The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования служили дикорастущие виды ягодных растений – земляника лесная (Fragaria vesca L.), малина обыкновенная (Rubus idaeus L.) и коммерчески ценные сорта малины и земляники садовой.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектілері ретінде жабайы өсетін жидекті өсімдіктер – бүлдірген (Fragaria vesca L.), таңқурай (Rubus idaeus L.), сондай-ақ құнды мәдени сорттары алынды.

Aim of work (in Russian) : Фенотипическое и молекулярно-генетическое изучение биоразнообразия ягодных растений и распространенности наиболее вредоносных вирусов на территории Казахстана, разработка способов оздоровления коммерчески ценных сортов земляники и малины на основе использования молекулярных методов и криобиотехнологий.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстан аумағындағы жидекті өсімдіктердің биоалуантүрлілігін фенотиптік және молекулалық-генетикалық тұрғыдан зерттеу, ең зиянды вирустардың таралу деңгейін анықтау және молекулалық әдістер мен криобиотехнологияларды қолдану негізінде құнды сорттарды сауықтыру тәсілдерін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Использованы методы полевых геоботанических исследований, молекулярно-генетические методы, методы культуры тканей in vitro

Методы исследования (на казахском) : Далалық геоботаникалық зерттеу әдістері, молекулалық-генетикалық талдау әдістері, in vitro жағдайда ұлпа өсіру әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведен сбор растительного материала диких и культивируемых растений земляники и малины в Алматинской, Восточно-Казахстанской и Северо-Казахстанской областях. Всего отобрано 116 образцов, включая 56 образцов дикой земляники и 11 сортовых образцов, а также 33 образца дикой малины и 16 сортовых образцов. Выполнено фенотипическое описание растений по международным дескрипторам, разработанным для родов Fragaria и Rubus. Проведен анализ на наиболее вредоносные вирусы с использованием метода мультиплекс TaqMan ПЦР в режиме реального времени. У сортовых образцов земляники выявлен вирус вирус крапчатости клубники (SMoV). У сортов малины обнаружено три вируса: вирус кустистой карликовости малины (RBDV), вирус жёлтой сетчатости малины (RYNV) и вирус энамовирус малины 1 (EnamoV). У диких образцов земляники и малины, собранных в Алматинской области, вирусные инфекции не выявлены. Начато изучение генетического разнообразия растительного материала Fragaria vesca L. и Rubus idaeus L., собранного из различных регионов Казахстана. Проведено выделение геномной ДНК из 40 образцов дикой и культурной земляники и 16 образцов дикой и сортовой малины. Созданы коллекции ягодных растений in vitro, освобожденные от эпифитной контаминации. которые будут использованы для дальнейших работ по оздоровлению и сохранению генофонда.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алматы, Шығыс Қазақстан және Солтүстік Қазақстан облыстарында жабайы және мәдени құлпынай мен таңқурай өсімдіктерінен өсімдік материалы жиналды. Барлығы 116 үлгі алынды, оның ішінде 56 жабайы және 11 сорттық құлпынай үлгісі, сондай-ақ 33 жабайы және 16 сорттық таңқурай үлгісі. Өсімдіктер халықаралық дескрипторлар бойынша (Fragaria және Rubus туыстары үшін әзірленген) фенотиптік сипаттама жүргізілді. Жеміс дақылдарының ең зиянды вирустарын анықтау үшін мультиплексті нақты уақыттағы TaqMan ПТР әдісі қолданылды. Сорттық құлпынай үлгілерінен құлпынай дақтығы вирусы (SMoV) анықталды. Таңқурай сорттарында үш вирус табылды: таңқурайдың бұталы аласа бойлылығы вирусы (RBDV), таңқурайдың сары торшалығы вирусы (RYNV) және таңқурай энамовирусы 1 (EnamoV). Алматы облысынан жиналған жабайы бүлдірген мен таңқурай үлгілерінде вирус инфекциялары анықталған жоқ. Қазақстанның әртүрлі өңірлерінен жиналған Fragaria vesca L. және Rubus idaeus L. өсімдіктерінің генетикалық алуантүрлілігін зерттеу басталды. 40 жабайы және мәдени құлпынай үлгілерінен, сондай-ақ 16 жабайы және сорттық таңқурай үлгілерінен геномдық ДНҚ бөлініп алынды. Эпифиттік контаминациядан тазартылған жидекті өсімдіктердің in vitro коллекциялары құрылды. Бұл коллекциялар алдағы уақытта сауықтыру және генофондты сақтау жұмыстарына пайдаланылатын болады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Созданы коллекции ягодных растений in vitro, освобожденные от эпифитной контаминации. которые будут использованы для дальнейших работ по оздоровлению и сохранению генофонда.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Эпифиттік контаминациядан тазартылған жидекті өсімдіктердің in vitro коллекциялары құрылды. Бұл коллекциялар алдағы уақытта сауықтыру және генофондты сақтау жұмыстарына пайдаланылатын болады.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Жүзеге асырылмады

Efficiency (in Russian) : Созданы коллекции асептических растений in vitro, которые будут использованы для разработки технологии оздоровления и последующего размножения безвирусного посадочного материала.

Efficiency (in Kazakh) : Вируссыз отырғызу материалын алу технологиясын әзірлеу және сауықтырылған отырғызу материалын көбейту үшін қолданылатын асептикалық in vitro өсімдіктерінің коллекциялары құрылды.

Field of application (in Russian) : Биотехнология, растениеводство

Field of application (in Kazakh) : Биотехнология, өсімдік шаруашылығы.