The object of research, development or design (in Russian) : Золо- и шлакоотвалы теплоэлектрических станций

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жылу электр станцияларының күл-қож үйінділері

Aim of work (in Russian) : Создание плавильного реактора для энергоэффективной утилизации золо- и шлакоотвалов на строительный материал

Aim of work (in Kazakh) : Күл мен қож үйінділерін құрылыс материалына үнемді қайта өңдеу үшін балқыту реакторын құру

Методы исследования (на русском) : Методы предельного энергосбережения

Методы исследования (на казахском) : Энергияны максималды сақтау әдістері

Obtained results and novelty (in Russian) : В рамках проекта разработана конструкция энергоэффективного плавильного реактора, выполнены проектные расчёты, изготовление и монтаж всех основных узлов, обеспечивших готовность установки к экспериментальному этапу. Подготовлена инфраструктура для дальнейших исследований, включая газоочистку, компрессорное хозяйство и систему испарительного охлаждения. Новизна работы заключается в применении комбинированной схемы плавки золошлаковых материалов с использованием кессонов испарительного охлаждения, продувочной решётки и оптимизированной газодинамики, что создаёт предпосылки для более эффективного извлечения ценных компонентов и снижения энергетических затрат по сравнению с традиционными методами переработки.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоба аясында энергия үнемдейтін балқыту реакторының конструкциясы әзірленіп, барлық негізгі тораптардың жобалық есептері, дайындау және монтаждау жұмыстары орындалды. Газтазарту жүйесі, компрессорлық жабдық және буландыру арқылы салқындату жүйесі бар толық инфрақұрылым эксперименттік кезеңге дайындалды. Жаңашылдық реактордың буландырумен салқындатылатын кессондары, продувкалық торы және оңтайландырылған газдинамикасы бар біріктірілген балқыту схемасын қолдануында. Бұл тәсіл күл-шлак материалдарынан құнды компоненттерді тиімдірек алуға және дәстүрлі технологиялармен салыстырғанда энергия шығынын төмендетуге мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В 2025 году в рамках проекта достигнуты значимые научные и технические результаты. Завершена разработка полной проектной документации плавильного реактора, определены его основные конструктивные параметры. Реактор, барабан-сепаратор, газоочистные узлы, компрессорное и насосное оборудование изготовлены и смонтированы. Выполнена установка всех контрольно-измерительных приборов, обеспечена готовность экспериментальной установки к проведению испытаний. В научной части опубликована одна статья в международном журнале Energies (Q1), а также внепланово вышли одна дополнительная статья и одна монография. Полученные результаты подтверждают энергоэффективность и работоспособность разработанной технологии, а также полную готовность оборудования к проведению последующих экспериментальных исследований.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылы жобаның мақсаттарына сәйкес бірқатар маңызды ғылыми және технологиялық нәтижелерге қол жеткізілді. Балқыту реактордың толық жобалау құжаттамасы әзірленіп, оның негізгі конструкциялық параметрлері анықталды. Реактор, газ тазалау жүйелері, барабан-сепаратор, компрессорлық және насос жабдықтары толық дайындалып, монтаждалды. Эксперименттік қондырғының барлық аспаптары орнатылып, технологиялық параметрлерді бақылау жүйесі іске қосылды. Ғылыми нәтижелер бойынша Energies журналында (Q1) бір халықаралық мақала жарияланды, сондай-ақ жоспардан тыс бір мақала және бір монография жарық көрді. Алынған нәтижелер реактордың энергия тиімділігін, технологиялық жарамдылығын және тәжірибелік сынақтарға толық дайын екенін көрсетті.

Level of implementation (in Russian) : Разработанная технология и созданный экспериментальный комплекс достигли высокой степени технической готовности к экспериментальной фазе. Завершены проектирование, изготовление и монтаж плавильного реактора, включая кессоны испарительного охлаждения, барабан-сепаратор, газоочистные узлы, компрессорное и насосное оборудование. Выполнена установка контрольно-измерительных приборов, обеспечивающих контроль всех ключевых технологических параметров. Полученные научные результаты и опубликованные материалы подтверждают эффективность применённых технических решений и формируют основу для дальнейшей опытно-промышленной апробации.

Level of implementation (in Kazakh) : Жасалған технология мен салынған тәжірибелік кешен тәжірибелік кезеңге техникалық дайындықтың жоғары деңгейіне жетті. Балқыту реакторын, оның ішінде булану салқындату кессондарын, сепаратор барабанын, газ тазалау қондырғыларын, компрессорды және сорғы жабдықтарын жобалау, өндіру және орнату аяқталды. Барлық негізгі процесс параметрлерін бақылау үшін аспаптар орнатылды. Алынған ғылыми нәтижелер мен жарияланған материалдар қолданбалы техникалық шешімдердің тиімділігін растайды және одан әрі тәжірибелік сынақтарға негіз болады.

Efficiency (in Russian) : На текущем этапе эффективность разработанной технологии оценивается по выполненному объёму подготовительных работ и готовности оборудования к дальнейшим исследованиям. Изготовленный и смонтированный плавильный реактор полностью соответствует проектным решениям, что создаёт необходимые предпосылки для получения последующих экспериментальных данных. Проведение испытаний предусмотрено следующими этапами проекта, по итогам которых будет дана количественная оценка энергоэффективности и технологической работоспособности процесса. На сегодняшний день достигнут уровень готовности, достаточный для перехода к стадии экспериментальных проверок.

Efficiency (in Kazakh) : Ағымдағы кезеңде әзірленген технологияның тиімділігі орындалған дайындық жұмыстары мен жабдықтардың келесі зерттеу кезеңдеріне толық дайындалуы негізінде бағаланады. Жасалған және құрастырылған балқыту реакторы жобалық шешімдерге толық сәйкес келеді, бұл алдағы эксперименттерді жүргізуге қажетті алғышарттарды қамтамасыз етеді. Тәжірибелік сынақтар жобаның келесі кезеңдерінде жоспарланған, олардың нәтижелері бойынша энергия тиімділігі мен технологиялық жарамдылығы сандық тұрғыда бағаланатын болады. Бүгінгі күні қондырғыны эксперименттік тексерулерге көшіруге жеткілікті дайындық деңгейі қамтамасыз етілген.

Field of application (in Russian) : Разработанная технология и плавильный реактор предназначены для использования в энергетике, металлургии и в сфере переработки техногенных отходов. Установка может применяться для переработки золошлаковых отходов тепловых электростанций, металлургических шлаков, а также минерального сырья с целью получения ценных компонентов путём высокотемпературной плавки. Потенциальное опытно-промышленное внедрение технологии направлено на повышение энергоэффективности процессов плавления, снижение объёмов отходов и расширение использования вторичных ресурсов в промышленности.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген технология мен балқыту реакторы энергетика, металлургия және техногендік қалдықтарды қайта өңдеу салаларында қолдануға арналған. Бұл технология жылу электр станцияларының күл-шлак үйінділерін, металлургиялық өндірістердің қалдықтарын және минералдық шикізатты балқыту арқылы құнды компоненттерді алуға мүмкіндік береді. Реакторды тәжірибелік-өнеркәсіптік деңгейде қолдану энергетикалық тиімді балқыту процестерін ұйымдастыруға, қалдық көлемін азайтуға және екіншілік ресурс айналымын кеңейтуге бағытталған.