The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования — это процессы формирования, восполнения и использования запасов подземных вод в условиях аридных территорий Казахстана, в частности — на орошаемых землях опытного участка Енбекшиказахского района Алматинской области.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны — бұл Қазақстанның аридті аймақтарындағы жерасты суларының қорларының қалыптасу, толықтыру және пайдалану процестері, атап айтқанда – Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданының тәжірибелік учаскесіндегі суармалы жерлер.

Aim of work (in Russian) : Научное обоснование создания оборотных систем, искусственных водоносных горизонтов с использованием методов инфильтрации и аккумуляции с каптажом паводковых, временных, нисходящих и дренажных вод, формирующихся в долинах речек, пересекающих предгорную равнину

Aim of work (in Kazakh) : Ғылыми негіздеме – өзен аңғарларында қалыптасатын тасқын, уақытша, төменгі және дренаждық суларды қармау арқылы инфильтрация және аккумуляция әдістерін пайдаланып, айналымды жүйелер мен жасанды суқабаттар құрудың ғылыми дәлелі.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования включают комплекс полевых, лабораторных, аналитических и модельных работ с применением гидрогеологических, гидрохимических, ГИС- и дистанционных технологий. Исследования основаны на сборе и обработке фактических данных, химико-аналитическом определении состава подземных и поверхностных вод, математическом моделировании процессов инфильтрации и аккумуляции стока, а также создании геоинформационной базы данных для анализа и прогнозирования гидрогеологических условий экспериментальных участков

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері гидрогеологиялық, гидрохимиялық, ГАЖ және қашықтықтан зондтау технологияларын қолданумен жүргізілетін далалық, зертханалық, аналитикалық және модельдік жұмыстардың кешенін қамтиды. Зерттеулер нақты деректерді жинау және өңдеу, жерасты және жерүсті суларының химиялық құрамын анықтау, инфильтрация мен ағынның аккумуляция процестерін математикалық модельдеу, сондай-ақ тәжірибелік учаскелердің гидрогеологиялық жағдайларын талдау және болжау үшін геоақпараттық деректер базасын құру негізінде жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В 2025 году выполнено считывание и обработка данных логгеров из 5 наблюдательных скважин с формированием таблиц и графиков в ПО Levelogger Software и интеграцией результатов в ГИС-базу. Определены средние уровни, амплитуда и температурные колебания подземных вод. В июне проведён химический анализ 8 проб из скважин и прудов-накопителей, определены ионный состав, минерализация, жёсткость, pH, микроэлементы и тяжёлые металлы. Изготовлены и установлены 5 регулирующих однощитовых затворов на канале «Шилекты» и 3 переносных водослива для измерения расхода воды, обеспечившие подачу из пруда «Шалкар» на 620 га пашни. Создана геоинформационная база данных по поверхностным и подземным водам с интеграцией химико-аналитических данных и построением карт ореолов минерализации и загрязнения тяжёлыми металлами. Опубликованы результаты в международных и республиканских изданиях

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2025 жылы 5 бақылау ұңғымасынан логгерлердің деректері оқылып, өңделді, нәтижелері Levelogger Software бағдарламасында кестелер мен графиктер түрінде рәсімделіп, ГАЖ базасына енгізілді. Жерасты суларының орташа деңгейлері, амплитудасы және температуралық тербелістері анықталды.Маусым айында ұңғымалар мен су қоймаларынан алынған 8 сынаманың химиялық талдауы жүргізілді, иондық құрамы, минералдануы, қаттылығы, рН, микроэлементтері мен ауыр металдары анықталды. «Шілікті» каналында 5 реттелетін бірқақпақты шлюз және су шығынын өлшеуге арналған 3 жылжымалы су төгетін құрылғы орнатылды, бұл «Шалқар» су қоймасынан 620 га егістікке су жеткізуді қамтамасыз етті. Жерүсті және жерасты сулары бойынша химиялық-аналитикалық деректерді біріктірген геоақпараттық деректер базасы құрылды, минералдану және ауыр металдармен ластану ореолдарының карталары жасалды. Жоба нәтижелері халықаралық және республикалық басылымдарда жарияланып

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Cоздана малозатратная оборотная система водопользования с использованием грунтовых и паводковых вод для капельного орошения на уровне фермерских хозяйств. Разработана геоинформационная база данных, объединяющая результаты гидрогеологических и химико-аналитических наблюдений. Предложен инновационный субирригационный режим полива, позволяющий экономить поверхностные воды и предотвращать засоление почв.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Алғаш рет фермерлік шаруашылық деңгейінде жерасты және тасқын суларды пайдалану арқылы тамшылатып суаруға арналған төмен шығынды айналымды су пайдалану жүйесі жасалды. Гидрогеологиялық және химиялық-аналитикалық бақылаулар нәтижелерін біріктіретін геоақпараттық деректер базасы әзірленді. Беттік суларды үнемдеуге және топырақтың тұздануын болдырмауға мүмкіндік беретін инновациялық субирригациялық суару режимі ұсынылды.

Level of implementation (in Russian) : Установлено 5 регулирующих однощитовых затворов ручного действия (L = 2000 мм, B = 1000 мм, H = 1000 мм, ход – 800 мм, масса – 56 кг), изготовленных из профильной стали толщиной 3 мм. Смонтированы 3 переносных водослива для замеров расхода. Протяжённость оросительного канала – 2,65 км, обеспечиваемая площадь орошения – 620 га.

Level of implementation (in Kazakh) : Қолмен басқарылатын 5 реттелетін бірқақпақты шлюз орнатылды (L = 2000 мм, B = 1000 мм, H = 1000 мм, жүрісі – 800 мм, салмағы – 56 кг), олар 3 мм қалыңдықтағы профильді болаттан жасалған. 3 жылжымалы су төгетін құрылғы құрастырылды. Суару каналының ұзындығы – 2,65 км, суармалы жер көлемі – 620 га.

Efficiency (in Russian) : Разработанные решения частично внедрены на опытно-производственном участке Байтерекского сельского округа. Введены в эксплуатацию пять регулирующих затворов и три переносных водослива, обеспечивших подачу воды из пруда «Шалкар» на 620 га пашни. Создана и функционирует эксплуатационная скважина с системой капельного орошения на площади 35 га. Разработанная ГИС-база данных используется для мониторинга качества вод и управления поливами.

Efficiency (in Kazakh) : Техникалық шешімдер Байтерек ауылдық округінің тәжірибелік-өндірістік учаскесінде ішінара енгізілді. «Шалқар» су қоймасынан 620 га егістікке су беруді қамтамасыз еткен бес шлюз және үш су төгетін құрылғы іске қосылды. 35 гектар аумақта тамшылатып суару жүйесі бар пайдалану (эксплуатациялық) ұңғыма құрылып, жұмыс істеуде. Дайындалған ГАЖ деректер базасы су сапасын бақылау және суаруды басқару үшін қолданылады.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта применимы в системах орошения сельскохозяйственных земель аридных и засушливых регионов Казахстана, особенно на уровне крестьянско-фермерских хозяйств. Разработанные технологии могут использоваться для создания оборотных систем водопользования, капельного и субирригационного полива, мониторинга качества вод и состояния почв в рамках программ рационального и устойчивого водопользования.

Field of application (in Kazakh) : Жоба нәтижелері Қазақстанның аридті және қуаң аймақтарындағы ауылшаруашылық жерлерін суару жүйелерінде, әсіресе шаруа қожалықтары деңгейінде қолдануға жарамды. Әзірленген технологиялар айналымды су пайдалану, тамшылатып және субирригациялық суару жүйелерін құруда, сондай-ақ судың сапасы мен топырақ жағдайын бақылауда тиімді қолданыла алады.