Inventory number IRN Number of state registration
0325РК01020 AP23488984-KC-25 0124РК00436
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Краткие сведения Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 04
International publications: 0 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 0
Patents Amount of funding Code of the program
0 29787174.2 AP23488984
Name of work
Средневековая топонимика в аспекте формирования этнической территории казахского народа
Type of work Source of funding Report authors
Fundamental Ногайбаева Мендигуль Сагатовна
0
0
1
1
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МНВО РК
Full name of the service recipient
Некоммерческое акционерное общество "Казахский национальный университет имени аль-Фараби"
Abbreviated name of the service recipient НАО "КазНУ им. аль-Фараби"
Abstract

Объектом исследования являются топонимы территории средневекового Казахстана и их роль в выявлении процесса формирования этнической территории казахского народа и этногенетических связей.

Зерттеу нысаны - қазақ халқының этникалық территориясының қалыптасу үдерісі мен этногенетикалық байланыстарын айқындаудағы ортағасырлық Қазақстан территориясындағы топонимдер

Целью проекта является изучение проблем этнической истории казахского народа на основе выявления форм и семантики средневековой топонимики через письменные и устные источники, в том числе на основе выявления проявлений познания, сохраняющихся и передаваемых на образцах устной литературы.

Жобаның мақсаты – жазба деректер мен ауызша тарихи материалдар негізінде ортағасырлық топонимдердің қалыптасуы мен семантикалық ерекшеліктерін айқындау арқылы, соның ішінде ауыз әдебиеті үлгілерінде сақталған танымдық деректерді талдау негізінде қазақ халқының этникалық тарихына қатысты мәселелерді зерттеу.

Для решения исследовательских задач использовались междисциплинарные подходы, сочетающие методы из области истории, этнологии, исторической географии, филологии и философии. Кроме того, при анализе материала использовались историко-сравнительный метод, контент-анализ и картографический анализ.

Зерттеу міндеттерін шешу үшін тарих, этнология, тарихи география, филология және философия салаларының әдістерін біріктіретін пәнаралық тәсілдер қолданылды. Сонымен қатар, материалдады талдау барысында тарихи-салыстырмалы әдіс, контент-анализ, сондай-ақ, картографиялық талдау тәсілдері пайдаланылды.

Собранная источниковая база была сгруппирована по подтемам и заархивирована в цифровом виде. Создана база данных по средневековым историческим памятникам, связанным с Казахским ханством в населенных пунктах Самарканда и Бухары, проанализированы исследования узбекских ученых по данной проблематике. Был проведён анализ сохранности древних топонимов, причин их изменений в различные исторические периоды, а также исследованы исторические корни современных топонимов. В ходе полевых экспедиций по Мангистауской и Улытауской областям были проведены исследования, посвящённые средневековой топонимике и этнотопонимике региона.

Жасақталған дерекқор базасын ішкі тақырыптарға орай топтастырылды, дерекқорлар цифрлық мұрағатталды. Самарқант, Бұхара елді мекендеріндегі Қазақ хандығымен байланысты және ортағасырлық тарихи ескерткіштер жайында дерекқор жасақталды, тақырыпқа қатысты Өзбекстан ғалымдарының зерттеулері сарапталды. Байырғы жер-су атауларының сақталуы, олардың тарихи дәуірлерде өзгеруінің себептеріне талдау жасалды, сондай-ақ, қазіргі заманғы жер-су атауларының тарихи тамырлары сарапталды. Маңғыстау, Ұлытау облыстары бойынша іс-сапарлар барысында ортағасырлық топонимикасына, этнотопонимикасына қатысты зерттеу жұмыстары жүргізілді

В Мангистауской и Улытауской областях, а также в городах и населённых пунктах Самарканд и Бухара (Республика Узбекистан) были проведены полевые этнографические исследования. Были защищены доклады на международных научно-теоретических конференциях. Опубликованы статьи в рецензируемом научном издании, рекомендованном КОКНВО, и в сборнике материалов международной научной конференции. Результаты исследования были опубликованы в социальных сетях и на YouTube канале.

Манғыстау, Ұлытау облыстарында, Өзбекстан мемлекетінің Самарқант, Бұқара елді мекендерінде далалық этнографиялық зерттеулер жүргізілді. Халықаралық ғылыми-теориялық конференцияларда баяндамалар қорғалды. Мақалалар ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланатын ғылыми басылымда және халықаралық ғылыми конференция материалдарының жинағында жарияланған. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік желілерде, Youtube арнасында жарияланды.

Материалы и результаты, полученные в ходе научных исследований, проведенных в рамках проекта, опубликованы в виде 3 (трех) статей в рецензируемых отечественных научных изданиях, рекомендованных КОКНВО. Кроме того, материалы исследования опубликованы в виде 1 (одной) статьи в сборнике материалов международной научной конференции. Результаты исследования были опубликованы в социальных сетях, а также подготовлено 10 (десять) специальных подкастов на платформе YouTube.

Жоба аясында жүргізілген ғылыми зерттеулер барысында жинақталған материалдар мен олардан алынған нәтижелері ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланатын отандық ғылыми басылымдарда 3 (үш) мақала түрінде жарияланды. Сонымен қатар, зерттеу материалдары халықаралық ғылыми конференция еңбектерінің жинағында 1 (бір) мақала ретінде басылып шықты. Зерттеу нәтижелері әлеуметтік желілерде жарияланып, YouTube платформасында арнайы 10 (он) подкаст дайындалды

Научные результаты проекта могут быть использованы при разработке научных статей, написании учебников и учебных пособий для вузов, программ спецкурсов, а также при подготовке аналитических и научно-популярных материалов для СМИ.

Жобаның ғылыми нәтижелерін ғылыми мақалалар әзірлеуге, ЖОО-на арналған оқулықтар мен оқу құралдарын, арнайы курстар бағдарламаларын жазуға, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарына арналған аналитикалық және ғылыми-көпшілік материалдар дайындауда пайдалануға болады.

Результаты исследования могут быть использованы в научных исследованиях ученых в области истории, археологии, антропологии, языка, литературы, востоковедения, занимающихся изучением истории средневекового Казахстана.

Зерттеудің нәтижелері ортағасырлық Қазақстан тарихы мәселелерін зерттеумен айналысатын тарих, археология, антропология және тіл, әдебиет, шығыстану салаларындағы ғалымдардың ізденістерінде пайдалануға болады.

UDC indices
94(574)
International classifier codes
03.20.00;
Key words in Russian
этническая история; топонимика; сакральная топография; культурный ландшафт; фольклор; миграция; Центральная Азия;
Key words in Kazakh
этникалық тарих; топонимика; сакральді топография; мәдени ландшафт; фольклор; миграция; Орталық Азия;
Head of the organization Ибраимов Маргулан Касенович PhD / ассоциированный профессор
Head of work Ногайбаева Мендигуль Сагатовна Кандидат исторических наук / и.о.доцента