| Inventory number | IRN | Number of state registration | ||
|---|---|---|---|---|
| 0325РК01371 | AP26100503-KC-25 | 0125РК00449 | ||
| Document type | Terms of distribution | Availability of implementation | ||
| Краткие сведения | Gratis | Number of implementation: 0 Not implemented |
||
| Publications | ||||
| Native publications: 1 | ||||
| International publications: 0 | Publications Web of science: 0 | Publications Scopus: 0 | ||
| Patents | Amount of funding | Code of the program | ||
| 0 | 29205063 | AP26100503 | ||
| Name of work | ||||
| Тенденции развития документальной прозы в казахской литературе | ||||
| Type of work | Source of funding | Report authors | ||
| Fundamental | Ақыш Нұрдәулет Бабиханұлы | |||
|
0
0
0
0
|
||||
| Customer | МНВО РК | |||
| Information on the executing organization | ||||
| Short name of the ministry (establishment) | МНВО РК | |||
| Full name of the service recipient | ||||
| РГП на ПХВ "Институт литературы и искусства им. М.О.Ауэзова" | ||||
| Abbreviated name of the service recipient | ||||
| Abstract | ||||
|
Объектом данного исследования являются прозаические произведения, в которых художественно осмысливаются исторические, политические и социальные реалии, отражённые на основе фактических данных и документальных свидетельств. В процессе исследования анализируются историческая эволюция документальной прозы, её жанровая природа, тематические направления и художественные особенности в контексте национальной поэтической системы. Кроме того, осуществляется всесторонний анализ жанровых разновидностей документальной прозы, её междисциплинарных связей и современного состояния в мировой литературе, выявляются её сильные стороны, основные недостатки и проблемные аспекты. Особое внимание уделяется соотношению художественной правды и документальности, отражению временной реальности и специфике авторской позиции. Полученные выводы позволят представить историю казахской документальной прозы, её содержательные и формальные достижения, функциональные особенности, а также художественно-эстетические поиски и новаторские открытия казахских писателей научному сообществу на национальном и международном уровнях. Жобада прозалық шығармалар зерттеу объектісі ретінде алынып, ондағы тарихи, саяси және әлеуметтік шындықтар нақты деректер мен куәліктердің көркем бейнелері зерттеледі. Зерттеу барысында деректі прозаның тарихи даму эволюциясы, жанрлық табиғаты, тақырыптық бағыттары және ұлттық поэтикалық жүйедегі көркемдік ерекшеліктері талданады. Сонымен қатар, деректі прозаның жанрлық бағыттары, пән аралық байланыстары және халықаралық деректі прозаның жай-күйін тереңінен зерттей отырып, ұтымды жақтарына сараптама жасалады. Оның жекелеген негізгі кемшіліктері мен жетіспей жатқан жақтарын ашып көрсетіп, көркемдік шындық пен деректілік арасындағы шекара, уақыт шындығын көрсетіледі, авторлық көзқарастың берілуі сияқты аспектілерді зерденеді. Зерттеу нәтижесiнде қол жеткiзген тұжырымдар қазақ деректі прозасының тарихын, мазмұндық және формалық жетістігін, атқаратын функцияларын, жазушылардың көркемдiк-эстетикалық iзденiстерi мен қол жеткiзген соны жетiстiктерiн отандық және халықаралық деңгейде ғылыми қауымға танытатын болады. Целью исследования является определение природы жанров документальной прозы — научно-популярной, справочной, литературы самосовершенствования, биографий, мемуаров, воспоминаний, дневников и эссе; выявление их художественно-поэтических функций; анализ тенденций развития документальной прозы в современной казахской литературе и обоснование её места в мировой литературе с научных позиций. Зерттеудiң мақсаты – деректі прозаға жататын ғылыми-көпшілік, анықтамалық, оқырманның өзін-өзі жетілдіру әдебиеті, өмірбаян, мемуар, естелік, күнделік, эссе секілді жанрлардың табиғатын бағамдау, олардың көркемдік-поэтикалық қызметін айқындау, қазіргі қазақ әдебиетіндегі деректі прозаның беталысын бағамдау және оның әлем әдебиетіндегі алар орнын ғылыми тұрғыдан көрсету. Методологическая основа исследования опирается на опыт мировой литературы и достижения современной литературоведческой науки. Для достижения поставленных целей используются методы, сложившиеся в общественных науках: эверестика (мысленный эксперимент), аносинтез, хронологический и генетический анализ, научная систематизация, когнитивный и герменевтический подходы. Документальные произведения рассматриваются как живые организмы, что позволяет выявить их жанровую специфику, структурные особенности и функциональные характеристики. Зерттеудiң мақсаты – деректі прозаға жататын ғылыми-көпшілік, анықтамалық, оқырманның өзін-өзі жетілдіру әдебиеті, өмірбаян, мемуар, естелік, күнделік, эссе секілді жанрлардың табиғатын бағамдау, олардың көркемдік-поэтикалық қызметін айқындау, қазіргі қазақ әдебиетіндегі деректі прозаның беталысын бағамдау және оның әлем әдебиетіндегі алар орнын ғылыми тұрғыдан көрсету. В 2025 году в рамках научно-исследовательской темы планируется написание раздела «Жанровые разновидности современной казахской документальной прозы». С этой целью проводится изучение трудов литературоведов, посвящённых документальной прозе мировой литературы, составляется библиография произведений, выбранных в качестве объекта исследования, анализируются теоретические источники и художественные тексты, осуществляется их литературный анализ, а также проводится популяризация полученных научных результатов. На основе проведённого исследования собран фактический и документальный материал для подготовки монографии «Тенденции развития документальной прозы в казахской литературе». По теме опубликованы следующие статьи: ДИСКУРС ПОРТРЕТА ХУДОЖЕСТВЕННЫХ ЛИЧНОСТЕЙ В БИОГРАФИЧЕСКИХ ПРОИЗВЕДЕНИЯХ // Керуен. – Т. 88. – № 3. – 2025. – С. 35-49; https://keruenjournal.kz/main/article/view/1223/548глава «Жанровые виды современной казахской документальной прозы» и опубликованы научные выводы. 2025 жылы ғылыми-зерттеу тақырыбы бойынша «Қазіргі қазақ деректі прозасының жанрлық түрлері» тарауын жазу үшін деректі прозаның жанрлық түрлерін анықтау мақсатында әлем әдебиетіндегі деректі проза жанрына қатысты әдебиеттанушы-ғалымдардың зерттеу еңбектерімен танысу көзделген. Зерттеу нысанына алынатын шығармалардың библиографиясын жасау, деректі проза туралы теориялық еңбектермен танысу, деректі прозаның көркем шығармалармен танысу, жекелеген шығармаларға әдеби талдау жасау, қол жеткізген нәтижелерді ғылыми ортада насихаттау жұмыстары жүргізіледі. Осыған сәйкес «Қазақ әдебиетіндегі деректі прозаның даму үрдістері» атты монографияға қажетті деректер мен құжаттар жиналды. Тақырып бойынша төмендегідей мақалалар жарық көрді: ӨМІРБАЯНДЫҚ ШЫҒАРМАЛАРДА ӨНЕР ТҰЛҒАЛАРЫН БЕЙНЕЛЕУ ДИСКУРСЫ// Керуен. – Том 88. – №3. – 2025. – Б. 35-49; https://keruenjournal.kz/main/article/view/1223/548 Нет Жоқ По результатам исследования опубликована одна статья в журнале, рекомендованном Комитетом по обеспечению качества в сфере науки и высшего образования Республики Казахстан. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны бағалау комитеті ұсынған журналда 1 мақала жарияланды. Эффективность проведённой работы заключается в научной систематизации современных тенденций развития казахской литературы и формировании теоретической базы национальной документальной прозы. Полученные результаты способствуют обновлению содержания литературного образования, повышению научно-творческого потенциала молодых исследователей и студентов, а также содействуют интеграции национального культурного наследия в современное гуманитарное знание. Зерттеу жұмысының тиімділігі – қазақ әдебиетінің қазіргі даму үрдістерін ғылыми тұрғыда жүйелеу және ұлттық деректі прозаның теориялық негізін қалыптастырумен айқындалады. Нәтижелер әдеби білім мазмұнын жаңартуға, жас зерттеушілер мен студенттердің ғылыми-шығармашылық әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, зерттеу қорытындылары ұлттық мәдени мұраны заманауи гуманитарлық ғылымдармен ұштастыруға бағытталған. Теоретическая и практическая ценность проведённого исследования высока. Полученные научные выводы и новые подходы могут быть использованы при преподавании специальных курсов, таких как: «Документальная проза Казахстана в период независимости», «Современные тенденции развития казахской литературы», «Документальная проза: история, жанры, функции». Материалы исследования могут применяться в образовательных программах для бакалавров, магистров и PhD-докторантов филологических и журналистских факультетов в качестве учебных и методических пособий. Кроме того, результаты исследования могут быть использованы при разработке учебных программ, чтении специальных и элективных курсов в школах, вузах и гуманитарных колледжах в качестве основного или дополнительного учебного материала. Ғылыми жоба аясындағы жазылған ғылыми еңбектiң теориялық, тәжiрибелiк қызметі мен құндылығы жоғары деңгейде болмақ. Зерттеу арқылы қол жеткізген тың пайымдаулар мен теориялық нәтижелердi орта және жоғарғы мектептерде және гуманитарлық колледждерде «Тәуелсiздiк тұсындағы қазақ деректі прозасы», «Қазiргi қазақ әдебиетінің даму үрдістері», «Деректі проза: тарихы, жанрлары, қызметі» пәндерi бойынша арнайы курс ретiнде, сонымен бірге филология, журналистика факультетiнде оқитын бакалавр, магистр, (PhD) докторанттарға таңдау компоненттерiндегi дәрiстерде кеңінен қолдануға және оқу құралы, көмекші әдістемелік құрал ретінде пайдалануға болады. Сондай-ақ, зерттеу нәтижелері орта мектептер мен жоғары оқу орындарының, гуманитарлық колледждердiң оқу бағдарламаларын дайындағанда, арнаулы курстардан дәрiс оқығанда, элективті таңдау пәндерінде негізгі оқулық және көмекшi құрал ретiнде қолдануға болады. |
||||
| UDC indices | ||||
| 82-941 | ||||
| International classifier codes | ||||
| 17.82.94; | ||||
| Key words in Russian | ||||
| проза; жанр; анализ; литературный текст; характер; | ||||
| Key words in Kazakh | ||||
| проза; жанр; талдау; көркем мәтін; кейіпкер; | ||||
| Head of the organization | Матыжанов Кенжехан Слямжанович | Доктор филологических наук / доцент | ||
| Head of work | Ақыш Нұрдәулет Бабиханұлы | Доктор филологических наук / доцент | ||