The object of research, development or design (in Russian) : Производные алкалоидов хинолизинового ряда и сесквитерпеноидов гваянового ряда

The object of research, development or design (in Kazakh) : Хинолизин қатарының алкалоидтарының және гуаиан қатарының сесквитерпеноидтарының туындылары

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является определение пространственного строения и стереохимии новых алкалоидов и сесквитерпеноидов, а также их производных. Исследование их конформационных состояний в различных агрегатных состояниях, расчет их реакционной способности и энергетической устойчивости, кинетики конформационных превращений

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – жаңа алкалоидтар мен сесквитерпеноидтардың, сондай-ақ олардың туындыларының кеңістіктік құрылымы мен стереохимиясын анықтау. Бұған олардың әртүрлі агрегаттық күйлердегі конформациялық күйлерін зерттеу, олардың реактивтілігі мен энергетикалық тұрақтылығын және конформациялық түрленулердің кинетикасын есептеу кіреді.

Методы исследования (на русском) : Для решения ранее описанных задач будут применен рентгенодифракционный метод и спектроскопия ядерного магнитного резонанса высокого разрешения на ядрах атомов 1Н и 13С. Расчеты энергетических характеристик молекул, конформационных состояний и барьеров конформационных переходов будут проводится методами квантовой химии и молекулярной механики. Для проведения работ по конформационному анализу, анализу рентгеноструктурных экспериментальных данных и расчетных работ имеются в наличии свободно распространяемые или лицензионные комплексы программ по обработке рентгеновских данных – «SHELXS», «SHELXL-2018/3», «SIR 2002», «Mercury 2.4», квантовой химии - "МОРАС", " "Gaussian 16", молекулярной механике - "ММ3/MMP2", молекулярного докинга "Schrodinger"

Методы исследования (на казахском) : Бұрын сипатталған есептерді шешу үшін 1Н және 13С атомдарының ядроларында рентгендік дифракция және жоғары ажыратымдылықтағы ядролық магниттік-резонансты спектроскопия қолданылады. Молекулалардың энергетикалық сипаттамаларын, конформациялық күйлерді және конформациялық ауысуларға кедергілерді есептеу кванттық химия мен молекулалық механиканы қолдану арқылы орындалады. Конформациялық талдау, рентгендік құрылымдық эксперименттік мәліметтерді талдау және есептеулер бойынша жұмыстарды жүргізу үшін рентгендік мәліметтерді өңдеуге арналған еркін таратылатын немесе лицензияланған бағдарламалық пакеттер бар – «SHELXS», «SHELXL-2018/3», «SIR 2002», «Mercury 2.4», кванттық химия- «GAUSIAN 16», молекулалық механика – «MM3/MMP2», молекулярлық докинг -"Schrodinger"

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые методами рентгеноструктурного анализа были получены и уточнены структуры 2 молекул 1,2,3-триазольного производного лупинина , а также методами квантово-химических расчетов определены наиболее энергетический выгодные конформации данных соединений для молекулярного докинга. Представлены данные по синтезу. Структура соединении была изучена методами ИК, УФ и ЯМР-спектроскопии 1Н и 13С. Определены значения химических сдвигов, кратности и интегральной интенсивности сигналов 1Н и 13С в одномерных спектрах ЯМР. Для изучения возможных энергетически выгодных конформаций нового соединения (1-((4-(4-(бензилокси)-3-метоксифенил)-1Н-1,2,3-триазол-1-ил)метил)октагидро-1Н-хинолизин в активном центре главной протеазы (Mpro) было проведено молекулярное докингирование с учётом влияния лиганда на положение боковых цепей целевых аминокислот.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алғаш рет люпиннің 1,2,3-триазол туындысының екі молекуласының құрылымы рентгендік құрылымдық талдау әдістерімен алынды және тазартылды және молекулалық түйісу үшін осы қосылыстардың ең энергетикалық қолайлы конформациялары кванттық химиялық есептеулер арқылы анықталды. Синтез бойынша мәліметтер берілген. Қосылыстың құрылымы ИҚ, УК және 1Н және 13С ЯМР спектроскопиясы арқылы зерттелді. Бір өлшемді ЯМР спектрлеріндегі 1H және 13C сигналдарының химиялық ығысуларының, көбейтінділерінің және интегралды қарқындылықтарының мәндері анықталды. Жаңа қосылыстың (1-((4-(4-(4-(бензилокси)-3-метоксифенил)-1Н-1,2,3-триазол-1-ил)метил)октагидро-1Н-хинолизиннің негізгі протеазаның (Mpro) белсенді аймағындағы ықтимал энергетикалық қолайлы конформациясын зерттеу үшін, лигатураның жанама әсерлерін ескере отырып, молекулярлық жағдайды ескере отырып жүргізілді. мақсатты аминқышқылдарының тізбектері.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели проекта связаны с определением пространственного строения соединений, которые используются при синтезе новых производных алкалоидов и сесквитерпеноидов. Информация по пространственному строению будет полезна при изучении строения вторичных природных метаболитов, молекулярном дизайне по созданию новых лекарственных препаратов. Данные по пространственному строению, возможным конформационным состояниям исследованных соединений представляют как чисто академический интерес, расширяя круг знании по стереохимии природных соединений, так и практический, давая возможность учитывать стерические факторы при проведении стерео- и региоселективные реакции. Полученные в результате выполнения проекта данные могут быть полезны для специалистов в области химии природных соединений, стерео- и региоселективного синтеза органических соединений, кристаллохимии, молекулярного дизайна биологически активных соединений.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның негізгі конструкторлық және техникалық-экономикалық көрсеткіштері жаңа алкалоидтар мен сесквитерпеноидтар туындыларының синтезінде қолданылатын қосылыстардың кеңістіктік құрылымын анықтауға қатысты. Кеңістіктік құрылым туралы ақпарат қайталама табиғи метаболиттердің құрылымын зерттеуде және жаңа препараттарды жасау үшін молекулалық дизайнда пайдалы болады. Зерттелетін қосылыстардың кеңістіктік құрылымы мен мүмкін болатын конформациялық күйлері туралы деректер стерео- және региоселективті реакциялар кезінде стерикалық факторларды қарастыруға мүмкіндік беретін табиғи қосылыстардың стереохимиясы туралы білімдерін кеңейтетін таза академиялық қызығушылықпен қатар практикалық қызығушылық тудырады. Жобадан алынған мәліметтер табиғи химия, органикалық қосылыстардың стерео- және региоселективті синтезі, кристалдық химия және биологиялық белсенді қосылыстардың молекулалық дизайны салаларындағы мамандарға пайдалы болуы мүмкін.

Level of implementation (in Russian) : Основные результаты, полученные при проведении исследовании опубликованы в рецензируемых научных изданиях ближнего и дальнего зарубежья, индексируемых базами данных Web of Science или Scopus, имеющих импакт-фактор.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу барысында алынған негізгі нәтижелер импакт-факторы бар, Web of Science немесе Scopus дерекқорларында индекстелетін, жақын және алыс шетелдердің рецензияланатын ғылыми басылымдарында жарияланды.

Efficiency (in Russian) : Экспериментальные исследования проводятся, как правило, на радиоспектрометрах и дифрактометрах высокого разрешения при различных температурах, начиная от точки кипения азота и выше. Для расчетов применяются классические методы квантовой химии и методы молекулярной механики с различными силовыми полями. Эффективность научных исследований и их практическая значимость достаточно высокая. Актуальность его выполнения определяется, во-первых, необходимостью исследования химического состава флоры Казахстана, и, во-вторых, с необходимостью разработки новых лекарственных препаратов и развитию в республике собственной фармацевтической промышленности.

Efficiency (in Kazakh) : Эксперименттік зерттеулер, әдетте, азоттың қайнау нүктесінен бастап және одан жоғары әртүрлі температураларда жоғары ажыратымдылықтағы радиоспектрометрлер мен дифрактометрлерде жүргізіледі. Есептеулер үшін кванттық химияның классикалық әдістері және әртүрлі күш өрістері бар молекулалық механика әдістері қолданылады. Ғылыми зерттеулердің тиімділігі мен олардың практикалық маңыздылығы өте жоғары. Оны орындаудың өзектілігі, біріншіден, Қазақстан флорасының химиялық құрамын зерттеу қажеттілігімен, екіншіден, жаңа дәрілік препараттарды әзірлеу және республикада өзіндік фармацевтикалық өнеркәсіпті дамыту қажеттілігімен айқындалады.

Field of application (in Russian) : Органическая химия, фармакология, фармацевтика, биоскрининг

Field of application (in Kazakh) : Органикалык химия, фармакология, фармацевтика, биоскрининг