The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются организации и объекты экономики, в том числе объекты оборонно-промышленного комплекса Республики Казахстан, функционирующие в условиях воздействия поражающих факторов современных средств поражения и иных дестабилизирующих воздействий.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – қазіргі заманғы зақымдау құралдарының әсер ету факторлары мен өзге де тұрақсыздандырушы ықпал жағдайында қызмет ететін Қазақстан Республикасының экономикалық және қорғаныс-өнеркәсіптік кешенінің ұйымдары мен объектілері.

Aim of work (in Russian) : Целью научно-исследовательской работы является разработка научно обоснованной модели и методик повышения устойчивости функционирования организаций и объектов при воздействии поражающих факторов современных средств поражения, а также формирование системы практических рекомендаций по обеспечению их устойчивой работы в кризисных условиях.

Aim of work (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмысының мақсаты – қазіргі заманғы зақымдау құралдарының әсер ету факторлары жағдайында ұйымдар мен объектілердің тұрақтылығын арттырудың ғылыми негізделген моделін және әдістемелерін әзірлеу, сондай-ақ олардың тұрақты қызметін қамтамасыз етуге бағытталған практикалық ұсынымдар жүйесін қалыптастыру.

Методы исследования (на русском) : В процессе выполнения НИР использовались следующие методы: • метод анализа иерархий (МАИ) Т. Саати для обоснования и выбора перечня мероприятий по повышению устойчивости; • системный анализ и сравнительно-аналитический метод для изучения уязвимых элементов организационных структур; • экспертные оценки и многокритериальные методы принятия решений для определения приоритетов мероприятий; • количественные и качественные методы оценки рисков с использованием шкалы Харрингтона и метода Постникова; • интеграция нормативных и научных подходов в области гражданской защиты, антикризисного управления и безопасности.

Методы исследования (на казахском) : Ғылыми зерттеу жұмысы барысында келесі әдістер пайдаланылды: • Т. Саати ұсынған иерархияларды талдау әдісі (ИТӘ) – тұрақтылықты арттыру іс-шараларының тізбесін негіздеу және таңдау үшін; • жүйелік талдау және салыстырмалы-аналитикалық әдіс – ұйымдардың әлсіз буындарын анықтау мақсатында; • сараптамалық бағалау және көпкритерийлі шешім қабылдау әдістері – іс-шаралардың басымдықтарын анықтау үшін; • тәуекелдерді сандық және сапалық бағалау әдістері, Харрингтон шкаласы мен Постников әдісі негізінде; • азаматтық қорғау, антикризистік басқару және қауіпсіздік саласындағы нормативтік және ғылыми тәсілдерді біріктіру.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. Разработана методика оценки уязвимости организаций, позволяющая формировать объективную картину их состояния и выявлять слабые места в системах управления, инженерной защите и организации работ. 2. Разработана методика обоснования и выбора мероприятий по повышению устойчивости функционирования на основе метода анализа иерархий, обеспечивающая научно обоснованный выбор оптимального комплекса мер. 3. Получены два свидетельства о регистрации авторских прав в Государственном реестре РК (№59035 от 02.06.2025 и №62034 от 10.09.2025). 4. Изготовлен опытный образец мобильного устройства защиты от барражирующих боеприпасов (договор №12 от 30.04.2025). 5. Проведена международная научная конференция, изданы публикации в журналах, рекомендованных КОКСНВО МНВО РК. Научная новизна заключается в комплексном подходе к оценке уязвимости и устойчивости организаций с учетом современных угроз, включая кибератаки, гибридные конфликты и поражающие факторы вооружения нового поколения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. Ұйымдардың осалдық деңгейін бағалау әдістемесі әзірленді, ол олардың жағдайының объективті көрінісін қалыптастыруға және басқару мен инженерлік қорғау жүйелеріндегі әлсіз тұстарды айқындауға мүмкіндік береді. 2. Иерархияларды талдау әдісіне негізделген тұрақтылықты арттыру іс-шараларын негіздеу және таңдау әдістемесі дайындалды, бұл оңтайлы шешімдер кешенін ғылыми тұрғыда таңдауға жағдай жасайды. 3. Екі авторлық құқық куәлігі алынды (№59035, 2025 жылғы 2 маусым; №62034, 2025 жылғы 10 қыркүйек). 4. Барраждаушы оқ-дәрілерден қорғауға арналған мобильді құрылғының тәжірибелік үлгісі дайындалды (№12 шарт, 2025 жылғы 30 сәуір). 5. Халықаралық ғылыми конференция өткізілді, ҚР ҒЖБМ ҒЖБССҒҚК ұсынған журналдарда мақалалар жарияланды. Ғылыми жаңалығы – қазіргі заманғы қауіптерді (кибершабуылдар, гибридті қақтығыстар, жаңа буын қару-жарақ әсерлері) ескере отырып, ұйымдардың осалдығы мен тұрақтылығын кешенді бағалау тәсілін ұсынуында.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : • разработаны интегральные показатели уязвимости организаций по совокупности технических и организационных критериев; • определены весовые коэффициенты влияния факторов риска на устойчивость функционирования; • создана иерархическая модель оценки и выбора мероприятий, обеспечивающая оптимизацию затрат на реализацию защитных мер; • предложены алгоритмы расчёта интегральных показателей устойчивости для практического применения в системах гражданской защиты и на объектах критической инфраструктуры.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : • Ұйымдардың осалдығын сипаттайтын интегралдық көрсеткіштер жүйесі әзірленді; • Тәуекел факторларының тұрақтылыққа әсер ету салмағының коэффициенттері анықталды; • Иерархиялық модель арқылы іс-шараларды таңдаудың тиімділігі мен ресурстық оңтайлылығы қамтамасыз етілді; • Интегралдық тұрақтылық көрсеткішін есептеу алгоритмдері жасалып, азаматтық қорғау және сыни инфрақұрылым жүйелерінде қолдануға бейімделді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования внедрены в научно-образовательный процесс Национального университета обороны Республики Казахстан, а также рекомендованы к использованию в деятельности Министерства по чрезвычайным ситуациям и предприятий оборонно-промышленного комплекса. Акты внедрения результатов научно-исследовательских, научно-технических работ и (или) результатов научной и (или) научно-технической деятельности в эксплуатацию от 20.06 2025 года и 30.09.2025 года. Методики апробированы на конференциях и в научных публикациях, признаны перспективными для дальнейшего применения в отраслевых системах безопасности.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі Ұлттық қорғаныс университетінің оқу және ғылыми процесіне енгізілді, сондай-ақ Төтенше жағдайлар министрлігі мен қорғаныс-өнеркәсіптік кешен кәсіпорындарының тәжірибесінде қолдануға ұсынылды. 2025 жылғы 20 маусымдағы және 2025 жылғы 30 қыркүйектегі ғылыми-зерттеу, ғылыми-техникалық жұмыстардың және (немесе) ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін пайдалануға (өндіріске) енгізу актілері. Әдістемелер ғылыми конференцияларда және ғылыми басылымдарда сыннан өтіп, салалық жүйелерде қолдануға болатыны дәлелденді.

Efficiency (in Russian) : Применение разработанных методик обеспечивает: • повышение точности оценки уязвимости и устойчивости организаций; • оптимизацию финансовых и организационных затрат на защитные мероприятия; • улучшение качества управленческих решений в сфере гражданской защиты и антикризисного планирования; • возможность мониторинга динамики устойчивости и анализа эффективности принятых мер. Ожидаемый эффект — повышение устойчивости функционирования критически важных объектов на 20–30 % при рациональном распределении ресурсов.

Efficiency (in Kazakh) : Ұсынылған әдістемелерді пайдалану нәтижесінде: • ұйымдардың осалдығы мен тұрақтылығын бағалаудың нақтылығы артады; • қорғаныс іс-шараларына жұмсалатын қаржы мен ұйымдастыру ресурстары оңтайландырылады; • азаматтық қорғау және дағдарысқа қарсы жоспарлау саласындағы басқарушылық шешімдердің сапасы жақсарады; • тұрақтылық динамикасын бақылау және қабылданған шаралардың тиімділігін бағалау мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Күтілетін нәтиже – сыни нысандардың тұрақтылығын 20–30%-ға дейін арттыру, ресурстарды ұтымды бөлу арқылы.

Field of application (in Russian) : Разработанные методики и модель могут применяться: • в органах государственного управления и гражданской защиты; • на объектах оборонно-промышленного комплекса и предприятиях критической инфраструктуры; • в системах стратегического планирования и антикризисного управления; • в научно-образовательных учреждениях при подготовке специалистов по направлению «Безопасность жизнедеятельности», «Гражданская защита» и «Военное дело».

Field of application (in Kazakh) : Дайындалған модель мен әдістемелер келесі салаларда қолданылуы мүмкін: • мемлекеттік басқару және азаматтық қорғау органдарында; • қорғаныс-өнеркәсіптік кешен және сыни инфрақұрылым объектілерінде; • стратегиялық жоспарлау және антикризистік басқару жүйелерінде; • жоғары оқу орындарында, «Қауіпсіздік негіздері», «Азаматтық қорғау», «Әскери іс» мамандықтары бойынша мамандар даярлауда.