The object of research, development or design (in Russian) : эпиграфические тексты, архивные документы

The object of research, development or design (in Kazakh) : эпиграфикалық мәтіндер, архивтік құжаттар

Aim of work (in Russian) : Цель исследования: выявление новой среды интеллектуалов, этапов формирования и развития новой школы в исламских науках в Акмолинском регионе на основе местных источников, в первую очередь, комплекса эпиграфических памятников некрополей. Введение в научный оборот эпитафий некрополей, их изучение в сравнении с другими видами источников для исследования истории и культуры ислама в данном регионе.

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеудің мақсаты: өңіріндегі зиялылардың жаңа ортасының пайда болуының негізгі ерекшеліктерін және ислам ғылымындағы жаңа мектептің қалыптасуы мен даму кезеңдерін жергілікті дереккөздер, бірінші кезекте қорымдардағы эпиграфикалық ескерткіштер кешені негізінде айқындау. Ол үшін Ақмола өңірі қорымдарының арабжазулы эпитафияларды ғылыми айналымға енгізу, оларды сол аймақтағы ислам тарихы мен мәдениетін зерттеу үшін басқа дереккөздермен салыстырмалы зерттеу қажет.

Методы исследования (на русском) : Проведение полевых экспедиционных работ по сбору эпиграфических материалов, интервью с представителями различных социальных слоев, археографические работы в фондах архивов, библиотек и музеев, частных библиотеках и коллекциях. Синтез разных направлений наук для сведения результатов анализа текстов эпитафии (или их фрагментов) с технологическими и иными особенностями их изготовления, со спецификой палеографии надписей, соотнесение этих данных с типами надмогильных памятников как носителей или «аккумуляторов» самой разнообразной информации не только о покойном, но и их заказчиках и условных «пользователей» этих памятников. Сравнительно-сопоставительное изучение данных, извлеченных из эпиграфических, генеалогических, эпистолярных и архивных источников для установления местной формы бытования ислама.

Методы исследования (на казахском) : Эпиграфикалық материалдарды жинау мақсатында далалық экспедициялар жүргізу, әртүрлі әлеуметтік топтардың өкілдерімен сұхбат, архивтер, кітапханалар мен мұражайлар қорларында, жеке кітапханалар мен коллекцияларда археографиялық жұмыстар жүргізіледі. Эпитафия мәтіндерін (немесе олардың фрагменттерін), яғни бұл деректерді тек марқұм туралы ғана емес, сонымен қатар олардың тапсырыс берушілері мен осы ескерткіштердің шартты «пайдаланушылары» туралы әртүрлі ақпаратты жеткізуші немесе «жинақтаушысы» ретіндегі жерлеу ескерткіштерінің түрлерімен байланыстыру, оларды дайындаудың технологиялық және өзге де ерекшеліктерін, жазу палеографиясының ерекшеліктерін қорытындылау мақсатында ғылымның әртүрлі бағыттарын синтездеу. Эпиграфикалық, генеалогиялық, эпистолярлық, архивтік көздерден алынған деректерді салыстырмалы түрде зерттеу нәтижесінде ислам дінінің қолданымда болған жергілікті түрі анықталады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Подготовлена теоретико-методологическая база исследования. Проведена работа с теоретической литературой, новыми публикациями отечественных и зарубежных исследователей по теме проекта. Были сделаны фотофиксации с четырех сторон и получены размеры култытасов, а также прочитаны эпитафии на арабской графике. В Историческом архиве Омской области проведены работы по ознакомлению с фондами, описями, делами, также сделана фотофиксация листов архивных документов, которые разрешили сделать фотокопию. Собранные в ходе экспедиции материалы систематизированы, ведётся их предварительная обработка. Выявленные и скопированные архивные документы и материалы по теме проекта, рукописные источники будут сопоставлены с эпитафическими материалами, собранными в ходе экспедиции и будут использованы при научно-исследовательских работах, написании научных статей. За отчетный период опубликовано 8 научных работ, в том числе 7 публикаций в отечественных изданиях, из низ 1 статья в базе данных Scopus. Опубликована 1 статья в зарубежной базе данных Scopus. Результаты исследований были представлены в 5 докладах на международном семинаре.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеудің теориялық және әдіснамалық құрылымы дайындалды. Жоба тақырыбы бойынша теориялық әдебиеттермен, отандық және шетелдік зерттеушілердің жаңа басылымдарымен жұмыс жасалынды. 2025 жылғы 16-27 қазан аралығында Ақмола облысының эпиграфикалық ескерткіштерін зерттеу экспедициясы жүзеге асырылды. Құлпытастардың төрт тараптан фотосы мен өлшемдері алынды және арабжазулы эпитафиялары оқылды. Омбы облысының тарихи архивінде қорлар, тізімдер, істермен танысу жұмыстары жүргізілді және фотоға түсіруге рұқсат берілген архивтік құжаттардың парақтарынан электронды көшірмесі жасалды. Экспедиция барысында жиналған материалдар жүйеленді, алдын ала өңдеу жұмыстары жүзеге асырылуда. Жоба тақырыбы бойынша архивтік құжаттарды, материалдар анықталды және көшірмесі алынды, қолжазба дереккөздері экспедиция барысында жинақталған эпитафиялық материалдармен салыстыра зерттеліп, зерттеу барысында, мақала жазуда пайдаланылатын болады. Есептік кезеңде 8 ғылыми жұмыс жарияланды, оның ішінде отандық басылымдарда 7 жарияланым, оның ішінде 1 мақала Scopus базасында. Шетелдік Scopus базасында 1 мақала. Зерттеу нәтижелері халықаралық семинарда 5 баяндамада ұсынылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Не предусмотрено

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қарастырылмаған

Level of implementation (in Russian) : Материалы собранные в ходе экспедиционных работ и научной командировки были опубликованы в 8 научных публикациях, в том числе 7 статей в отечественных изданиях, из низ 1 в базе данных Scopus. Опубликована 1 статья в зарубежной базе данных Scopus. Также по результатам исследований были представлены в 5 докладах на международном семинаре. Результаты сравнительного изучения данных эпиграфических, генеалогических, эпистолярных, архивных источников способствуют формированию новых граней биографий исламских интеллектуалов, исторических фигур, духовных лиц, установление места и значения Акмолинской школы в истории исламских наук. Результаты исследования станет восполнением пробелов в изучении истории Акмолинского региона, внедрение новых материалов в образовательные программы и др.

Level of implementation (in Kazakh) : Экспедициялық жұмыстар және іссапар барысында жинақталған материалдар 8 ғылыми жұмыста жарияланды, оның ішінде отандық басылымдарда 7 жарияланым, оның ішінде 1 мақала Scopus базасында. Шетелдік Scopus базасында 1 мақала. Зерттеу нәтижелері халықаралық семинарда 5 баяндамада ұсынылды. Эпиграфикалық, генеалогиялық, эпистолярлық, архивтік көздерден алынған деректерді салыстырмалы түрде алынған зерттеу нәтижелері Ақмола өңірінің рухани тұлғаларының, ислам зиялыларының, тарихи тұлғалардың, өмірбаяндарының жаңа қырлары қалыптастыруға ықпал етеді. Зерттеудің нәтижесі Ақмола өңірінің тарихын зерттеулердегі олқылықтардың орнын толтыру, білім бері бағдарламаларына жаңа материалдарды енгізу және т.б. пайдалануға болады.

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта откроет реальные перспективы для представителей отечественной науки разрабатывать новые проблемы. Эти темы являются актуальными также для мировой науки, что повышает возможность первенства при разработке перспективных программ, что приведет к повышению конкурентоспособности научных организаций нашей страны. Новый пласт источников, открываемых в рамках реализации проекта, имеет значение для разработки интеллектуальной истории, истории традиционного ислама в лице Духовного управления мусульман Казахстана, что актуально для социального развития страны.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру отандық ғылым өкілдерінің жаңа проблемаларды әзірлеудің нақты перспективаларын ашады. Бұл тақырыптар тіпті әлемдік ғылым үшін де өте өзекті болып табылады, бұл перспективалық бағдарламалар әзірлеу кезінде жетекшілік мүмкіндіктерді арттырады, ал ол еліміздің ғылыми ұйымдарының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға жол ашады. Жоба шеңберінде ашылатын дереккөздердің жаңа қабаты Қазақстан мұсылмандары басқармасы атынан зияткерлік тарихты, дәстүрлі ислам тарихын әзірлеу үшін маңызды, бұл еліміздің әлеуметтік дамуы үшін өте өзекті.

Field of application (in Russian) : Отечественные и зарубежные научно-исследовательские учреждения и ученые, занимающиеся исследованием эпиграфических памятников, образовательные учреждения, организации и государственные органы по развитию туризма, а также резиденты Республики Казахстан и зарубежные исследователи.

Field of application (in Kazakh) : Эпиграфикалық ескерткіштерді зерттеумен айналысатын отандық және шетелдік ғылыми-зерттеу мекемелері мен ғалымдары, білім беру мекемелері, туризмді дамыту жөніндегі ұйымдар мен мемлекеттік органдар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының резиденттері мен шетелдік зерттеушілер.