The object of research, development or design (in Russian) : В 2025 году объектами исследований являлись клеточные линии трижды негативного рака молочной железы, использованные для создания моделей с нокаутом и активацией индивидуальных генов, вовлечённых в механизмы лекарственной резистентности к олапарибу, противоопухолевому средству первой линии химиотерапии и ингибитору белков PARP.

The object of research, development or design (in Kazakh) : 2025 жылы зерттеу нысаны ретінде үштік теріс сүт безі қатерлі ісігінің жасушалық желілері болды. Жасушалық модельдер олапарибке, химиотерапияның бірінші желісінің ісікке қарсы құралы және PARP ақуыздарының тежегіші, төзімділіктің молекулалық механизмдерін зерттеу мақсатында жеке гендердің нокауты мен активациясы құрылды.

Aim of work (in Russian) : В 2025 году целью работы является создание и функциональная валидация клеточных моделей трижды негативного рака молочной железы с нокаутом и активацией индивидуальных генов с использованием CRISPR, участвующих в механизмах резистентности к противоопухолевому средству первой линии химиотерапии.

Aim of work (in Kazakh) : 2025 жылы жұмыстың мақсаты – CRISPR жүйесін пайдалана отырып, химиотерапияның бірінші желісіне жататын ісікке қарсы препаратына төзімділік механизмдеріне қатысатын жеке гендердің нокауты мен активациясы бар үштік теріс сүт безі қатерлі ісігінің жасушалық модельдерін жасау және олардың функционалдық валидациясын жүргізу.

Методы исследования (на русском) : Для создания клеточных моделей трижды негативного рака молочной железы (ТН-РМЖ), резистентных к химиотерапии первой линии, использовалась система CRISPR. Для нокаута целевых генов применялась лентивирусная плазмида с Cas9, в которую были встроены синтезированные sgRNA, спроектированные для таргетирования соответствующих локусов. Для активации генов использовалась система dCas9-p65-HSF1, обеспечивающая эпигенетическую активацию транскрипции. Лентивирусные частицы производились с использованием упаковочных плазмид psPAX2 и pMD2.G и применялись для трансдукции клеточных линий ТН-РМЖ. После селекции пуромицином проводилась валидация эффективности нокаута или активации методами qPCR и вестерн-блоттинга. Для оценки лекарственной резистентности использовались MTT-тест, CellTiter-Glo люминесцентный анализ, а также иммунофлуоресцентные методы для оценки ДНК-повреждений и клеточного ответа на стрессю.

Методы исследования (на казахском) : Үштік теріс сүт безі қатерлі ісігінің (ҮТСБҚІ) химиотерапияның бірінші желісіне төзімді жасушалық модельдерін жасау үшін CRISPR жүйесі пайдаланылды. Мақсатты гендерді нокауттау үшін тиісті локустарды нысанаға алуға арналған синтетикалық sgRNA енгізілген Cas9 экспрессиялайтын лентивирустық плазмида қолданылды. Гендерді белсендіру үшін транскрипцияның эпигенетикалық активациясын қамтамасыз ететін dCas9-p65-HSF1 жүйесі пайдаланылды. Лентивирустық бөлшектер psPAX2 және pMD2.G упаковкалық плазмидтері арқылы өндіріліп, ҮТСБҚІ жасушалық желілерін трансдукциялауға қолданылды. Пуромицинмен селекциядан кейін нокаут немесе активация тиімділігі qPCR және вестерн-блоттинг әдістері арқылы тексерілді. Дәрілік төзімділікті бағалау үшін MTT-тесті, CellTiter-Glo люминесценттік талдауы, сондай-ақ иммунофлуоресценттік әдістер қолданылып, ДНҚ зақымдануы мен жасушалық стресс реакциясы зерттелді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В рамках проекта были созданы клеточные модели трижды негативного рака молочной железы (ТН-РМЖ) с нокаутом и активацией индивидуальных генов, участвующих в механизмах резистентности к олапарибу, ингибитору PARP и противоопухолевому средству первой линии химиотерапии. Для создания моделей использовались системы CRISPR-Cas9 и CRISPR-dCas9-p65-HSF1, обеспечивающие направленное выключение и активацию экспрессии генов. Созданы и верифицированы клеточные линии с нокаутом генов PARG, TP53BP1 и PARP1, и с активацией ABCB1 и RAD51, а также потенциальные гены участвующие в резистентности к олапарибу по результатом полногеномного секвенирования. Созданные модели клеточных линий позволили подтвердить их роль в формировании лекарственной устойчивости к олапарибу. Резистентность полученных моделей подтверждена методами клеточной жизнеспособности и анализа ДНК-повреждений. Новизна работы заключается в комплексном применении CRISPR-технологий для функциональной валидации ключевых генов, вовлечённых в устойчивость клеток ТН-РМЖ к терапии PARP-ингибиторами. Полученные результаты создают основу для дальнейшего поиска комбинированных терапевтических подходов и углублённого изучения механизмов резистентности в агрессивных формах рака молочной железы.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоба аясында үштік теріс сүт безі қатерлі ісігінің (ҮТСБҚІ) жасушалық модельдері жасалды, оларда олапарибке, PARP тежегішіне және химиотерапияның бірінші желісіне жататын ісікке қарсы препаратқа төзімділік механизмдеріне қатысатын жеке гендердің нокауты мен активациясы жүргізілді. Модельдерді жасау үшін ген экспрессиясын бағытталған түрде өшіру мен белсендіруді қамтамасыз ететін CRISPR-Cas9 және CRISPR-dCas9-p65-HSF1 жүйелері қолданылды. PARG, TP53BP1 және PARP1 гендерінің нокауты бар, сондай-ақ ABCB1 және RAD51 гендерінің активациясы бар жасушалық желілер құрылып, верификациядан өткізілді. Сонымен қатар, олапарибке төзімділікке қатысатын әлеуетті гендер толық геномды секвенирлеу нәтижелері бойынша анықталды. Құрылған жасушалық модельдер олардың олапарибке дәрілік төзімділікті қалыптастырудағы рөлін растауға мүмкіндік берді. Алынған модельдердің төзімділігі жасушалық өміршеңдік және ДНҚ-зақымдануын талдау әдістері арқылы дәлелденді. Жұмыстың жаңалығы CRISPR технологияларын кешенді қолдану арқылы ҮТСБҚІ жасушаларының PARP тежегіштерімен емдеуге төзімділігін анықтайтын негізгі гендердің функционалдық валидациясын жүргізуде болып табылады. Алынған нәтижелер қатерлі ісіктің агрессивті түрлерінде төзімділік механизмдерін тереңірек зерттеу және біріктірілген терапиялық тәсілдерді іздеу үшін негіз қалайды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка клеточных моделей трижды негативного рака молочной железы с нокаутом и активацией индивидуальных генов позволила создать универсальную платформу для изучения молекулярных механизмов формирования резистентности к ингибиторам PARP. Полученные экспериментальные подходы обеспечивают возможность высокоточного функционального анализа генов-драйверов лекарственной устойчивости и их сигнальных путей. Применение этих данных создаёт предпосылки для разработки персонализированных терапевтических стратегий и комбинированных схем лечения, направленных на преодоление резистентности в агрессивных формах рака молочной железы.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жеке гендердің нокауты мен активациясы бар үштік теріс сүт безі қатерлі ісігінің жасушалық модельдерін әзірлеу PARP тежегіштеріне төзімділіктің молекулалық механизмдерін зерттеуге арналған әмбебап платформа құруға мүмкіндік берді. Алынған эксперименттік тәсілдер дәрілік төзімділіктің драйвер-гендерін және олардың сигналдық жолдарын жоғары дәлдікпен функционалдық талдауға жағдай жасайды. Бұл мәліметтерді қолдану жеке бағытталған терапиялық стратегияларды және төзімділікті еңсеруге бағытталған комбинацияланған емдеу тәсілдерін әзірлеуге алғышарттар қалыптастырады.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Созданные клеточные модели трижды негативного рака молочной железы с нокаутом и активацией индивидуальных генов продемонстрировали высокую эффективность при изучении механизмов лекарственной резистентности к ингибиторам PARP. Применение CRISPR систем позволило проводить точечное регулирование экспрессии генов и функциональную валидацию их вклада в устойчивость к терапии олапарибом. Полученные результаты подтверждают воспроизводимость подхода и его потенциал для дальнейшего использования в моделировании резистентности и поиске новых терапевтических мишеней.

Efficiency (in Kazakh) : Жеке гендердің нокауты мен активациясы бар үштік теріс сүт безі қатерлі ісігінің жасушалық модельдері PARP тежегіштеріне дәрілік төзімділік механизмдерін зерттеу кезінде жоғары тиімділік көрсетті. CRISPR жүйелерін қолдану ген экспрессиясын дәл реттеуге және олапарибке төзімділіктегі олардың рөлін функционалдық валидациялауға мүмкіндік берді. Алынған нәтижелер әдістің қайта жаңғыртылуын және төзімділікті модельдеу мен жаңа терапиялық нысандарды анықтау саласында қолдану әлеуетін дәлелдейді.

Field of application (in Russian) : Медицина, онкология

Field of application (in Kazakh) : Медицина, онкология