The object of research, development or design (in Russian) : Стратегии выживания казахского кочевого населения Степного края в период гражданского противостояния в 1918–1921 гг.

The object of research, development or design (in Kazakh) : 1918–1921 жж. азаматтық қақтығыс кезеңіндегі Дала өлкесінің қазақ көшпелі халқының өмір сүру стратегиялары

Aim of work (in Russian) : Исследовать стратегии выживания казахского кочевого населения Степного края в условиях гражданского противостояния 1918–1921 годов.

Aim of work (in Kazakh) : 1918–1921 жылдардағы азаматтық қақтығыс жағдайында Қазақстанның Дала өлкесінің көшпелі қазақ халқының өмір сүру стратегияларын зерттеу

Методы исследования (на русском) : Проект основан на использовании комплекса общенаучных и специальных методов для глубокого анализа стратегий выживания казахского кочевого населения в условиях гражданского противостояния. К основным научным методам относятся: – Проблемно-хронологический метод: позволяет представить материалы более емко и разносторонне, избегая повторного освещения одних и тех же сюжетов. – Историко-генетический метод: помогает воссоздать причинно-следственные связи в общественно-политических процессах. – Историко-сравнительный метод: позволяет сопоставить традиционные стратегии выживания казахских кочевников с новыми практиками в условиях гражданского противостояния. – Историко-типологический метод: дает возможность схематически отобразить конкретно-историческую реальность и выявить группы схожих явлений и процессов для более точного понимания стратегий выживания кочевых сообществ. – Историко-системный метод: раскрывает внутренний механизм функционирования социальной системы казахских кочевников и помогает понять стратегии выживания в условиях исторических и социальных изменений. Также будут применены другие научные методы, что обеспечит многогранный подход и углубленный анализ рассматриваемых явлений.

Методы исследования (на казахском) : Жоба азаматтық қақтығыстар жағдайында қазақ көшпелі халқының өмір сүру стратегияларын терең талдау үшін жалпы ғылыми және мамандандырылған әдістердің қолданылуына негізделген. Негізгі ғылыми әдістер: – Мәселелік-хронологиялық әдіс: материалдарды жан-жақты ұсынуға мүмкіндік береді, бірдей тақырыптардың қайталануынан сақтайды. – Тарихи-генетикалық әдіс: әлеуметтік-саяси процестердегі себеп-салдарлық байланыстарды қалпына келтіруге көмектеседі. – Тарихи-салыстырмалы әдіс: қазақ көшпелілерінің дәстүрлі өмір сүру стратегияларын азаматтық қақтығыстар жағдайындағы жаңа тәжірибелермен салыстыруға мүмкіндік береді. – Тарихи-типологиялық әдіс: нақты тарихи шындықтың схемалық көрінісін жасауға және көшпелі қауымдастықтардың өмір сүру стратегияларын дәлірек түсіну үшін ұқсас құбылыстар мен процестердің топтарын анықтауға мүмкіндік береді. – Тарихи-жүйелілік әдіс: қазақ көшпелі әлеуметтік жүйесінің ішкі механизмдерін ашады және тарихи және әлеуметтік өзгерістер жағдайында өмір сүру стратегияларын түсінуге көмектеседі. Қарастырылып отырған құбылыстардың терең талдауын қамтамасыз ететін басқа да ғылыми әдістер қолданылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. Впервые в отечественной историографии предлагается анализ положения кочевников, в частности казахского населения Степного края, в годы гражданского противостояния (1918–1921 гг.). Проект акцентирует внимание на стратегиях выживания кочевников в условиях социального и политического хаоса, что важно для понимания устойчивости и адаптивности казахского народа. 2. Введение в научный оборот новых архивов позволит более объективно описать события и провести глубокий анализ социально-экономической и политической адаптации казахского кочевого населения в условиях гражданского противостояния, выявляя ранее неучтенные аспекты и предлагая новые интерпретации. 3. Проект определяет хронологические рамки 1918–1921 годов, включая не только гражданскую войну, но и сопротивление населения после победы большевиков до голода 1921 года, что представляет новый подход к исследованию этого периода. 4. Учитывая неоднородность условий в различных регионах Казахстана, акцент на истории отдельных регионов позволит глубже понять специфику гражданского противостояния и уникальные стратегии выживания казахского кочевого населения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. Жоба отандық тарихнамада алғаш рет 1918–1921 жылдардағы азаматтық қақтығыс жағдайындағы Дала өлкесінің көшпелі қазақ халқының жағдайын талдайды. Бұл жоба әлеуметтік және саяси хаос жағдайындағы көшпелілердің өмір сүру стратегияларына назар аудара отырып, қазақ халқының бейімділігі мен тұрақтылығын түсінуге ықпал етеді. 2. Жаңа мұрағат материалдарын ғылыми айналымға енгізу арқылы оқиғаларды объективті сипаттап, азаматтық қақтығыс жағдайында қазақ көшпелі халқының әлеуметтік-экономикалық және саяси бейімделуін тереңірек талдау мүмкіндігі туындайды. Бұл зерттеу бұрын ескерілмеген қырларды анықтап, жаңа интерпретациялар ұсынады. 3. Жоба хронологиялық шеңбер ретінде 1918–1921 жылдарды қамтиды. Бұл кезең тек азаматтық соғысты ғана емес, сонымен қатар большевиктердің жеңісінен кейінгі халықтың қарсылығын және 1921 жылғы ашаршылықты да зерттеуді көздейді, бұл дәуірді зерттеуге жаңа тәсіл ұсынады. 4. Қазақстанның әр аймағындағы жағдайдың әркелкілігін ескере отырып, жекелеген өңірлер тарихына назар аудару азаматтық қақтығыстың ерекшеліктерін және көшпелі қазақ халқының өмір сүру стратегияларын тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Жоба азаматтық қақтығыс кезеңінде көшпелі халықтың тап болған қиындықтары мен оларды еңсеру стратегияларын анықтауға және талдауға үлес қосады деп күтілуде.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Выявлен, систематизирован и частично оцифрован корпус источников из архивных дел из фондов 3-х государственных архивов (ГИАОО, АП РК, ЦГА РК). Производится транскрипция архивных документов (процедура точного перевода рукописных текстов в машиночитаемый формат с сохранением всех особенностей оригинала) из ключевых фондов, что облегчает последующий анализ и цитирование материалов. Создано электронное хранилище (Google Drive) с оцифрованными копиями документов для обеспечения коллективной работы участников проекта. Это позволяет обеспечить сохранность данных и оперативный доступ к материалам. Работа выполнена в рамках трех научных командировок, что позволило оптимизировать временные и финансовые затраты на сбор информации.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Үш мемлекеттік мұрағаттың (ҚР Мемлекеттік мұрағаты, ҚР Мұрағаты және ҚР Орталық Мемлекеттік мұрағаты) мұрағаттық дереккөздерінің корпусы анықталды, жүйеленді және ішінара цифрландырылды. Негізгі мұрағаттардағы мұрағаттық құжаттарды транскрипциялау (түпнұсқаның барлық ерекшеліктерін сақтай отырып, қолжазба мәтіндерін машина оқитын форматқа дәл түрлендіру процесі) жүргізілуде, бұл материалдарды кейіннен талдау мен дәйексөзге келтіруді жеңілдетеді. Жобаға қатысушылардың бірлескен жұмысын қолдау үшін құжаттардың цифрландырылған көшірмелері бар электрондық қойма (Google Drive) құрылды. Бұл деректердің тұтастығын және материалдарға жедел қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Жұмыс үш зерттеу сапарында аяқталды, бұл деректерді жинау уақыты мен құнын оңтайландырды.

Level of implementation (in Russian) : Сформированный корпус неопубликованных источников и перевод рукописных текстов из архивного материала в машиночитаемый формат дает возможность для перехода к следующему аналитическому этапу проекта. Созданный ресурс является фундаментом для выполнения последующих задач проекта, включая написание монографии и статей, планируемых к публикации в журналах, рекомендованных ККСОН МОН РК и индексируемых в Scopus. Электронный корпус документов обеспечивает эффективную работу всех участников исследовательской группы. Началась работа по подготовке публикаций на основе архивных материалов, выявленных в ходе командировок.

Level of implementation (in Kazakh) : Жарияланбаған дереккөздердің жинақталған корпусы және мұрағаттық материалдардан қолжазба мәтіндерін машинамен оқылатын форматқа аудару жобаның келесі аналитикалық кезеңіне өтуге мүмкіндік береді. Құрылған ресурс жобаның кейінгі міндеттерінің, соның ішінде монография жазу және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылымды бақылау комитеті ұсынған және Scopus-та индекстелген журналдарда жариялау жоспарланған мақалалардың негізін құрайды. Құжаттардың электрондық корпусы зерттеу тобының барлық мүшелерінің тиімді жұмысын қамтамасыз етеді. Экскурсиялар кезінде табылған мұрағаттық материалдар негізінде басылымдарды дайындау жұмыстары басталды.

Efficiency (in Russian) : Введение в научный оборот новых архивных данных из российских и казахстанских архивов значительно повышает глубину и достоверность проводимого исследования, позволяя дать новую интерпретацию известным событиям. Использование электронного хранилища документов повышает эффективность работы исследователей на этапе анализа. Работа в архивах способствовала профессиональному росту членов исследовательской группы. Проект восполняет критический пробел в изучении истории казахского кочевого общества периода Гражданской войны, способствуя более глубокому пониманию национальной истории и культурной идентичности. Результаты (монография, сборник документов) будут востребованы в образовательном процессе в вузах, а также научным сообществом Казахстана и зарубежными исследователями, занимающимися историей кочевничества и кризисных периодов. Экономический эффект на данном этапе носит опосредованный характер и проявляется в создании уникального научного продукта (источниковой базы), который является основой для дальнейших исследований, публикаций и образовательных продуктов, способных в перспективе генерировать интеллектуальный капитал.

Efficiency (in Kazakh) : Ресейлік және Қазақстандық мұрағаттардан жаңа мұрағаттық деректерді ғылыми айналымға енгізу зерттеудің тереңдігі мен сенімділігін айтарлықтай арттырады, бұл белгілі оқиғаларды жаңаша түсіндіруге мүмкіндік береді. Электронды құжаттар қоймасын пайдалану зерттеушілердің талдау кезеңіндегі тиімділігін арттырады. Мұрағатта жұмыс істеу зерттеу тобы мүшелерінің кәсіби өсуіне ықпал етті. Жоба Азамат соғысы кезіндегі қазақ көшпелі қоғамының тарихын зерттеудегі маңызды олқылықты толтырады, ұлттық тарих пен мәдени бірегейлікті тереңірек түсінуге ықпал етеді. Нәтижелер (монография, құжаттар жинағы) университеттердегі білім беру бағдарламаларында, сондай-ақ Қазақстандағы ғылыми қауымдастық және көшпелілік тарихын және дағдарыс кезеңдерін зерттейтін халықаралық зерттеушілер пайдаланатын болады. Бұл кезеңдегі экономикалық әсер жанама болып табылады және болашақта зияткерлік капиталды құруға қабілетті әрі қарай зерттеулер, басылымдар және білім беру өнімдері үшін негіз болатын бірегей ғылыми өнімді (дереккөз базасын) жасауда көрінеді.

Field of application (in Russian) : Целевыми потребителями опубликованных результатов исследования — в форме научных статей и других академических публикаций — станут ученые-историки, антропологи, исследователи истории Казахстана и гражданской войны, а также преподаватели вузов, докторанты, магистранты и студенты.

Field of application (in Kazakh) : Ғылыми мақалалар және басқа да академиялық басылымдар түріндегі жарияланған зерттеу нәтижелерінің мақсатты тұтынушылары тарихшылар, антропологтар, Қазақстан тарихын және азаматтық соғысты зерттеушілер, сондай-ақ университет оқытушылары, докторанттар, магистранттар мен студенттер болып табылады.