The object of research, development or design (in Russian) : Кормовой и сахарный сорт сорго, 2 варианта биостимулятора (МЭРС и БиоБарс-М) отечественного производства и 1 вариант зарубежный биостимулятор (Учкун)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Соргоның жемшөп және қант сорты, отандық өндірістің биостимуляторының 2 нұсқасы (МЭРС және БиоБарс-М)және шетелдік биостимулятордың 1 нұсқасы (Учкун)

Aim of work (in Russian) : Исследование эффективности различных групп микробных и органических биостимуляторов в повышении урожайности и улучшении качества зеленой массы кормового и сахарного сорго в засушливых условиях юга Казахстана с целью выявления оптимальных препаратов.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстанның оңүстңгігде құрғақшылық жағдайында жемшөптік және қант соргосының жасыл массасының шығымдылығын мен сапасын арттыруда тиімді параметрлерді анықтау мақсатында микробтық және органикалық биостимуляторлардың әртүрлі топтарының тиімділігін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Полевой эксперимент: Заложен многофакторный полевой опыт на светло-каштановых засоленных почвах (Туркестанская область) в течение вегетационных сезонов 2022-2025 годов. Схема опыта включала семь вариантов: контроль, моноприменения (навоз, биостимулятор, солома) и их комбинации, в трехкратной повторности. Подготовка удобрений: Органические и биологические компоненты подвергались специфической подготовке, включая промывку навоза для снижения засоления и 72-часовую аэробную ферментацию комплексных составов для активации микрофлоры. Оценка эффективности: Проводился регулярный мониторинг биометрических показателей, урожайности зеленой массы по многоукосной схеме и сахаристости стеблей (°Brix). Полученные данные обрабатывались с помощью дисперсионного анализа (ANOVA) для установления достоверности различий.

Методы исследования (на казахском) : Алаңдық тәжірибе: 2022-2025 жылдардағы өсу маусымдарында Түркістан аймағындағы жеңіл қоңыр тұзды топырақтарда көпфакторлы алаңдық тәжірибе ұйымдастырылды. Эксперимент жоспарына жеті нұсқа кірді: бақылау, бір реттік қолдану (көң, биостимулятор, сабан) және олардың комбинациялары, әрқайсысы үш рет қайталанды. Тыңайтқышты дайындау: органикалық және биологиялық компоненттер арнайы өңдеуден өтті, соның ішінде тұздылығын төмендету үшін мочевинадан жуу және микрофлораны белсендіру мақсатында күрделі қоспаларды 72 сағат бойы аэробтық ферментациялау. Тиімділікті бағалау: биометриялық көрсеткіштерді тұрақты түрде бақылау, көп реттік орып алу схемасы бойынша жасыл масса өнімділігін және сабақтағы қант мөлшерін (°Brix) анықтау жүргізілді. Алынған деректер айырмашылықтардың сенімділігін анықтау үшін дисперсия талдауы (ANOVA) әдісімен өңделді.

Obtained results and novelty (in Russian) : «Көң + биостимулятор» қоспасын қолдану бақылау тобымен салыстырғанда өнімділікті 13,9%-ға сенімді түрде арттырды. Ең жоғары тиімділік «Көң + Сабан + Биостимулятор» қоспалы қолдануымен қамтамасыз етілді: Жасыл масса өнімділігі – 220,0 ц/га Бақылау тобына қарағанда өсім ‒ 29,4% Сабақ қант мөлшерінің 22% Brix-ке дейін артуы Биостимуляторды жеке қолданған нұсқа статистикалық тұрғыдан маңызды әсер көрсетпеді (+5,9%), бұл микроорганизмдердің әлеуетін іске асыру үшін органикалық субстрат қажеттігін растады.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Комбинированное внесение "Навоз + Биостимулятор" обеспечило достоверный прирост урожайности на 13.9% по сравнению с контролем. Наибольшая эффективность достигнута при комплексном применении "Навоз + Солома + Биостимулятор": Урожайность зеленой массы ‒ 220.0 ц/га Достоверное превышение контроля ‒ 29.4% Повышение сахаристости стеблей до 22% Brix Моновариант с биостимулятором не показал статистически значимого эффекта (+5.9%), что подтвердило необходимость органического субстрата для реализации потенциала микроорганизмов.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико экономические показатели Основные конструктивные и технико-экономические показатели Конструктивные показатели: Состав системы: трёхкомпонентная структура (органика + биопрепарат + структурообразователь) Схема применения: комбинированное внесение компонентов в соотношении: Навоз (M) - базовый компонент Биостимулятор (B) - 0,04-0,05% концентрация Солома сорго (S) - структурообразующий компонент Технико-экономические показатели: Экономическая целесообразность: Использование местных ресурсов (навоз, солома) Снижение затрат на минеральные удобрения Повышение рентабельности за счёт увеличения выхода продукции с единицы площади Технологичность: Простота применения в полевых условиях Возможность использования существующей сельскохозяйственной техники Стандартная технология ферментации (72 часа)

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобалау параметрлері: Жүйенің құрамы: үшкомпонентті құрылым (органикалық зат + биологиялық препарат + құрылым қалыптастыратын агент) Қолдану схемасы: компоненттерді келесі қатынаста біріктіріп қолдану: Майда (M) - негізгі компонент Биостимулятор (B) - 0,04-0,05% концентрация Сорго сабаны (S) - құрылым қалыптастыратын компонент Техникалық-экономикалық көрсеткіштер: Экономикалық тиімділік: Жергілікті ресурстарды (көң, сабан) пайдалану Минералды тыңайтқыштарға кететін шығындардың азаюы Жер бірлігіне өнімділіктің артуы есебінен табыстылықтың жоғарылауы Технологиялық мүмкіндіктер: Алаңда қолдануға ыңғайлы Қолданыстағы ауылшаруашылық техникасымен үйлесімді Стандартты ферментация технологиясы (72 сағат)

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования находятся на стадии внедрения. Разработанная технология применения органомикробиологических удобрений для сахарного сорго прошла успешную апробацию в условиях полевого эксперимента.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері қазіргі уақытта іске асырылуда. Қант соргоуын органомикробиологиялық тыңайтқыштармен өңдеу технологиясы далалық сынақтарда сәтті сынақтан өтті.

Efficiency (in Russian) : Прирост урожайности: до 29,4% Качество продукции: увеличение сахаристости до 22% Brix Регенерационная способность: улучшение после многократного скашивания

Efficiency (in Kazakh) : Өнімділікті арттыру: 29,4%-ға дейін Өнім сапасы: қант мөлшері 22% Brix-ке дейін өседі Қалпына келу қабілеті: қайта-қайта шөп шабудан кейін жақсару

Field of application (in Russian) : Целевая аудитория: сельхозпредприятия, фермеры, производители кормов. Применение технологии: • Экологичные корма с улучшенными свойствами • Производство сахарозаменителей, биоэтанола • Возделывание на малоплодородных почвах • Освоение заброшенных земель

Field of application (in Kazakh) : Мақсатты аудитория: ауылшаруашылық кәсіпорындары, фермерлер, жем өндірушілер. Технологияны қолдану: * Жақсартылған қасиеттері бар экологиялық таза жем * Қант алмастырғыштар, биоэтанол өндірісі * Аз құнарлы топырақта өсіру * Қараусыз қалған жерлерді игеру