The object of research, development or design (in Russian) : Нейроэндокринные L-клетки кишечника и микробиом кишечника у экспериментальных животных с моделью сахарного диабета 2 типа, подвергнутых операции минигастрошунтирования.

The object of research, development or design (in Kazakh) : 2-типті қант диабетінің эксперименттік моделіне негізделген, минигастрошунттау операциясы жасалған жануарлардағы ішектің нейроэндокриндік L-жасушалары мен ішек микробиомы.

Aim of work (in Russian) : Исследование механизмов активации L-клеток кишечника после минигастрошунтирования для выявления ключевых маркеров метаболических процессов и эффективности хирургического лечения сахарного диабета второго типа.

Aim of work (in Kazakh) : Метаболикалық процестердің негізгі маркерлерін анықтау және 2 типті қант диабетін хирургиялық емдеудің тиімділігін анықтау үшін минигастрошунттау операциясынан кейін ішек L-жасушаларының белсендірілу механизмдерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Проект направлен на изучение влияния минигастрошунтирования на нейроэндокринные L-клетки кишечника, выделение инкретиновых гормонов (GLP-1, PYY), микробиом кишечника и их взаимосвязь. Тип исследования – экспериментальный. Методологическая база: - Иммуноферментный анализ для определения уровней GLP-1 и PYY. - Патогистологическое, цитологическое и иммуногистохимическое исследование L-клеток кишечника с использованием антител Anti-Synaptophysin Antibody, clone 10F6.1. - Извлечение ДНК из образцов. - Подготовка библиотек для секвенирования методом Shotgun Metagenomics. - Таксономическая классификация, функциональный анализ микробиома, оценка биоразнообразия. - Применение машинного обучения, нейронных сетей и многомерной интеграции омиксных данных для выявления ключевых взаимосвязей.

Методы исследования (на казахском) : Жоба минигастрошунттаудың ішектің нейроэндокриндік L-жасушаларына, инкретиндік гормондардың (GLP-1, PYY) бөлінуіне, ішек микробиомына және олардың өзара байланысына әсерін зерттеуге бағытталған. Зерттеу түрі – эксперименттік. Әдістемелік негіз: - GLP-1 және PYY деңгейлерін анықтау үшін иммуноферменттік талдау жүргізіледі. - Anti-Synaptophysin Antibody, clone 10F6.1 антиденелерін пайдалана отырып, ішектің L-жасушаларына патогистологиялық, цитологиялық және иммуногистохимиялық зерттеу жүргізіледі. - Үлгілерден ДНҚ бөліп алу. - Shotgun Metagenomics әдісімен секвенирлеу үшін кітапханалар дайындалады. - Микробиомның таксономиялық жіктелуі, функционалдық талдауы және биоалуантүрлілігінің бағалануы жүргізіледі. - Негізгі өзара байланыстарды анықтау үшін машиналық оқыту, нейрондық желілер және көпдеңгейлі омикстік деректерді біріктіру әдістері қолданылады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые в Казахстане будет проведено исследование влияния минигастрошунтирования на микробиом и L-клетки кишечника. Будет определена взаимосвязь между изменением состава микробиоты и секрецией инкретиновых гормонов GLP-1 и PYY. Результаты позволят выявить ключевые микробные и гормональные маркеры, связанные с улучшением гликемического контроля, что создаст научную основу для разработки инновационных подходов к хирургическому и микробиомному лечению сахарного диабета 2 типа. Исследование является технологически инновационным и использует передовые методы метагеномики и иммуногистохимии, что обеспечит научную новизну и высокую публикационную значимость результатов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанда алғаш рет минигастрошунттаудың ішек микробиомына және ішектің L-жасушаларына әсері зерттеледі. Микробиотаның құрамындағы өзгерістер мен инкретиндік гормондардың (GLP-1 және PYY) секрециясы арасындағы өзара байланыс анықталады. Зерттеу нәтижелері гликемиялық бақылаудың жақсаруымен байланысты негізгі микробтық және гормондық маркерлерді айқындауға мүмкіндік береді, бұл 2-типті қант диабетін хирургиялық және микробиомға бағытталған инновациялық емдеу тәсілдерін әзірлеуге ғылыми негіз болады. Зерттеу технологиялық тұрғыдан жаңашыл болып табылады және метагеномика мен иммуногистохимияның заманауи әдістерін қолданады, бұл алынған нәтижелердің ғылыми жаңалығын және жарияланымдық маңыздылығын қамтамасыз етеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект построен как комплексное фундаментальное исследование, объединяющее экспериментальные, молекулярные и биоинформационные подходы. В течение трёх лет планируется создание доказательной модели, описывающей, как минигастрошунтирование влияет на микробиом кишечника и секрецию гормонов L-клеток при сахарном диабете 2 типа. Ключевые ожидаемые результаты включают: - выявление новых микробиомных и гормональных биомаркеров гликемического контроля; - создание базы данных микробиомных и эндокринных показателей; - публикацию не менее трёх статей в журналах Web of Science/Scopus (Q1–Q3); - выступления на международных конференциях и подготовку практических рекомендаций по метаболической хирургии. Научная команда из 9 исследователей объединяет специалистов в области эндокринологии, молекулярной биологии и метагеномики, что обеспечивает междисциплинарность и высокую воспроизводимость результатов. Проект станет основой для внедрения инновационных подходов к лечению сахарного диабета и укрепления позиций казахстанской науки на международном уровне.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба эксперименттік, молекулалық және биоинформатикалық тәсілдерді біріктіретін кешенді іргелі зерттеу ретінде құрылымдалған. Үш жыл ішінде минигастрошунттаудың ішек микробиомына және L-жасушалардың гормондық секрециясына 2-типті қант диабеті жағдайында әсерін сипаттайтын дәлелді модель қалыптастыру жоспарланған. Негізгі күтілетін нәтижелер мыналарды қамтиды: - гликемиялық бақылаумен байланысты жаңа микробиомдық және гормондық биомаркерлерді анықтау; - микробиомдық және эндокриндік көрсеткіштердің деректер базасын құру; - Web of Science / Scopus (Q1–Q3) базаларында индекстелетін журналдарда кемінде үш ғылыми мақала жариялау; - халықаралық конференцияларда баяндама жасау және метаболикалық хирургия бойынша практикалық ұсынымдар әзірлеу. Зерттеу тобы эндокринология, молекулалық биология және метагеномика салаларындағы 9 маманнан тұрады, бұл жұмыстың пәнаралық сипатын және нәтижелердің жоғары ғылыми сенімділігін қамтамасыз етеді. Жоба қант диабетін емдеудің инновациялық тәсілдерін енгізудің және қазақстандық ғылымның халықаралық деңгейдегі позициясын нығайтудың негізін қалайды.

Level of implementation (in Russian) : На текущем этапе проект находится на стадии подготовки к внедрению. Полученные экспериментальные данные, включая результаты анализа микробиома и морфологии L-клеток, будут использованы для разработки научно обоснованных рекомендаций по улучшению метаболических результатов минигастрошунтирования.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның қазіргі кезеңі енгізуге дайындық сатысында тұр. Алынған эксперименттік деректер, соның ішінде микробиом талдауы мен L-жасушалардың морфологиясы бойынша нәтижелер, минигастрошунттаудың метаболикалық нәтижелерін жақсарту жөніндегі ғылыми негізделген ұсынымдарды әзірлеу үшін пайдаланылатын болады.

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта обеспечит получение новых научных данных о влиянии минигастрошунтирования на микробиом кишечника и функциональную активность L-клеток, что повысит фундаментальное понимание механизмов метаболического ответа при сахарном диабете 2 типа. Полученные результаты позволят выявить ключевые микробиомные и гормональные маркеры, ассоциированные с улучшением гликемического контроля, что повысит клиническую эффективность метаболической хирургии.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру минигастрошунттаудың ішек микробиомына және L-жасушалардың функционалдық белсенділігіне әсері туралы жаңа ғылыми деректер алуға мүмкіндік береді, бұл 2-типті қант диабеті кезіндегі метаболикалық жауап механизмдерін тереңірек түсінуге ықпал етеді. Алынған нәтижелер гликемиялық бақылаудың жақсаруымен байланысты микробиомдық және гормондық негізгі маркерлерді анықтауға мүмкіндік береді, бұл метаболикалық хирургияның клиникалық тиімділігін арттырады.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут быть использованы в нескольких направлениях медицины и биомедицинских наук. Прежде всего, полученные данные имеют практическую значимость в эндокринологии, в частности для оптимизации лечения пациентов с сахарным диабетом 2 типа. Определение взаимосвязи между секрецией инкретиновых гормонов (GLP-1, PYY) и изменением состава микробиоты позволит разрабатывать персонализированные подходы к коррекции метаболических нарушений и улучшению гликемического контроля. Во-вторых, результаты исследования могут быть внедрены в практику метаболической и бариатрической хирургии. Оценка влияния минигастрошунтирования на микробиом кишечника и активность L-клеток позволит повысить эффективность и безопасность хирургических вмешательств при метаболическом синдроме и ожирении. В-третьих, полученные данные представляют научную ценность для фундаментальных исследований в области молекулярной биологии, микробиомики и биоинформатики, способствуя выявлению новых связей между микробиомом и метаболическими процессами организма. В целом, данное исследование будет способствовать развитию инновационных подходов к ранней диагностике и лечению сахарного диабета 2 типа, а также укреплению связи между фундаментальной наукой и клинической практикой в Казахстане.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері медицина мен биомедициналық ғылымның бірнеше бағыты бойынша қолданылуы мүмкін. Біріншіден, алынған мәліметтер эндокринология саласында, атап айтқанда 2-типті қант диабетімен (ҚД2) ауыратын науқастарды емдеуді оңтайландыруда практикалық маңызға ие болады. Инкретиндік гормондардың (GLP-1, PYY) секрециясын және микробиом құрамын түзету арқылы метаболикалық бақылауды жақсарту мүмкіндігі анықталады. Екіншіден, зерттеу нәтижелері метаболикалық және бариатриялық хирургияда клиникалық шешімдерді жетілдіру үшін қолданылуы мүмкін. Минигастрошунттау операциясынан кейінгі ішек микробиомының және нейроэндокриндік L-жасушаларының өзгерістерін бағалау хирургиялық әдістердің тиімділігі мен қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді. Үшіншіден, алынған ғылыми деректер молекулалық биология, микробиомика және биоинформатика салаларында фундаменталды зерттеулер жүргізу үшін пайдаланылуы мүмкін. Бұл нәтижелер микробиом мен метаболикалық процестер арасындағы жаңа байланыстарды айқындауға жол ашады. Жалпы алғанда, бұл зерттеу 2-типті қант диабетін ерте диагностикалау мен емдеудің инновациялық тәсілдерін дамытуға, сондай-ақ Қазақстандағы ғылыми және клиникалық тәжірибені интеграциялауға үлес қосады.