The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются растения томата, выращиваемые в условиях тепличного комплекса ТОО «LedSystemMedia» г. Астана при освещении светодиодными облучателями (СДО) и ДНаТ (контроль) в экспериментальной площадке

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны эксперименттік алаңда жарықдиодты сәулелендіргіштермен (ЖДС) және ДНаТ (бақылау) жарықтандыру кезінде Астана қ. "LedSystemMedia" ЖШС жылыжай кешені жағдайында өсірілетін қызанақ өсімдіктері болып табылады

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является разработка и внедрение энергосберегающей технологии освещения томата с применением отечественных светодиодных облучателей с различным спектральным составом в условиях защищенного грунта тепличного комплекса ТОО «LedSystemMedia» в Акмолинской области

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты Ақмола облысындағы "LedSystemMedia" ЖШС жылыжай кешенінің қорғалған топырақ жағдайында әртүрлі спектрлік құрамы бар отандық жарықдиодты сәулелендіргіштерді қолдана отырып, қызанақты жарықтандырудың энергия үнемдейтін технологиясын әзірлеу және енгізу болып табылады

Методы исследования (на русском) : В основе исследований лежат Методика опытного дела Доспехова Б.А., Методические рекомендации по проведению опытов с овощными культурами в сооружениях защищенного грунта Ващенко С.Ф. Вариантов освещения растений томата три: КСДО 1, КСДО 2, ДНаТ (контроль), повторность – 3-х кратная. Возделывание томатов проводится согласно технологии тепличного комплекса ТОО «LedSystemMedia» (г.Астана).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеулердің негізінде Б.А.Доспеховтың тәжірибелік іс әдістемесі, С.Ф. Ващенконың қорғалған топырақ құрылыстарында көкөніс дақылдарымен тәжірибе жүргізу бойынша әдістемелік ұсынымдар жатыр. қызанақ өсімдіктерін жарықтандырудың үш нұсқасы: КСДО 1, КСДО 2, ДНаТ (бақылау), әрқайсысы 3 қайталанымнан. Қызанақ өсіру "Ledsystemmedia" ЖШС (Астана қ.) жылыжай кешенінің технологиясына сәйкес жүргізіледі.

Obtained results and novelty (in Russian) : Продолжены фенологические наблюдения и биометрические измерения за растениями 1 срока томата при разных типах искусственного освещения. Период поступления урожая (от 1-го до последнего сбора) составил 190 дней. При анализе данных по учету урожая томата, наблюдается высокая отдача в первый месяц плоодоношения по всем трем типам освещения, что характеризует данный гибрид томата Фортиция РЦ F1 как раннеспелый. Вместе с тем, изучаемые типы светильников КСДО-1 и КСДО-2 позволяют получать продленный урожай томата до конца мая месяца. Уровень рентабельности 1 срока посадки томата составил по вариантам: ДНАТ – 25,6 %, КСДО1–133,7%, КСДО 2–196,3%. Посадка готовой рассады 2 срока томата на постоянное место была проведена 27 августа 2025 года. В этот же день был заложен опыт 2 срока томата в экспериментальной площадке тепличного компекса ТОО «LedSystemMedia». Проведены фенологические наблюдения с даты посева и даты каждого сбора плодов томата и биометрические измерения за растениями томата при разных типах искусственного освещения проводятся еженедельно.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жасанды жарықтандырудың әртүрлі түрлерінде 1-ші маусымдағы қызанақ өсімдіктеріне фенологиялық бақылаулар мен биометриялық өлшеулер жалғасты. Өнім жинау кезеңі (біріншіден соңғы өнімге дейін) 190 күнге созылды. Қызанақ өнімділігі туралы мәліметтерді талдау барлық үш жарықтандыру түрі бойынша жеміс берудің бірінші айында жоғары өнімділікті анықтады, бұл Фортиция РЦ F1 қызанақ гибридті ерте пісетін сорт ретінде сипаттайды. Сонымен қатар, зерттелген KСDO-1 және KСDO-2 жарықтандыру түрлері мамыр айының соңына дейін қызанақ жинауды ұзартуға мүмкіндік береді. 1-ші қызанақ отырғызу кезеңінің рентабельділігі ДНАТ нұсқасы бойынша 25,6%, KСDО1 нұсқасы үшін 133,7%, KСDО2 нұсқасы үшін 196,3% құрады. 2-ші мерзімді қызанақ көшеттері тұрақты жерге 2025 жылдың 27 тамызында отырғызылды. Сол күні LedSystemMedia жылыжай кешенінің тәжірибелік алаңында қызанақтың екінші тәжірибесі орнатылды. Фенологиялық бақылаулар себілген күннен және қызанақ жемістерінің әрбір егін жинау күнінен жүргізіліп, әр түрлі жасанды жарықтандыру жағдайында қызанақ өсімдіктеріне биометриялық өлшеулер апта сайын жүргізілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В качестве источника света в светильнике будут применены высокоэффективные энергосберегающие светодиоды в сочетании со специальной отечественной ноу-хау технологией получения оптимального спектра для досветки растений. Экспериментальная площадка для выращивания томата включают системы светодиодного облучения, субстрат и систему подачи питательных растворов. Системы облучения позволяют регулировать яркость в пределах 50-100%. Системы светодиодного облучения имеют индивидуальный спектральный состав в каждом варианте опыта в отдельности

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Шамда жарық көзі ретінде өсімдіктерді жарықтандыру үшін оңтайлы спектрді алудың арнайы отандық ноу-хау технологиясымен үйлескен жоғары тиімді энергия үнемдейтін жарықдиодты шамдар қолданылады. Тәжірибелік қызанақ өсіру алаңына жарықдиодты сәулелену жүйелері, субстрат және қоректік ерітінділерді жеткізу жүйесі кіреді. Жарықтандыру жүйелері жарықтылықты 50-100% аралығында реттеуге мүмкіндік береді. Жарықдиодты сәулелену жүйелері тәжірибенің әр нұсқасында жеке спектрлік құрамға ие.

Level of implementation (in Russian) : Уровень применения энергосберегающей технологии с использованием светодиодного освещения находится на стадии апробации в промышленной теплице

Level of implementation (in Kazakh) : Жарықдиодты жарықтандыруды қолдану арқылы энергияны үнемдейтін технологияны қолдану өнеркәсіптік жылыжайда сынау сатысында

Efficiency (in Russian) : Уровень рентабельности составил по вариантам: ДНАТ – 25,6 %, КСДО1–133,7%, КСДО 2–196,3%.

Efficiency (in Kazakh) : Рентабельділік көрсеткіші ДНАТ - 25,6 %, КСДО1–133,7%, КСДО 2–196,3% құрады.

Field of application (in Russian) : Овощеводство защищенного грунта, малый и средний бизнес, фермерские и крестьянские хозяйства

Field of application (in Kazakh) : Қорғалған топырақтағы көкөніс шаруашылығы, шағын және орта бизнес, фермерлік және шаруа қожалықтары