (серпімділік модулі, Пуассон коэффициенті және қысуға беріктік шегі) геологиялық беріктік индексі (GSI) сияқты заманауи талдау әдістерімен біріктіре отырып, шығындарды азайтуға және қорларды толық өндіруді арттыруға мүмкіндік беретін тиімді тау-кен технологиясының параметрлерін негіздеу; - қазу кеңістіктің әсер ету аймағында қазба маңындағы серпімсіз деформация аймағының өлшемдерінің өзгеру заңдылықтарын, тау жыныстары массивіндегі әсер етуші кернеулердің шамасына байланысты анықтау.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели проекта включают параметры зоны неупругих деформаций, определённые численным моделированием и служащие основой для выбора рационального типа крепи.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның негізгі конструктивтік және техникалық-экономикалық көрсеткіштері сандық модельдеу арқылы анықталған серпімсіз деформация аймағының параметрлерін қамтиды және олар оңтайлы бекітпе түрін таңдаудың негізі болып табылады.

Level of implementation (in Russian) : На данном этапе научно-исследовательских работ внедрений нет

Level of implementation (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмыстарының қазіргі кезеңінде енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта позволит повысить эффективность и безопасность ведения горных работ в зоне влияния очистного пространства

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру өндірістік кеңістіктің әсер ету аймағында тау-кен жұмыстарын жүргізудің тиімділігі мен қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта могут быть применены при проектировании и эксплуатации горных выработок, расположенных в зоне влияния очистного пространства

Field of application (in Kazakh) : Жоба нәтижелері қазылған кеңістіктің әсер ету аймағында орналасқан тау-кен қазбаларын жобалау және пайдалану барысында қолданылуы мүмкін.