The object of research, development or design (in Russian) : Основным объектом данного исследовательского проекта является историческая память и современное социально-культурное состояние немецкого этноса, проживающего в северо-восточном регионе Казахстана (Абайская область, город Семей и прилегающие территории). Этот объект рассматривается как наглядный пример взаимовлияния общества и культуры, поскольку исследование направлено на выявление этапов исторического становления немецкой диаспоры, процессов ассимиляции, а также на анализ её современной этнокультурной и духовной жизни. В состав объекта исследования входят следующие структурные компоненты: - Исторические источники, хранящиеся в государственных и ведомственных архивах Астаны, Алматы и Семея (документы, письма, отчёты, протоколы, материалы конференций); - Этнографические и устно-исторические материалы, включая интервью и биографические рассказы представителей немецких общин; - Общественная и культурная деятельность немецких культурных центров и объединений (например, общества «Возрождение»), действующих на территории Казахстана; - Современное социальное пространство – уровень участия членов диаспоры в образовательной, культурной и общественной жизни, а также механизмы сохранения этнической идентичности. Таким образом, объект исследования представляет собой интердисциплинарный комплекс, отражающий взаимосвязь историко-культурного наследия и современных процессов формирования этнической идентичности в казахстанском обществе.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу жобасының негізгі объектісі – Қазақстанның солтүстік-шығыс аймағында (Абай облысы, Семей қаласы және көршілес өңірлерде) қоныстанған неміс этносының тарихи жады мен қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайы. Бұл объект қоғам мен мәдениеттің өзара ықпалының нақты мысалы ретінде қарастырылады, өйткені зерттеу неміс диаспорасының тарихи қалыптасу кезеңдерін, ассимиляциялық үдерістерін, сондай-ақ қазіргі этномәдени және рухани өмірін анықтауға бағытталған. Жобаның зерттеу объектісіне келесі құрамдас бөліктер енеді: - Астана, Алматы және Семей қалаларындағы мемлекеттік және ведомстволық архивтерде сақталған тарихи дереккөздер (құжаттар, хаттар, есептер, баяндама материалдары); - Этнографиялық және ауызша тарих материалдары, оның ішінде неміс қауымдастығы өкілдерімен жүргізілген сұхбаттар мен өмірбаяндық әңгімелер; - Қазақстандағы неміс мәдени орталықтары мен ұйымдарының қоғамдық және мәдени қызметі; - Қазіргі әлеуметтік кеңістік – диаспора мүшелерінің білім беру, мәдени және қоғамдық өмірге қатысу деңгейі, ұлттық сәйкестікті сақтау тетіктері. Осылайша, зерттеу объектісі тарихи-мәдени мұра мен қазіргі қоғамдағы этникалық бірегейліктің байланысын айқындайтын интердисциплинарлық кешен болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Проведение анализа исторической памяти и современного состояния немцев, проживающих в казахских сельских поселениях северо-восточного региона Казахстана, подвергшихся казахизации или процессу ассимиляции. Исторический анализ социально-экономического и культурного положения немцев, проживающих вне своей этнической родины.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – Қазақстанның солтүстік-шығыс аймағындағы қазақи ауылдарда қоныстанған қазақтанған немесе ассимиляцияланып жатқан немістердің тарихи жады және бүгінгі күніне сараптама жасау. Өз этникалық отанынан тыс жерде өмір сүріп жатқан немістердің әлеуметтік-экономикалық, мәдени жағдайын тарихи тұрғыдан талдау.

Методы исследования (на русском) : Для достижения цели исследование осуществляется на диалектической и междисциплинарной методологической основе. Исследование опирается на принципы исторического познания и использует историко-типологический, сравнительно-исторический, историко-антропологический и статистический методы. Для определения причин и последствий миграции и депортации проводится количественный и контент-анализ официальных демографических и социально-экономических данных. С целью получения эмпирических данных применяются методы устной истории и этнографического исследования. С представителями немецкой национальности и их потомками проводятся анкетирование и интервью, в ходе которых собираются сведения, касающиеся их исторической памяти и семейного опыта. Такой подход позволяет раскрыть исторические процессы через призму личного жизненного опыта участников. В ходе исследования организуются полевые экспедиции, в рамках которых изучаются бытовые реликвии и документы немецких семей. Полученные материалы сопоставляются с данными, извлечёнными из Архива Президента Республики Казахстан, Центрального государственного архива РК, государственных архивов Восточно-Казахстанской и Павлодарской областей, а также Центра документации новейшей истории в г. Семей.

Методы исследования (на казахском) : Мақсатқа жету үшін зерттеу диалектикалық және пәнаралық әдіснамалық негізде жүзеге асырылады. Зерттеу тарихи танымның қағидаларына сүйенеді және тарихи-типологиялық, салыстырмалы-тарихи, тарихи-антропологиялық және статистикалық әдістер қолданылады. Көші-қон мен депортацияның себеп-салдарын анықтау үшін ресми демографиялық және әлеуметтік-экономикалық деректерге сандық және контент-талдау жүргізіледі. Эмпирикалық деректер алу мақсатында ауызша тарих пен этнографиялық әдістер пайдаланылады. Неміс ұлтының өкілдерімен және олардың ұрпақтарымен сауалнама мен сұхбаттар өткізіліп, олардың тарихи жады мен отбасылық тәжірибесіне қатысты мәліметтер жинақталады. Бұл тәсіл тарихи процестерді жеке тұлғалардың өмірлік тәжірибесі арқылы түсіндіруге мүмкіндік береді. Зерттеу барысында далалық экспедициялар ұйымдастырылып, неміс отбасыларының тұрмыстық жәдігерлері мен құжаттары зерделенеді. Алынған деректер Қазақстан Республикасының Президенті Мұрағаты, ҚР Орталық мемлекеттік мұрағаты, ШҚО және Павлодар облыстық архивтері мен Семей қаласындағы Қазіргі заман тарихын құжаттандыру орталығынан алынған материалдармен салыстырмалы талдау негізінде қарастырылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследования на основе архивных и научных материалов Астаны, Алматы и Семея проведен анализ исторической памяти и современного социально-культурного положения немецкого этноса, проживающего в казахских селах северо-восточного региона Казахстана. Архивные результаты: В архивах Алматы были выявлены документы, связанные с переселением немцев и депортацией 1941–1957 годов, что позволило определить механизмы советской миграционной политики. Материалы Национального архива в Астане показали взаимосвязь этнокультурной политики и регионального планирования. В Семее найдены данные о культурной и образовательной деятельности немецкого сообщества в 1960–1990-е годы. Научная новизна: Впервые комплексно исследована социально-культурная эволюция немецкого этноса путем объединения архивных и этнографических источников. В научный оборот введено понятие «историческая память немцев в казахской среде». Практическая значимость: Результаты исследования могут использоваться как методологическая основа для изучения межэтнических отношений и межкультурной толерантности, а также рекомендованы для применения в региональных музеях и образовательных программах.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу барысында Астана, Алматы және Семей қалаларының архивтері мен ғылыми еңбектер негізінде Қазақстанның солтүстік-шығыс аймағындағы қазақи ауылдарда тұратын неміс этносының тарихи жады мен қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайына талдау жасалды. Архивтік нәтижелер: Алматы архивінен немістердің қоныстануы мен 1941–1957 жылдардағы депортацияға қатысты құжаттар табылып, кеңестік көші-қон саясатының механизмдері айқындалды. Астана қаласындағы Ұлттық архив материалдары этномәдени саясат пен аймақтық жоспарлаудың байланысын көрсетті. Семей архивінен 1960–1990 жылдардағы неміс қауымдастығының мәдени және білім беру қызметіне қатысты деректер анықталды. Ғылыми жаңалық: Жоба алғаш рет неміс этносының әлеуметтік-мәдени эволюциясын архивтік және этнографиялық деректерді біріктіру арқылы кешенді зерттеді. «Қазақи ортадағы немістердің тарихи жады» ұғымы ғылыми айналымға енгізілді. Практикалық маңызы: Зерттеу нәтижелері этносаралық қатынастар мен мәдениетаралық толеранттылықты зерттеу үшін әдістемелік негіз ретінде және аймақтық музейлер мен оқу бағдарламаларында пайдалануға ұсынылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели Исследовательский проект был направлен на выявление исторической памяти и современного социально-культурного состояния немецкого этноса, проживающего и частично ассимилированного в казахских селах северо-восточного региона Казахстана. Проект реализован на междисциплинарной основе, объединяющей историко-этнографические и социальные методы исследования. Конструктивные показатели: – Исследование проводилось по трём направлениям: архивный анализ, устная история и этнографическое изучение; – В архивах Астаны, Алматы и Семея было рассмотрено около 150 документов; – На основе собранных материалов сформированы аналитический отчёт и база данных; – Результаты адаптированы для подготовки монографии и научных публикаций. Технические показатели: – Вся информация систематизирована в электронном формате; – Применялись методы контент- и статистического анализа; – Архивные и устные источники были оцифрованы. Экономические показатели: – Все расходы выполнены в пределах утверждённой сметы; – Материально-техническая база обеспечена при поддержке партнёрских организаций; – Полученные материалы стали повторно используемым научным ресурсом. Заключение: Результаты проекта подтвердили его научную и практическую значимость. Создана единая база данных по изучению исторической памяти немецкой диаспоры Казахстана, которая может быть использована в дальнейших научных исследованиях и образовательных целях.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивтік және техникалық-экономикалық көрсеткіштері Зерттеу жобасы Қазақстанның солтүстік-шығыс аймағындағы қазақи ауылдарда қоныстанған және ассимиляцияға ұшыраған неміс этносының тарихи жады мен қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайын анықтауға бағытталды. Жоба тарихи-этнографиялық және әлеуметтік әдістерді біріктірген пәнаралық тәсілмен жүзеге асырылды. Конструктивтік көрсеткіштер: – Зерттеу үш бағытта жүргізілді: архивтік талдау, ауызша тарих және этнографиялық зерттеу; – Астана, Алматы және Семей қалаларындағы архивтерден 150-ге жуық құжат қарастырылды; – Мәліметтер негізінде аналитикалық есеп пен деректер қоры жасалды; – Нәтижелер монография мен ғылыми мақалалар дайындауға бейімделді. Техникалық көрсеткіштер: – Ақпарат электрондық форматта жүйелендірілді; – Контент-талдау мен статистикалық әдістер қолданылды; – Архивтік және ауызша деректер цифрландырылды. Экономикалық көрсеткіштер: – Барлық шығындар бекітілген смета шегінде жүзеге асырылды; – Материалдық база серіктес ұйымдардың қолдауымен қамтамасыз етілді; – Алынған материалдар қайта қолдануға жарамды ғылыми ресурсқа айналды. Қорытынды: Жобаның нәтижелері оның ғылыми және практикалық маңызын дәлелдеді. Қазақстандағы неміс диаспорасының тарихи жадын зерттеуге арналған бірыңғай деректер қоры құрылып, ол болашақ ғылыми және оқу үдерістерінде пайдалануға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Проект находится на первом году реализации, поэтому внедрение результатов запланировано на 2027 год, после завершения исследования. Основные направления планируемого внедрения включают: использование материалов исследования в школах Абайской области в дополнительных модулях по предметам «Краеведение», «История Казахстана», «Этнопедагогика»; обновление учебно-методических комплексов вузов по дисциплинам «Межэтнические отношения» и «Этнология». Цифровые архивные документы и материалы устной истории будут переданы в архив и краеведческий музей Семей, а также использованы для обновления региональных экспозиций о немецкой диаспоре. Результаты проекта послужат основой для подготовки монографии, публикаций в Scopus и отечественных научных журналах, а также формирования тематической базы данных. Понятие «историческая память немцев в казахской среде» планируется официально ввести в научный оборот. Кроме того, материалы исследования будут использованы для разработки методических пособий для немецких культурных центров и организаций «Возрождение», а также для обогащения программ региональных мероприятий по межкультурной коммуникации. В совокупности эти меры обеспечат практическое внедрение результатов исследования в образовательную, научную и этнокультурную сферы в 2027 году.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу жобасы қазіргі уақытта бірінші жылы жүзеге асуда, сондықтан нәтижелерді практикалық және ғылыми салаларға енгізу 2027 жылға жоспарланған. Негізгі жоспарланған енгізулер: зерттеу материалдарын Абай облысы мектептеріндегі «Өлкетану», «Қазақстан тарихы», «Этнопедагогика» пәндерінің қосымша модульдеріне енгізу; университеттердегі «Этносаралық қатынастар» және «Этнология» пәндерінің оқу-әдістемелік кешендерін жаңарту. Жоба барысында жиналған цифрланған архивтік құжаттар мен ауызша тарих материалдары Семей қаласының мұрағаты мен өлкетану музейіне тапсырылады және неміс диаспорасына арналған өңірлік экспозицияларды жаңартуда пайдаланылады. Зерттеу нәтижелері монография, Scopus базасындағы мақала, отандық ғылыми журналдардағы жарияланымдар және деректер қоры түрінде ғылыми ортаға ұсынылады. «Қазақи ортадағы немістердің тарихи жады» ұғымын ғылыми айналымға енгізу жоспарланған. Материалдар сондай-ақ неміс мәдени орталықтары мен «Возрождение» ұйымдары үшін әдістемелік құралдар әзірлеуде және этносаралық келісімге бағытталған өңірлік іс-шаралардың мазмұнын толықтыруда қолданылады. Осы шаралардың барлығы 2027 жылы жобаның нәтижелерін білім беру, ғылыми зерттеу, этномәдени және музей салаларына тиімді енгізуге мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Данная исследовательская работа охватывает сферы межэтнических отношений, исторической памяти и межкультурной коммуникации в Казахстане. Результаты проекта могут быть использованы в следующих направлениях: - В научно-исследовательской деятельности — в качестве источника для изучения истории и культурного наследия немецкой диаспоры, а также опыта интеграции этнических групп в Казахстане; - В системе образования — при разработке учебных программ и специальных курсов, посвящённых вопросам этнокультурной толерантности, межкультурного диалога и гражданской идентичности; - В сфере культурной политики и архивного дела — при цифровизации, научном описании и введении в научный оборот материалов региональных архивов и музеев, а также при организации выставочных проектов; - В общественных и культурных инициативах — как методологическая основа для развития взаимодействия с диаспорами, сохранения культурного наследия и исторической памяти. Таким образом, результаты исследования представляют собой материал комплексного прикладного значения, находящийся на пересечении науки, образования, культуры и социальной политики.

Field of application (in Kazakh) : Бұл зерттеу жобасының қолдану облысы — Қазақстандағы этносаралық қатынастар, тарихи жад және мәдениетаралық коммуникация салалары. Жобаның нәтижелері келесі бағыттарда қолдануға болады: - Ғылыми-зерттеу қызметінде – неміс диаспорасының тарихы мен мәдени мұрасын, сондай-ақ Қазақстандағы этникалық топтардың интеграциялық тәжірибесін зерделеу үшін дереккөз ретінде; - Білім беру жүйесінде – этномәдени толеранттылық, мәдениетаралық диалог және азаматтық сәйкестік бойынша оқу бағдарламалары мен арнайы курстарды әзірлеуде; - Мәдени саясат пен архив ісінде – аймақтық архивтер мен музейлердің материалдарын цифрландыру, ғылыми айналымға енгізу және көрме жобаларын ұйымдастыру кезінде; - Қоғамдық және мәдени жобаларда – диаспоралармен өзара іс-қимылды дамыту, мәдени мұра мен тарихи жадты сақтау мақсатында қолдануға арналған әдістемелік негіз ретінде. Осылайша, зерттеу нәтижелері ғылым, білім, мәдениет және әлеуметтік саясат тоғысындағы кешенді тәжірибелік маңызы бар материал болып табылады.