The object of research, development or design (in Russian) : срыв плазменного шнура, импульсный плазменный поток, кандидатные материалы

The object of research, development or design (in Kazakh) : импульстік плазмалық белдіктің үзілуі, импульсті плазмалық ағын, кандидаттық материалдар

Aim of work (in Russian) : Изучение взаимодействия плазменного потока с различными внутрикамерными материалами термоядерного энергетического реактора для оценки их поведения, устойчивости и возможного влияния на эффективность работы установки, а также определение оптимальных материалов для использования в ТЯЭР.

Aim of work (in Kazakh) : Термоядролық энергетикалық реактордың әртүрлі камераішілік материалдарының қасиеттерін, тұрақтылығын және қондырғының тиімділігін бағалау үшін олардың плазмалық ағынмен өзара әрекеттесуін зерттеу, сондай-ақ ТЯЭР қолданылатын оңтайлы материалдарды анықтау.

Методы исследования (на русском) : Для измерения разрядного тока был использован пояс Роговского типа DK-350000 с коэффициентом трансформации – 0,02 мВ/А. Для исследования структуры поверхности вольфрамовой мишени после плазменного облучения был проведен рентгеноструктурный анализ с помощью рентгеновского дифрактометра Rigaku MiniFlex 600. Для обнаружения дефектов на поверхности вольфрамовой мишени после нескольких актов облучения был использован метод сканирующей электронной микроскопии. Для измерения температуры поверхности вольфрамовой мишени при плазменном облучении был использован инфракрасный высокоскоростной пирометр KGA 740-LO (диапазон измеряемой температуры от 700°C до 4000°C) с быстрым временем отклика – 6 мкс.

Методы исследования (на казахском) : Разряд тогын өлшеу үшін трансформация коэффициенті 0,02 мВ/А-ге тең болатын DK-350000 типті Роговский белдігі қолданылды. Плазмалық сәулеленуден кейін вольфрам нысанасының беткі құрылымын зерттеу үшін Rigaku MiniFlex 600 рентгендік дифрактометрінің көмегімен рентгендік дифракциялық талдау жүргізілді. Бірнеше плазмалық сәулелену актісінен кейін вольфрам нысанасының бетінде пайда болған ақауларды анықтау мақсатында сканерлеуші электрондық микроскопия (СЭМ) әдісі қолданылды. Плазмалық сәулелену барысында вольфрам нысанасының беткі температурасын өлшеу үшін жауап беру уақыты қысқа – 6 мкс болатын және 700°C-тан 4000°C-қа дейінгі температура диапазонында жұмыс істейтін KGA 740-LO инфрақызыл жоғары жылдамдықты пирометрі пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна: экспериментальное исследование воздействия водородного плазменного потока на поверхность вольфрамовой мишени, а также при наличии слоя инородного материала. Получен патент РК.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ғылыми жаңалығы: вольфрам нысанасының бетіне сутегі плазмалық ағынының әсерін, сондай-ақ бөгде материал қабаты болған кезде эксперименттік зерттеу. ҚР патенті алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Создание условий для имитации срывов плазмы в ТЯЭР; расширение базы экспериментальных данных о поведении материалов при импульсных плазменных нагрузках; выработка предложений и рекомендаций по защите материалов первой стенки и дивертора на основе анализа собранных данных.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : ТЯЭР-дағы плазманың үзілуін моделдеу үшін қолайлы жағдай жасау; импульстік плазмалық жүктемелер кезіндегі материалдардың әрекеті туралы эксперименттік деректер базасын кеңейту; жиналған деректерді талдау негізінде бірінші қабырға мен дивертор материалдарын қорғау бойынша кеңестер мен ұсыныстар әзірлеу.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : ендірілмеген

Efficiency (in Russian) : Результаты исследований способствуют развитию науки в области физики плазмы и материаловедения и повышению научного потенциала и конкурентоспособности страны в энергетической сфере.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері плазма физикасы және материалтану саласындағы ғылымды дамытуға және елдің энергетика саласындағы ғылыми әлеуеті мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : термоядерная энергетика, материаловедение, нанотехнология

Field of application (in Kazakh) : термоядролық энергетика, материалтану, нанотехнология