The object of research, development or design (in Russian) : Проблемы детской беспризорности на территории Казахстана и сопредельных стран в 1920–1930-е годы

The object of research, development or design (in Kazakh) : 1920–1930 жылдардағы Қазақстан аумағындағы және іргелес елдердегі балалар панасыздығы мәселесі

Aim of work (in Russian) : выявление причин и последствий детской беспризорности в Казахстане в 1920–1930-е годы, анализ социального положения и судеб детей, переехавших в сопредельные страны, изучение истории советских детских домов с новых позиций и обобщение выводов

Aim of work (in Kazakh) : 1920–1930 жж. Қазақстандағы балалар панасыздығының себеп-салдарын ашып, іргелес елдерге қоныс аударған балалардың әлеуметтік жағдайы мен тағдырын талдау, кеңестік балалар үйлерінің тарихын жаңаша көзқарас тұрғысынан зерделеу және тың тұжырымдар түйіндеу.

Методы исследования (на русском) : в ходе исследования применялись общенаучные (анализ, синтез) и специальные исторические методы (историко-ретроспективный, историко-генетический, историко-типологический, историко-системный). Поскольку исследование проводилось в междисциплинарном контексте в исследовании применялись методы демографии, социологии, психологии, экономики, дидактики, педагогики и др.

Методы исследования (на казахском) : зерттеу барысында жалпы ғылыми (талдау, синтез) және арнайы тарихи әдістер (тарихи және ретроспективті, тарихи және генетикалық, тарихи-типологиялық, тарихи-жүйелік) қолданылды. Зерттеулер пәнаралық жағдайда жүргізілгендіктен, демография, әлеуметтану, психология, экономика, дидактика, педагогика және т.б. әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : в 2025 г. были изучены месторасположение и судьбы казахских детей, вынужденных мигрировать в сопредельные страны вследствие голода и сталинских репрессий 1920-1930-х годов. Проведены работы по сбору редких архивных документов и материалов в отечественных и зарубежных архивах и библиотеках, подготовлены отчеты. Было проведено обобщение и научная интерпретация выявленных материалов и данных, подготовлен и издан сборник архивных документов. Была изучена деятельность учреждений, воспитывающих детей из национального меньшинства (Нацмен). Был организован и проведен круглый стол по актуальным вопросам научного проекта, результаты освещены в СМИ. Были систематизированы позиции национальных деятелей по отношению к государственной системе социальной защиты беспризорных детей в период становления и укрепления тоталитарной системы в контексте их деятельности по сохранению единства казахского общества. Была проведена работа фондах ЦГА РК, АП РК, ГА ГА, ГА АО, проведен источниковедческий анализ выявленных данных. Проведена апробация результатов исследования путем публикации всего – 11 публикации, из них – 1 сборник архивных документов и материалов, в рецензируемых отечественных изданиях, рекомендованных КОКСНВО – 4, в сборниках материалов международных научных конференций – 3, публикаций СМИ – 3.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2025 жылы: 1920–1930 жылдардағы ашаршылықтың, сталиндік қуғын-сүргіннің салдарынан іргелес елдерге көшуге мәжбүр болған қазақ балаларының орналасу ерекшеліктері және олардың тағдыры зерделенді. Отандық және шетелдік архив қорларында сақталған құжаттарды кітапханаларда сирек кездесетін қолжазбалар мен материалдар жинау бойынша жұмыстар жасалып, есептер даярланды. Анықталған материалдар мен деректерді қорытындылау, ғылыми интерпретациялау жүзеге асырылды. Архив құжаттарының жинағы даярланды және жарияланды. Ұлттық азшылықты құрайтын (Нацмен) балаларды тәрбиелеген мекемелердің қызметі көрсетіліп, зерделенді. Ғылыми зерттеу жобасына қатысты өзекті мәселелер негізінде дөңгелек үстел ұйымдастырылып, өткізілді. БАҚ-та орындалған жұмыс бойынша ақпарат жарияланды. Тоталитарлық жүйенің қалыптасуы мен нығаюы кезеңінде панасыз балаларды әлеуметтік қорғаудың мемлекеттік жүйесіне қатысты ұлт қайраткерлерінің ұстанымдары мен қазақ қоғамының біртұтастығын сақтау жолындағы тағлымдық қызмет бағыттары жүйеленді. ҚР ОМА, ҚР ПА, АҚ МА, АО МА қорлары құжаттары бойынша жұмыс орындалды. Анықталған жаңа архив құжаттары негізінде деректанулық талдау жасалды. Жобаны жүзеге асыру нәтижелері бойынша барлығы – 11 жарияланым, оның ішінде – 1 архив құжаттары мен материалдар жинағы, ҚР ЖБҒМ БҒССҚК мақұлдаған журналдарда – 4, халықаралық конференция материалдарының жинақтарында – 3, БАҚ жарияланымдарында – 3.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : результаты исследования способствуют развитию образования и экономики страны и будут использованы при подготовке научных и научно-популярных книг и статей, учебных материалов, разработке курсов лекций для студентов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : зерттеу нәтижелері ғылыми және ғылыми-көпшілік кітаптар мен мақалалар, оқу материалдарын жазуда, студенттерге арналған дәрістер курсын әзірлеуде пайдаланылады, еліміздің білімі мен экономикасының дамуына ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : результаты исследования нашли отражение в научных статьях в рецензируемых отечественных изданиях, рекомендованных КОКНВО, в сборниках материалов международных научных конференций, в публикациях в СМИ.

Level of implementation (in Kazakh) : зерттеу нәтижелері ҚР ЖБҒМ БҒССҚК мақұлдаған рецензияланған отандық басылымдардағы ғылыми мақалаларда, халықаралық ғылыми конференциялар материалдарының жинақтарында, БАҚ басылымдарында көрініс тапты.

Efficiency (in Russian) : результаты проекта дополнят белые страницы национальной истории, существенно повлияют на расширение историографии и источниковедения по изучению актуальных проблем отечественной истории.

Efficiency (in Kazakh) : жобаның жүзеге асырылуы мен күтілетін нәтижелері ұлттық тарихтың ақтаңдақ беттерін байытады, отандық тарихтың өзекті мәселелерін зерделеу бойынша тарихнама мен деректанудың кеңеюіне айтарлықтай әсер етеді.

Field of application (in Russian) : исторические науки.

Field of application (in Kazakh) : тарих ғылымдары