The object of research, development or design (in Russian) : Ключевой научный вклад программы заключается в применении передовых методов для измерения эволюции рыночной власти в Казахстане на различных уровнях агрегирования. Это включает в себя документирование эволюции совокупных наценок и наценок на отраслевом уровне (промышленность по сравнению с услугами). На уровне фирмы программа будет документировать, как наценки варьируются в зависимости от размера фирмы и формы собственности (государственной, частной и иностранной).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Бағдарламаның негізгі ғылыми үлесі біріктірудің әртүрлі деңгейлерінде Қазақстандағы нарықтық билік эволюциясын өлшеу үшін шекаралық әдістерді қолдану болып табылады. Бұған салалық деңгейде (салаға қарсы қызмет көрсету) жиынтық бағалар мен бағалаулар эволюциясын құжаттау кіреді. Фирма деңгейінде бағдарлама фирма көлеміне және меншік түріне (мемлекеттік, жеке және шетелдік) байланысты бағалардың қалай өзгеретінін құжаттайды.

Aim of work (in Russian) : Проект оценивает надбавки для Казахстана на различных уровнях агрегирования с течением времени, связывает эту динамику рыночной власти с политическими реформами, начиная с 2015 года, и исследует макроэкономические последствия.

Aim of work (in Kazakh) : Жоба уақыт бойынша жинақтаудың әртүрлі деңгейлеріндегі Қазақстан үшін үстеме бағаларды бағалайды, нарықтық биліктің осы динамикасын 2015 жылдан бергі саяси реформалармен байланыстырады және макроэкономикалық салдарларды зерттейді.

Методы исследования (на русском) : В исследовании применялся комплекс количественных и качественных методов экономического анализа, направленных на оценку рыночной власти, совокупной факторной производительности и структуры рыночных наценок в секторах экономики Казахстана. Основу методологического подхода составили: - Эконометрическое моделирование, включая реализацию моделей структурного типа (в частности, модели BLP — Berry-Levinsohn-Pakes) для оценки рыночных наценок и параметров спроса; - Методы оценки совокупной факторной производительности (TFP) с использованием модифицированных подходов Olley–Pakes (1996), Levinsohn–Petrin (2003) и Ackerberg–Caves–Frazer (2015), а также учета эндогенности инвестиционных решений; - Анализ рыночной концентрации и оценка рыночной власти на основе данных Бюро национальной статистики Республики Казахстан, с применением подходов, описанных в работах De Loecker (2007) и Ball & Mankiw (2023); - Интеграция и очистка статистических данных, включая консолидацию разнородных массивов информации (производственные, трудовые и внешнеторговые данные) с целью создания единой аналитической базы; - Микроэкономический анализ данных о продуктах и рынках, основанный на классификации товарных характеристик и идентификации рынков (по магазинам и торговым точкам); - Сравнительный анализ и валидация результатов, проведённые с использованием международных эмпирических исследований для подтверждения устойчивости оценок.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу Қазақстан экономикасы секторларындағы нарықтық билікті, жиынтық факторлық өнімділікті және нарықтық үстеме бағалар құрылымын бағалауға бағытталған сандық және сапалық экономикалық талдау әдістерінің кешенін қамтиды. Әдіснамалық тәсілдің негізін төмендегілер құрайды: - Эконометрикалық модельдеу, соның ішінде нарықтық үстеме бағаларды және сұраныс параметрлерін бағалау үшін құрылымдық үлгілерді (атап айтқанда, BLP — Berry-Levinsohn-Pakes моделін) іске асыру; - Жиынтық факторлық өнімділікті (TFP) бағалау әдістері, Olley–Pakes (1996), Levinsohn–Petrin (2003) және Ackerberg–Caves–Frazer (2015) тәсілдерінің модификацияланған нұсқаларын, сондай-ақ инвестициялық шешімдердің эндогендігін ескеруді қамтиды; - Нарықтық шоғырлануды талдау және нарықтық билікті бағалау, Қазақстан Республикасының Ұлттық статистика бюросының деректері негізінде De Loecker (2007) және Ball & Mankiw (2023) ұсынған тәсілдерге сүйене отырып жүргізілді; - Статистикалық деректерді интеграциялау және тазалау, яғни өндірістік, еңбек және сыртқы сауда деректерін біріктіру арқылы бірыңғай аналитикалық база құру; - Өнімдер мен нарықтардың микроэкономикалық талдауы, тауар сипаттамаларын жіктеу және нарықтарды (дүкендер мен сату нүктелері бойынша) сәйкестендіру негізінде жүзеге асырылды; - Салыстырмалы талдау және нәтижелерді тексеру, алынған бағалаулардың тұрақтылығын растау мақсатында халықаралық эмпирикалық зерттеулермен салыстыру арқылы жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Применённые методы позволили выявить взаимосвязи между степенью рыночной концентрации, уровнем наценок и динамикой инвестиционной активности, а также разработать основу для последующего прогнозирования поведения потребителей и оценки влияния рыночной власти на экономический рост.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қолданылған әдістер нарықтық шоғырлану дәрежесі, үстеме бағалар деңгейі мен инвестициялық белсенділіктің динамикасы арасындағы өзара байланыстарды анықтауға, сондай-ақ тұтынушылық мінез-құлықты болжау және нарықтық биліктің экономикалық өсуге әсерін бағалау негізін жасауға мүмкіндік берді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Объем исходных данных: более 50 000 наблюдений по предприятиям и торговым точкам за весь доступный временной период (2015–2024 гг.); Количество интегрированных баз данных: 3 (производственные, занятость и внешнеторговая статистика) + дополнительные данные AC Nielsen по потребительским товарам; Тип моделей: структурные эконометрические модели (BLP, модифицированные модели оценки TFP); Число оцененных параметров: свыше 1000 по различным секторам и категориям продукции.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бастапқы деректер көлемі: 2015–2024 жылдар аралығындағы барлық қолжетімді кезең бойынша кәсіпорындар мен сауда нүктелері бойынша 50 000-нан астам бақылау; Біріктірілген деректер базаларының саны: 3 (өндірістік, жұмыспен қамту және сыртқы сауда статистикасы) + тұтыну тауарлары бойынша қосымша AC Nielsen деректері; Модель түрлері: құрылымдық эконометрикалық модельдер (BLP, жиынтық факторлық өнімділікті — TFP — бағалаудың түрлендірілген модельдері); Бағаланған параметрлер саны: әртүрлі секторлар мен өнім санаттары бойынша 1000-нан астам көрсеткіш.

Level of implementation (in Russian) : Проект носит прикладной характер и направлен на разработку методических инструментов для оценки рыночной власти и анализа концентрации рынка, которые могут быть использованы органами антимонопольного регулирования. На текущий момент результаты исследования формализованы в виде рабочего документа и аналитической базы.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба қолданбалы сипатқа ие болып, нарықтық билікті бағалау және нарықтық шоғырлануды талдау үшін әдістемелік құралдарды әзірлеуге бағытталған, оларды бәсекелестікті реттеу органдары қолдана алады. Қазіргі уақытта зерттеу нәтижелері жұмыс құжаты және аналитикалық база түрінде рәсімделген.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта оценивается как предварительно высокая, поскольку разработанные методические подходы и аналитическая база позволяют выявлять уровни рыночной власти и концентрации в различных секторах экономики Казахстана. Несмотря на то, что исследование находится на раннем этапе реализации, полученные результаты демонстрируют потенциальную практическую ценность для антимонопольного регулирования и анализа конкурентной среды.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі алдын ала жоғары деп бағаланады, өйткені әзірленген әдістемелік тәсілдер мен аналитикалық база Қазақстан экономикасының әртүрлі секторларында нарықтық билік пен шоғырлану деңгейін анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеу әлі бастапқы кезеңде болғанына қарамастан, алынған нәтижелер бәсекелестікті реттеу және нарықтық ортаны талдау үшін әлеуетті практикалық маңызға ие екенін көрсетеді.

Field of application (in Russian) : Результаты программы немедленно применимы к стратегическим целям Казахстана, информируя политику Агентства по защите и развитию конкуренции Республики Казахстан. Оцененные наценки могут выявить потенциальные антиконкурентные последствия, новые микроэкономические и макроэкономические показатели воздействия реформ в области конкуренции в Казахстане могут послужить основой для будущих реформ.

Field of application (in Kazakh) : Бағдарламаның нәтижелері Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің саясатын ақпараттандыру арқылы Қазақстанның стратегиялық мақсаттарына бірден қолданылады. Бағдарламаның болжалды үстеме бағалары қазіргі уақытта әлеуетті бәсекелестікке қарсы нәтижелерді көрсетуі мүмкін және жаңа микроэкономикалық және макроэкономикалық талдау болашақ реформалар туралы хабардар етеді.