The object of research, development or design (in Russian) : Процесс биодеградации лигнина соломы, микроорганизм Cladosporiumcladosporioides016, питательные среды, медиаторы, лакказные ферменты. Методы подготовки вторичного растительного сырья к ферментативному гидролизу.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Сабан лигнинінің биодеградациясы процесі, Cladosporium cladosporioides 016 микроорганизмі, қоректік орталар, медиаторлар, лакказалық ферменттер. Екіншілік өсімдік шикізатын ферментативті гидролизге дайындау әдістері.

Aim of work (in Russian) : Подбор оптимального состава питательной среды, извлечение и очистка ферментов, изучение механизма работы ферментов на фермент-субстратной модели. Определение оптимальных методов подготовки вторичного растительного сырья к ферментативному гидролизу, определяющие максимальный выход ценных компонентов в виде полифенольных соединений с высокой антиоксидантной, антимикробной активностью.

Aim of work (in Kazakh) : Қоректік ортаның оңтайлы құрамын іріктеу, ферменттерді бөліп алу және тазалау, ферменттердің жұмыс істеу механизмін фермент-субстраттық модельде зерттеу. Екіншілік өсімдік шикізатын ферментативті гидролизге дайындаудың полифенолдық қосылыстар түріндегі жоғары антиоксиданттық және антимикробтық белсенділігі бар бағалы компоненттердің ең жоғары шығымын қамтамасыз ететін оңтайлы әдістерін анықтау.

Методы исследования (на русском) : Выделение чистых культур микроорганизмов, культивирование микроорганизмов на питательных средах для определения оптимального состава, измерение активности лакказы с использованием субстрата ABTS, методика осаждения сульфатом аммония и ионно-обменной хроматографии для очистки ферментов, сканирующая электронная микроскопия. Метод определения полифенолов по Фолина –Чокальтеу; метод определения антиоксидантных свойств по DPPH; метод определения антимикробных свойств по MIC, диск-диффузия.

Методы исследования (на казахском) : Микроорганизмдердің таза дақылдарын бөліп алу, қоректік орталарда микроорганизмдерді өсіру арқылы олардың оңтайлы құрамын анықтау, ABTS субстратының көмегімен лакказа белсенділігін өлшеу, ферменттерді тазалау үшін аммоний сульфатымен тұндыру және ион алмастырғыш хроматография әдістерін қолдану, сканерлеуші электрондық микроскопия. Полифенолдарды анықтау әдісі — Фолин–Чокальтеу бойынша; антиоксиданттық қасиеттерін анықтау әдісі — DPPH бойынша; антимикробтық қасиеттерін анықтау әдістері — MIC және диск-диффузиялық әдіс.

Obtained results and novelty (in Russian) : Подобран оптимальный состав питательной средой для лигнин разрушающей культуры Выделены ферменты с высокой лакказной активностью. Изучен механизм воздействия фермента с применением медиатора – меди на солому. Максимальный выход полифенольных соединений (182 мг ГА/г) был достигнут при следующих условиях: температура гидролиза (45°С); pH среды (5,0); доза фермента (3 МЕ/г субстрата); время гидролиза (8 часов). Антиоксидантная активность коррелировала с содержанием полифенолов: при оптимальных условиях наблюдалось снижение IC50 для DPPH. Результаты исследования антибактериальной активности показали, что экстракты, полученные из отходов переработки плодов винограда и граната, обладают выраженным антибактериальным действием в отношении патогенных возбудителей SalmonellaenteritidisNT и Staphylococcusaureus 16 и могут быть использованы в пищевых и фармакологических целях.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Лигнинді ыдырататын культура үшін оңтайлы қоректік ортаның құрамы таңдап алынды. Жоғары лакказалық белсенділігі бар ферменттер бөлініп алынды. Ферменттің әсер ету механизмі мыс медиаторын қолдана отырып сабанға әсер ету үлгісінде зерттелді. Полифенолды қосылыстардың ең жоғары шығымы (182 мг ГА/г) келесі жағдайларда анықталды: гидролиз температурасы – 45°С; ортаның рН мәні – 5,0; фермент дозасы – 3 МЕ/г субстрат; гидролиз уақыты – 8 сағат. Антиоксиданттық белсенділік полифенол мөлшерімен өзара байланыста болды: оңтайлы жағдайда DPPH үшін IC50 төмендеуі байқалды. Антибактериалдық белсенділікті зерттеу нәтижелері көрсеткендей, жүзім мен анар өңдеу қалдықтарынан алынған экстракттар Salmonella enteritidis NT және Staphylococcus aureus 16 патогенді қоздырғыштарына қарсы айқын антибактериалдық әсерге ие және тағамдық пен фармакологиялық мақсаттарда қолдануға болатыны анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Использование питательной среды с оптимальным составом позволяет получить ферменты с высокой активность за короткий промежуток времени использованные методики при очистке ферментов позволяют сохранить до 80% активности добавление медиатора в питательные среды облегчают прохождение фермента в волокнистые структуры, тем самым повышая эффективность процесса биодеградации. Реализован дизайн по биоконверсии растительных отходов с добавлением сбалансированного ферментного комплекса.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Құрамының оңтайлы нұсқасы бар қоректік ортаны пайдалану қысқа уақыт ішінде жоғары белсенді ферменттер алуға мүмкіндік береді. Ферменттерді тазалау кезінде қолданылған әдістемелер ферменттердің белсенділігінің 80%-ына дейін сақтауға мүмкіндік береді. Қоректік ортаға медиатор қосу ферменттердің талшықты құрылымдарға өтуін жеңілдетіп, биодеградация процесінің тиімділігін арттырады. Теңгерілген ферменттік кешен қосылған өсімдік қалдықтарын биоконверсиялау дизайны жүзеге асырылды.

Level of implementation (in Russian) : Полученные результаты и разработанные методики могут быть эффективно использованы в разработке технологий биоконверсии растительных отходов. Разработанная технология биоконверсии растительных отходов позволяет получать экстракты, богатые биологически активными соединениями, для использования в пищевой, фармацевтической и косметической промышленности.

Level of implementation (in Kazakh) : Алынған нәтижелер мен әзірленген әдістемелерді өсімдік қалдықтарын биоконверсиялау технологияларын әзірлеуде тиімді түрде қолдануға болады. Өсімдік қалдықтарын биоконверсиялау бойынша әзірленген технология биологиялық белсенді қосылыстарға бай экстрактылар алуға мүмкіндік береді, оларды тағам, фармацевтика және косметика өнеркәсіптерінде пайдалануға болады.

Efficiency (in Russian) : Получены лакказные ферменты с высокой активностью, способные разлагать лигнин в полезные биополименры. Подготовлен протокол подготовки и ферментативного гидролиза с рекомендованными параметрами для лабораторных и пилотных масштабов.

Efficiency (in Kazakh) : Лигнинді пайдалы биополимерлерге дейін ыдырата алатын жоғары белсенділікке ие лакказа ферменттері алынды. Зертханалық және пилоттық деңгейлерде қолдануға ұсынылған параметрлері бар шикізатты дайындау және ферментативті гидролиз жүргізу жөніндегі хаттама дайындалды.

Field of application (in Russian) : АПК, биотехнологии, экологическая переработка отходов

Field of application (in Kazakh) : АӨК, биотехнология, қалдықтарды экологиялық өңдеу