The object of research, development or design (in Russian) : Блок реактора и регенератора установки каталитического крекинга, который проходит основной процесс каталитического крекинга.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Каталитикалық крекинг процесі жүретін қондырғының реактор-регенератор блогы.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта — разработка интеллектуальной системы управления процессом каталитического крекинга, способной в реальном времени отслеживать и корректировать ключевые параметры, обеспечивая стабильный выход продукции требуемого качества

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты-қажетті сападағы өнімнің тұрақты шығуын қамтамасыз ете отырып, негізгі параметрлерді нақты уақыт режимінде бақылауға және түзетуге қабілетті каталитикалық крекинг процесін басқарудың интеллектуалды жүйесін әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Методы сбора первичной информации, метод синтеза лингвистических моделей, методы экспертных оценов, методы машинного обучения.

Методы исследования (на казахском) : Бастапқы ақпаратты жинау әдістері, лингвистикалық модельдерді синтездеу әдісі, сараптамалық бағалау әдістері, Машиналық оқыту әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Аналитический отчет, исходные, данные, постановка задачи исследования. Данные и исходная информация, необходимые для разработки математических моделей и алгоритмов оптимизации режимов работы объекта исследования, результаты их обработки и анализа. Разработанная математическая модель процесса каталитического крекинга

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Аналитикалық есеп, бастапқы, деректер, зерттеу міндетін қою. Зерттеу объектісінің жұмыс режимдерін оңтайландырудың математикалық модельдері мен алгоритмдерін жасау үшін қажетті мәліметтер мен бастапқы ақпарат, оларды өңдеу және талдау нәтижелері. Каталитикалық крекинг процесінің математикалық моделі жасалды

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Увеличение выхода целевых продуктов на 3-5% приведет к росту доходности предприятий. Снижение энергозатрат до 10% сделает производство более устойчивым и экологичным, что соответствует требованиям современных стандартов ESG (экологическое, социальное и корпоративное управление). Повышение стабильности и качества продукции обеспечит конкурентные преимущества на внутреннем и внешнем рынках. Оценка качества разработанной модели проводилась с использованием статистических критериев точности (R², RMSE, MAPE). Полученные значения R² = 0.989953, RMSE = 0.1926, MAPE = 0.304 % свидетельствуют о высокой степени адекватности модели и возможности её практического применения для оптимизации технико-экономических показателей процесса каталитического крекинга.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Мақсатты өнімдер шығымдылығының 3-5% - ға артуы кәсіпорындардың кірістілігінің өсуіне әкеледі. Энергия шығынын 10% - ға дейін төмендету өндірісті тұрақты және экологиялық таза етеді, бұл қазіргі заманғы ESG (экологиялық, әлеуметтік және корпоративтік басқару) стандарттарының талаптарына сәйкес келеді. Өнімнің тұрақтылығы мен сапасын арттыру ішкі және сыртқы нарықтарда бәсекелестік артықшылықтарды қамтамасыз етеді. Әзірленген модельдің сапасын бағалау статистикалық дәлдік критерийлерін (R2, RMSE, MAPE) қолдана отырып жүргізілді. Алынған R2 = 0.989953, RMSE = 0.1926, MAPE = 0.304% мәндері модельдің жоғары сәйкестігін және каталитикалық крекинг процесінің техникалық-экономикалық көрсеткіштерін оңтайландыру үшін оны практикалық қолдану мүмкіндігін көрсетеді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования рекомендованы к применению в процессе оптимизации технологических режимов реактор-регенераторного блока установки каталитического крекинга RFCC ТОО» PetroKazakhstan Oil Products " (Шымкентский нефтеперерабатывающий завод). Полученные регрессионные и нечеткие модели были проверены на основе фактических производственных данных и показали, что они позволяют увеличить расход бензина. Созданные математические модели и интеллектуальные алгоритмы управления применяются путем внедрения производственных параметров в автоматизированную систему анализа. Такой подход позволяет сократить время принятия решений оператором и повысить стабильность процесса.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері «PetroKazakhstan Oil Products» ЖШС (Шымкент мұнай өңдеу зауыты) RFCC каталитикалық крекинг қондырғысының реактор-регенератор блогының технологиялық режимдерін оңтайландыру үдерісінде қолдануға ұсынылды. Алынған регрессиялық және айқын емес модельдер нақты өндірістік деректер негізінде тексерілді және бензин шығымын арттыруға мүмкіндік беретінін көрсетті. Құрылған математикалық модельдер мен интеллектуалды басқару алгоритмдері өндірістік параметрлерді автоматтандырылған талдау жүйесіне енгізу арқылы қолданылады. Бұл тәсіл оператордың шешім қабылдау уақытын қысқартып, процестің тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) : Эффективность результатов исследования доказана высоким соответствием полученных моделей производственным данным и повышением качества управления процессом. Представленные нелинейные регрессионные и нечеткие модели показали соответствие расхода бензина фактическим значениям с результатами R2 = 0,989953, RMSE = 0,192585, MAPE = 0,304%, что свидетельствует о высокой точности и пригодности модели для промышленного использования.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерінің тиімділігі алынған модельдердің өндірістік деректерге жоғары сәйкестігімен және процесті басқару сапасын арттыруымен дәлелденді. Ұсынылған бейсызықты регрессиялық және айқын емес модельдер бензин шығымының нақты мәндерге сәйкестігін R² = 0,989953, RMSE = 0,192585, MAPE = 0,304 % нәтижелерімен көрсетті, бұл модельдің жоғары дәлдігін және өндірістік қолдануға жарамдылығын айғақтайды.

Field of application (in Russian) : Результаты научного исследования могут быть использованы для повышения ресурс эффективности установки каталитического крекинга, а именно прогнозирования углеводородного состава потока после реактора каталитического крекинга, выхода продуктов с установки, состава и октанового числа бензина, а также определения оптимального режима работы реакторно-регенераторного блока

Field of application (in Kazakh) : Ғылыми зерттеу нәтижелері каталитикалық крекинг қондырғысының тиімділік ресурсын арттыру , атап айтқанда каталитикалық крекинг реакторынан кейінгі ағынның көмірсутек құрамын болжау, өнімдердің қондырғыдан шығуы, бензиннің құрамы мен октан саны, сондай-ақ реактор-Регенератор блогының оңтайлы жұмыс режимін анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін