The object of research, development or design (in Russian) : Деградация земель на территории Республики Казахстана: эрозия почв, снижение продуктивности сельского хозяйства и социальные проблемы регионов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстан Республикасының аумағындағы жердің тозуы: Топырақ эрозиясы, ауыл шаруашылығы өнімділігінің төмендеуі және өңірлердің әлеуметтік проблемалары.

Aim of work (in Russian) : Основной целью проекта является разработка дорожной карты устойчивого восстановления земель и управления ими для Казахстана путем количественной оценки деградации земель, оценки ее экономических последствий, выявления горячих точек, анализа потребностей в финансировании и определения приоритетов инвестиций в восстановление.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның негізгі мақсаты жердің тозуын сандық бағалау, оның экономикалық салдарын бағалау, ыстық нүктелерді анықтау, қаржыландыру қажеттіліктерін талдау және қалпына келтіруге инвестициялардың басымдықтарын айқындау арқылы Қазақстан үшін Жерді орнықты қалпына келтірудің және оларды басқарудың Жол картасын әзірлеу болып табылады

Методы исследования (на русском) : Методы исследования включают: Литературный обзор - анализ глобальных и местных исследований, касающихся факторов деградации земель. Сбор и анализ данных - использование дистанционного зондирования (например, спутниковые данные MODIS и NDVI) для мониторинга деградации земель, анализа изменений в землепользовании и оценивания потерь экосистемных услуг. Экономическая оценка - методика полной экономической стоимости (TEV) для учета прямых и косвенных затрат деградации, включая экосистемные услуги. Регрессионный анализ и моделирование - для оценки влияния различных факторов на деградацию земель и анализа сценариев управления землей. Эти методы позволили детально оценить масштабы деградации земель и её экономические последствия в Казахстане.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістеріне мыналар жатады: Әдеби шолу-жердің деградация факторларына қатысты жаһандық және жергілікті зерттеулерді талдау. Деректерді жинау және талдау - жердің деградациясын бақылау, жерді пайдаланудағы өзгерістерді талдау және экожүйе қызметтерінің жоғалуын бағалау үшін қашықтықтан зондтауды (мысалы, modis және NDVI спутниктік деректері) пайдалану. Экономикалық бағалау-экожүйелік қызметтерді қоса алғанда, деградацияның тікелей және жанама шығындарын есепке алу үшін толық экономикалық құн әдістемесі (TEV). Регрессиялық талдау және модельдеу-жердің деградациясына әртүрлі факторлардың әсерін бағалау және жерді басқару сценарийлерін талдау. Бұл әдістер жердің тозу ауқымын және оның Қазақстандағы экономикалық салдарын егжей-тегжейлі бағалауға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты исследования показали, что процессы деградации земель в Казахстане имеют выраженный региональный характер и зависят от типа землепользования, климатических условий и социально-экономических факторов. Анализ временных рядов спутниковых данных MODIS за 2001–2020 годы выявил различную динамику изменений растительного покрова и биоразнообразия: в ряде регионов наблюдается постепенное восстановление продуктивности земель, в то время как другие территории продолжают испытывать деградационные процессы. Экономическая оценка показала умеренный рост совокупной стоимости (TEV) земель в невосстановленных зонах и заметное снижение в районах, где происходят интенсивные процессы опустынивания.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері Қазақстандағы жер деградациясының аймақтық сипатқа ие екенін және ол жерді пайдалану түріне, климаттық жағдайларға және әлеуметтік-экономикалық факторларға тәуелді екенін көрсетті. MODIS спутниктік деректерінің 2001–2020 жылдар аралығындағы уақыттық қатарларын талдау нәтижесінде өсімдік жамылғысы мен биоалуантүрліліктің өзгеру динамикасы әртүрлі екені анықталды: кейбір аймақтарда жердің өнімділігі қалпына келе бастағанымен, басқа өңірлерде деградация үдерістері әлі де жалғасуда. Экономикалық бағалау нәтижелері қалпына келтірілмеген аумақтарда жердің жиынтық құнының (TEV) біршама өскенін, ал деградацияланған аймақтарда керісінше төмендегенін көрсетті.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Деградация земель оценена с использованием спутниковых данных MODIS за 2001–2020 годы, что позволило выявить критические зоны и региональные различия. Экономическая стоимость деградации рассчитана через потери продуктивности, экосистемных услуг и затраты на восстановление. В Кызылординской области зафиксирован рост совокупной стоимости (TEV), тогда как в Мангистау — снижение. Использование сравнительного и системного подходов позволило установить взаимосвязь между изменениями землепользования, климатом и экономикой. Результаты подтверждают, что устойчивое землепользование и восстановление экосистем повышают экономическую эффективность и способствуют достижению целей устойчивого развития.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жер деградациясы 2001–2020 жылдар аралығындағы MODIS спутниктік деректері негізінде бағаланып, маңызды аймақтық айырмашылықтар мен сындық аймақтар анықталды. Экономикалық құн өнімділіктің төмендеуі, экожүйелік қызметтердің жоғалуы және жерді қалпына келтіру шығындары арқылы есептелді. Қызылорда облысында жердің жиынтық құнының (TEV) өсуі байқалды, ал Маңғыстауда — төмендеу. Салыстырмалы және жүйелік тәсілдерді қолдану жер пайдаланудың, климаттың және экономикалық факторлардың өзара байланысын анықтауға мүмкіндік берді. Нәтижелер жерді тұрақты пайдалану мен экожүйелерді қалпына келтіру экономикалық тиімділікті арттырып, орнықты даму мақсаттарына жетуге ықпал ететінін дәлелдейді.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения на 2025 год не предусмотрена

Level of implementation (in Kazakh) : 2025 жылға енгізу дәрежесі көзделмеген

Efficiency (in Russian) : Проект продемонстрировал высокую экологическую эффективность, способствуя снижению деградации земель за счёт внедрения устойчивых методов землепользования и восстановления экосистемных функций, включая накопление углерода и поддержание водного баланса. Экономическая эффективность выражается в росте совокупной экономической стоимости (TEV) и повышении продуктивности сельхозугодий при снижении долгосрочных затрат на восстановление. Социальный эффект проявляется в сохранении плодородия почв и улучшении условий жизни в сельских регионах. Учитывая региональные особенности, особенно в Кызылординской и Мангистауской областях, проект обеспечивает оптимальное использование ресурсов и способствует устойчивому развитию земельных ресурсов Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба экологиялық тиімділігін көрсетті: жер деградациясын төмендету үшін тұрақты жер пайдалану әдістері мен экожүйелік қызметтерді (көміртек жинақтау, су теңгерімін сақтау) қалпына келтіру шаралары енгізілді. Экономикалық тиімділік жердің жиынтық экономикалық құнының (TEV) өсуі мен ауыл шаруашылығы жерлерінің өнімділігінің артуы арқылы көрінеді, сонымен қатар қалпына келтіру шығындарының ұзақ мерзімді азаюын қамтамасыз етеді. Әлеуметтік әсері – топырақ құнарлылығын сақтау және ауылдық тұрғындардың өмір сапасын жақсарту. Аймақтық ерекшеліктерді ескере отырып, әсіресе Қызылорда мен Маңғыстау облыстарында, жоба ресурстарды тиімді пайдаланып, Қазақстанның жер ресурстарын орнықты дамытуға үлес қосады.

Field of application (in Russian) : Полученные научные результаты находят практическое применение в сфере устойчивого управления земельными ресурсами, экологического мониторинга и оценки деградации земель с использованием спутниковых данных. Разработанный подход может использоваться научными организациями, государственными структурами и частными компаниями для планирования мероприятий по восстановлению земель и оценки их экономической эффективности. Результаты исследования также могут служить основой для разработки стратегий «зелёной экономики», повышения устойчивости сельского хозяйства и совершенствования региональной экологической политики.

Field of application (in Kazakh) : Алынған ғылыми нәтижелер жер ресурстарын тұрақты басқару, экологиялық мониторинг және жер деградациясын бағалау салаларында практикалық қолданыс табады. Әзірленген тәсіл ғылыми ұйымдар, мемлекеттік құрылымдар мен жеке компаниялар тарапынан жерді қалпына келтіру шараларын жоспарлау және олардың экономикалық тиімділігін бағалау үшін пайдаланылуы мүмкін. Зерттеу нәтижелері «жасыл экономика» стратегияларын әзірлеу, ауыл шаруашылығының орнықтылығын арттыру және өңірлік экологиялық саясатты жетілдіру үшін де негіз бола алады.