The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются плавильные цеха №1,2,4 Актюбинского завода ферросплавов АО «ТНК «Казхром». Предметом исследований являются психофизиологические качества работников опасных профессий плавильных цехов

The object of research, development or design (in Kazakh) : "Қазхром" ТҰК " АҚ Ақтөбе ферроқорытпа зауытының №1,2,4 балқыту цехтары. Зерттеу нысаны қауіпті кәсіптерге жататын балқыту цехтарының қызметкерлерінің психофизиологиялық қасиеттері болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Повышение промышленной безопасности в ферросплавном производстве путём уменьшения травматизма по личностным (психофизиологическим) качествам работников опасных профессий основных цехов АЗФ.

Aim of work (in Kazakh) : Ферроқорытпа өндірісінде негізгі цехтардың қауіпті кәсіптерінде жұмыс істейтін қызметкерлердің жеке (психофизиологиялық) қасиеттерін ескере отырып, жарақаттану деңгейін төмендету арқылы өнеркәсіптік қауіпсіздікті арттыру.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования — комплекс подходов, применённых для изучения психофизиологических особенностей работников и факторов, влияющих на уровень производственного травматизма при реализации способа CMPI (Комплексный способ снижения травматизма). В рамках исследования использовались следующие методы: Психофизиологическое тестирование — измерение времени простой и сложной сенсомоторной реакции, количества ошибок, частоты пропуска сигналов и уровня утомляемости работников. Анкетирование и интервьюирование — сбор субъективных данных о самочувствии, уровне стресса, режиме труда и отдыха. Наблюдение и хронометраж рабочих процессов — фиксация динамики внимания и работоспособности в течение смены. статистический анализ — обработка и сопоставление показателей между группами работников, имевших и не имевших травмы. Сравнительно-аналитический метод — выявление взаимосвязей между психофизиологическими характеристиками и риском травматизма. Математическое моделирование — прогнозирование вероятности утомления и ошибок при выполнении производственных операций. В совокупности данные методы позволили комплексно оценить влияние функционального состояния работников на безопасность труда и обосновать необходимость применения метода CMPI в системе профилактики производственного травматизма.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері — жұмысшылардың психофизиологиялық ерекшеліктерін және CMPI (Жарақаттануды азайтудың кешенді әдісі) тәсілін енгізу барысында өндірістік жарақаттану деңгейіне әсер ететін факторларды зерттеу үшін қолданылған тәсілдер жиынтығы. Зерттеу аясында келесі әдістер пайдаланылды: Психофизиологиялық тестілеу — қарапайым және күрделі сенсомоторлық реакция уақытын, қателер санын, сигналдарды өткізіп алу жиілігін және жұмысшылардың шаршау деңгейін өлшеу. Сауалнама және сұхбат жүргізу — өзін-өзі сезіну, күйзеліс деңгейі, еңбек және демалыс тәртібі туралы субъективті деректерді жинау. Бақылау және жұмыс үрдісін хронометраждау — ауысым бойы зейін мен жұмыс қабілеттілігінің динамикасын тіркеу. Статистикалық талдау — жарақат алған және алмаған жұмысшылар топтарының көрсеткіштерін өңдеу және салыстыру. Салыстырмалы-талдамалық әдіс — психофизиологиялық сипаттамалар мен жарақат қаупі арасындағы өзара байланыстарды анықтау. Математикалық модельдеу — өндірістік операцияларды орындау кезінде шаршау мен қателік ықтималдығын болжау. Аталған әдістердің жиынтығы жұмысшылардың функционалдық күйінің еңбек қауіпсіздігіне әсерін кешенді бағалауға және өндірістік жарақаттанудың алдын алу жүйесінде CMPI әдісін қолданудың қажеттілігін негіздеуге мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе проведённых исследований по внедрению способа CMPI (Комплексный способ снижения травматизма) получены следующие результаты: Установлена зависимость между динамикой функционального состояния организма, уровнем утомляемости и риском производственного травматизма. Разработаны критерии профессионального отбора, учитывающие психофизиологические особенности работников в соответствии с требованиями конкретных производственных профессий. Создана и внедрена компьютерная программа для автоматизации внедрения метода CMPI, обеспечивающая сокращение времени анализа данных и повышение точности оценки эффективности мероприятий. Разработаны рекомендации по интеграции метода CMPI в систему управления охраной труда и безопасностью производства. Научная новизна работы заключается в комплексном подходе к оценке и профилактике производственного травматизма, основанном на учёте психофизиологических факторов, влияющих на безопасность труда, а также в практической реализации метода CMPI в условиях действующего промышленного предприятия.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : CMPI (Жарақаттануды азайтудың кешенді әдісі) тәсілін енгізу барысында жүргізілген зерттеулер нәтижесінде келесі қорытындылар алынды: Ағзаның функционалдық жағдайының динамикасы, шаршау деңгейі және өндірістік жарақаттану қаупі арасындағы тәуелділік анықталды. Жұмысшылардың психофизиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, нақты өндірістік мамандықтардың талаптарына сай кәсіби іріктеу критерийлері әзірленді. CMPI әдісін енгізуді автоматтандыруға арналған компьютерлік бағдарлама жасалып, іске қосылды, бұл деректерді талдауға кететін уақытты қысқартуға және шаралардың тиімділігін бағалаудың дәлдігін арттыруға мүмкіндік береді. CMPI әдісін еңбекті қорғау және өндірістік қауіпсіздікті басқару жүйесіне интеграциялау бойынша ұсынымдар әзірленді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы — психофизиологиялық факторларды ескере отырып, өндірістік жарақаттануды бағалау және алдын алу бойынша кешенді тәсілдің жасалуы, сондай-ақ CMPI әдісінің нақты өндірістік кәсіпорында практикалық түрде енгізілуінде.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Конструктивные: создана компьютерная программа для анализа данных, разработаны методические инструкции и критерии профессионального отбора с учётом психофизиологических особенностей работников. Технико-экономические: сокращение времени анализа и принятия решений, повышение точности оценки эффективности, снижение производственного травматизма, рост производительности и конкурентоспособности предприятия.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Құрылымдық көрсеткіштер: деректерді талдау үшін компьютерлік бағдарлама жасалды, әдістемелік нұсқаулар және жұмысшылардың психофизиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып кәсіби іріктеу критерийлері әзірленді. Технико-экономикалық көрсеткіштер: талдау мен шешім қабылдауға кететін уақыт қысқартылды, тиімділікті бағалаудың дәлдігі артты, өндірістік жарақаттану төмендеді, кәсіпорынның өнімділігі мен бәсекеге қабілеттілігі өсті.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения метода CMPI — подготовлено к внедрению, но практическое применение пока не реализовано.

Level of implementation (in Kazakh) : CMPI әдісін енгізу деңгейі — енгізуге дайын, бірақ практикалық қолдану әлі жүзеге асырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Эффективность разработанных методик и проведенных на их основе исследований позволили снизить травматизм в плавильных цехах 1,2,4 на 12,4%.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген әдістемелер мен олардың негізінде жүргізілген зерттеулердің тиімділігі 1,2,4 балқыту цехтарындағы жарақаттануды 12,4% - ға төмендетуге мүмкіндік берді..

Field of application (in Russian) : Целевыми потребителями проекта являются ферросплавные заводы а также другие заводы черной металлургии Республики Казахстан.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нысаналы тұтынушылары ферроқорытпа зауыттары сондай-ақ Қазақстан Республикасының басқа да қара металлургия зауыттары болып табылады.