The object of research, development or design (in Russian) : Социальные практики, социальные институты и социальная этика казахов в дискурсивном и практическом режиме Российской империи

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ресей империясының дискурсивті және іс-тәжірибелік тәртібіндегі қазақтардың әлеуметтік іс-тәжірибелері, әлеуметтік институттары мен әлеуметтік этикасы

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является определить на основе «казахских источников», насколько эффективными оказались мероприятия царского правительства изменить практики скотоводства, гомогенизировать социальное пространство путем изменения дизайна казахского общества, внутренних механизмов поддержания стабильности и социального порядка, а также внедрения надклановых органов власти и трансформации форм общественного сознания кочевников.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты «қазақ дереккөздері» негізінде патша үкіметінің мал шаруашылығы іс-тәжірибелерін, әлеуметтік кеңістікті біртектілендіру жолында қазақ қоғамының сипатын өзгертуде, тұрақтылық пен әлеуметтік тәртіпті сақтаудың ішкі тетіктерін, рулық басқару жүйесінен тыс ресейлік жаңа басқару органдарын енгізу және көшпенділердің қоғамдық санасын түрлендіруде қаншалықты нәтижелі болғанын анықтау болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Методология структурализма, феноменологический подход с использованием методов герменевтики и дискурс анализа

Методы исследования (на казахском) : Структурализм әдістемесі, герменевтика әдістерін қолданумен феноменологиялық әдіс және талдау дискурсы

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые в проекте социальная организация казахов, роль родовых отношений как регулятора политического порядка были изучены на основе современных теорий и подходов. При этом, впервые был использован эмический подход, что позволило получить новые результаты – ввести в историческое повествование голос рядовых кочевников, их глазами показать степень изменение внутреннего устройства казахов в условиях имперской модернизации. Впервые был сделан дискурс-анализ трудов русских этнографов, востоковедов и чиновников о социальной организации казахов, что позволило получить результат – российское знание об устройстве социальной организации казахов было ограниченным, что сказалось, в конечном счете, в переоценке интегрированности казахов в имперское пространство. Восстание 1916 года продемонстрировало это и стало одним из ударов, приведший империю к распаду. Впервые фотоколлекция С.Дудина стала предметом специального анализа, что позволило получить новый результат – представление казахов на Всемирной Выставке в Париже 1900 г. следует рассматривать не на основе ориенталистического дискурса или экзотизации или типизации, а на основе имперской гибридности. При этом новизной отличается и корпус применяемых источников: это не только письменные тексты, созданные казахами, но и материальный/предметный мир, и изменившиеся практики скотоводства. Впервые метод дискурс анализа был применен для различения внутреннего казахского и внешнего российского взгляда на социальную организацию казахов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобада алғаш рет қазақтардың әлеуметтік құрылымы, саяси тәртіпті реттеуші ретіндегі рулық қатынастардың рөлі қазіргі заманғы тұжырымдар мен тәсілдер негізінде зерттелді. Бұл ретте алғаш рет эмикалық тәсіл қолданылып, бұл жаңа нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік берді – тарихи баяндауға қатардағы көшпенділердің үнін қосып, олардың көзімен империялық модернизация жағдайында қазақтардың ішкі құрылымының өзгеру дәрежесін көрсетті. Алғаш орыс этнографтарының, шығыстанушылар мен шенеуніктердің қазақтардың әлеуметтік құрылымы туралы еңбектеріне дискурс-талдау жасалды. Қазақтардың әлеуметтік құрылымы туралы ресейлік білім шектеулі болды, бұл қазақтардың империялық кеңістікке интеграциялануын қайта бағалауға әсер етті. 1916 жылғы көтеріліс мұны көрсетті және империяның ыдырауына әкелген соққылардың бірі болды. Сонымен қатар алғаш рет С.М. Дудиннің фотоколлекциясы арнайы талдау нысанына айналып, бұл жаңа нәтиже алуға мүмкіндік берді. 1900 жылы Парижде өткен Дүниежүзілік көрмеде қазақтардың танымын шығыстанушылық дискурс немесе экзотизация, не типтеу негізінде емес, империялық араласу негізінде қарастыруға да мүмкіндік берді. Бұл қолданылатын дереккөздердің құрамының жаңалығымен ерекшеленді: тек қазақтар жасаған жазбаша мәтіндер ғана емес, сонымен қатар материалдық/пәндік әлем және мал шаруашылығының өзгерген іс-тәжірибелері де қарастырылды. Алғаш рет дискурс талдау әдісі қазақтардың әлеуметтік құрылымына ішкі қазақ және сыртқы орыс көзқарастарын ажырату үшін қолданылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Научный проект направлен на исследование социальной трансформации казахского общества в период Российской империи, при этом применен эмический подход и методология дискурс-анализа, впервые комплексно проанализированы казахские источники и фотоколлекция С.М. Дудина. Практическая значимость проекта проявляется в проведении научных семинаров для докторантов в КазНУ им. аль-Фараби, развитии международного сотрудничества (лекции профессора Калифорнийского университета-Дэвис Яна Кэмпбелла) и представлении результатов исследования на XLVI Международной конференции (Санкт-Петербург, 2025). Инновационный характер проекта заключается в рассмотрении процессов изменения внутренней структуры казахов в условиях имперской модернизации с точки зрения самих кочевников и новой оценке роли восстания 1916 года в распаде империи.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ғылыми жоба Ресей империясы кезеңіндегі қазақ қоғамының әлеуметтік трансформациясын зерттеуге бағытталған, бұл ретте эмикалық тәсіл мен дискурс-талдау әдістемесі қолданылып, алғаш рет қазақ дереккөздері мен С.М. Дудиннің фотоколлекциясы кешенді түрде талданған. Жобаның практикалық маңыздылығы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да докторанттарға арналған ғылыми семинарлар өткізуде, халықаралық ынтымақтастықты дамытуда (Калифорния университеті-Дэвис профессоры Ян Кэмпбелдің дәрістері) және XLVI Халықаралық конференцияда (Санкт-Петербург, 2025) зерттеу нәтижелерін таныстыруда көрініс тапты. Жобаның инновациялық сипаты империялық модернизация жағдайында қазақтардың ішкі құрылымының өзгеру процестерін көшпенділердің өз көзқарасы тұрғысынан қарастыруында және 1916 жылғы көтерілістің империя ыдырауындағы рөлін жаңаша бағалауында жатыр.

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Теоретическая основа исследования были основой организации научных семинаров для докторантов и Совета молодых ученых (СМО) факультета истории, КазНУ имени аль-Фараби. Соответственно, в целях публичного представления хода и результатов исследовательского проекта с 22 по 26 сентября 2025 года были организованы открытые лекции Яна Кэмпбелла, PhD, ассоциированного профессора исторического факультета Калифорнийского университета в Дэвисе (США), активного члена исследовательской группы. Кроме того, как результат интеграции в мировое образовательное и научное пространство, следует отметить выступление с докладом на XLVI Международной конференции Российского национального комитета по истории и философии науки и техники, организованной Санкт-Петербургским отделением Российской академии наук 27-31 октября 2025 года, и публикацию статьи в сборнике материалов конференции.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеудің теориялық негізі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ тарих факультетінің докторанттары мен Жас ғалымдар кеңесінің (ЖҒК) ғылыми семинарларын ұйымдастыруға негіз болды. Соның есебінде ғылыми жобаның барысы мен нәтижелерін ашық таныстыру мақсатында, 2025 жылдың 22-26 қыркүйек аралығында зерттеуші топтың белсенді мүшесі Калифорния университеті-Дэвис (АҚШ), Тарих факультетінің қауымдастастырылған профессоры, PhD Ян Кэмпбелдің ашық дәрістері ұйымдастырылды. Сонымен қатар әлемдік білім беру және ғылыми кеңістікке интеграциялануының нәтижесі ретінде 2025 жылдың 27-31 қазан аралығында Ресей Ғылым академиясының Санкт-Петербург бөлімшесінің ұйымдастыруымен Ресей ұлттық комитетінің тарих және ғылым мен техника философиясы бойынша XLVI Халықаралық конференциясында баяндама жасалып, конференция жинағында мақала жариялануын атап көрсетуге болады.